Η AI δεν έρχεται να σώσει το σύστημα. Έρχεται να αποκαλύψει το πρόβλημά του. Η κουβέντα με τον εφηβικό φίλο Ηλία Μιχαλα έχει πάντα επίκαιρο ενδιαφέρον.
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι άνθρωποι από τον πυρήνα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος αρχίζουν να λένε πράγματα που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν υπερβολικά.
Ο Elon Musk δηλώνει ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ οδεύουν προς οικονομικό αδιέξοδο αν η AI και η ρομποτική δεν αυξήσουν δραματικά την παραγωγικότητα. Υποστηρίζει ότι οι τόκοι του αμερικανικού χρέους έχουν πλέον ξεπεράσει τον αμυντικό προϋπολογισμό και ότι μόνο μια τεράστια έκρηξη παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών μπορεί να αποτρέψει μια μελλοντική κρίση.
Ο Ray Dalio εδώ και χρόνια προειδοποιεί ότι οι μεγάλες αυτοκρατορίες αρχίζουν να παρακμάζουν όταν συνδυάζονται τέσσερα στοιχεία:
- υπερβολικό χρέος
- νομισματική υποτίμηση
- γεωπολιτική υπερέκταση
- και σταδιακή απώλεια εμπιστοσύνης στο νόμισμά τους
Ο Jamie Dimon, επικεφαλής της JPMorgan, μιλά πλέον ανοιχτά για πιθανή μελλοντική κρίση στην αγορά ομολόγων αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να συσσωρεύουν χρέος χωρίς σοβαρή δημοσιονομική προσαρμογή.
Οι κεντρικές τράπεζες συζητούν ανοιχτά και δεδομένα για ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών, ψηφιακό ευρώ και νέα μοντέλα νομισματικής κυκλοφορίας.
Όλοι βλέπουν ότι κάτι αλλάζει. Κατά τη γνώμη μου όμως όλοι κοιτούν το σύμπτωμα. Όχι την αιτία. Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι το χρέος. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα έχει αρχίσει να αποσυνδέει τη δημιουργία χρήματος από τη δημιουργία πραγματικής αξίας.
Για δεκαετίες η Δύση έλυνε τα προβλήματά της με περισσότερο χρέος.
Όταν η ανάπτυξη επιβραδυνόταν, αυξανόταν η πίστωση.
Όταν εμφανιζόταν κρίση, δημιουργούταν νέο χρήμα.
Όταν το σύστημα δυσκολευόταν να αναπνεύσει, οι κεντρικές τράπεζες άνοιγαν ξανά τη στρόφιγγα.
Το μοντέλο λειτούργησε όσο η παραγωγικότητα και ο πληθυσμός αυξάνονταν αρκετά ώστε να στηρίζουν αυτή τη συνεχή επέκταση.
Τώρα όμως εμφανίζεται ένας νέος παράγοντας.
Η τεχνητή νοημοσύνη. Κάπου εδώ αρχίζει η μεγάλη παρανόηση. Οι περισσότεροι ακούνε τη λέξη “παραγωγικότητα” και φαντάζονται μια κοινωνία που γίνεται πλουσιότερη. Δεν είναι απαραίτητα έτσι..
Η AI μπορεί πράγματι να αυξήσει θεαματικά την παραγωγή.
Μπορεί να γράφει κώδικα.
Μπορεί να παράγει εικόνες.
Μπορεί να αναλύει δεδομένα.
Μπορεί να διαχειρίζεται επιχειρησιακές λειτουργίες.
Μπορεί να αντικαταστήσει τεράστιο μέρος της γνωσιακής εργασίας.
Αλλά μόλις τώρα εμφανίζεται το κρίσιμο ερώτημα.
Παραγωγικότητα για ποιον;
Αν δέκα εργαζόμενοι αντικατασταθούν από ένα σύστημα AI, η παραγωγικότητα αυξάνεται. Τα κέρδη πιθανόν αυξάνονται. Το ΑΕΠ ίσως αυξάνεται. Η ανθρώπινη συμμετοχή όμως ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ. Είναι η στιγμή εμφάνισης του ερωτήματος που σχεδόν κανείς δεν θέλει να συζητήσει σοβαρά.
Αν εκατομμύρια άνθρωποι καταστούν επαγγελματικά περιττοί, πώς θα διανέμεται η αγοραστική δύναμη;
Η συνηθισμένη απάντηση είναι το Universal Basic Income. Ένα βασικό εισόδημα για όλους. Όμως το UBI δεν απαντά στο βασικό πρόβλημα. Απλώς μεταθέτει την ερώτηση. Ποιος παράγει την αξία που χρηματοδοτεί αυτό το εισόδημα; Ποιος την μετρά; Ποιος την πιστοποιεί; Κάπου εδώ η συζήτηση γίνεται πεντακάθαρα νομισματική. Γιατί ίσως το ερώτημα του μέλλοντος να μην είναι ποιος εκδίδει το χρήμα. Ίσως το πραγματικό ερώτημα να είναι ποιος πιστοποιεί την αξία.
Σήμερα όλος ο κόσμος συζητά για: CBDCs, stablecoins, ψηφιακό ευρώ, ψηφιακό δολάριο, crypto
Όλοι μιλούν για το μέσο ανταλλαγής.
Λίγοι μιλούν για το μέτρο της αξίας.
Με τι θα μετριέται η ισοτιμία σε μια οικονομία όπου ολοένα μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής θα γίνεται από αλγορίθμους;
Πώς θα αποδεικνύεται ότι παράχθηκε πραγματική αξία;
Πώς θα ξεχωρίζει η πραγματική παραγωγή από τον ψηφιακό θόρυβο;
Εδώ ίσως κρύβεται η επόμενη μεγάλη μετάβαση. Όχι από το δολάριο στο ψηφιακό δολάριο. Όχι από το ευρώ στο ψηφιακό ευρώ. Αλλά από την έκδοση χρήματος στην πιστοποίηση αξίας.
Φανταστείτε μια οικονομία όπου κάθε οικονομικό γεγονός αφήνει επαληθεύσιμο αποτύπωμα.
Όπου η παραγωγή γνώσης, εργασίας, υπηρεσίας, καινοτομίας ή ακόμη και η παραγωγή από AI συστήματα καταγράφεται, αναλύεται και πιστοποιείται. Όπου η εμπιστοσύνη δεν βασίζεται αποκλειστικά σε έναν θεσμό αλλά σε ένα δίκτυο επαλήθευσης.
Τότε αλλάζει ολόκληρη η συζήτηση.
Το ερώτημα δεν είναι ποιος τυπώνει χρήμα.
Το ερώτημα είναι ποιος μπορεί να αποδείξει ότι παρήχθη αξία.
Στην εποχή της ψηφιακής επαλήθευσης, σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η πραγματική οικονομική μάχη του 21ου αιώνα.
Γιατί αν ο 20ός αιώνας ήταν η μάχη για τον έλεγχο του χρήματος, ο 21ος θα δίνει τη μάχη για τον ορισμό και την πιστοποίηση της αξίας.
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό πρόβλημα που βλέπουν άνθρωποι όπως ο Musk, ο Dalio, ο Dimon και οι κεντρικοί τραπεζίτες, χωρίς ακόμη να το περιγράφουν με τους ίδιους όρους.
Όλοι καταλαβαίνουν ότι το σημερινό μοντέλο φτάνει στα όριά του.
Η διαφορά είναι ότι οι περισσότεροι ψάχνουν τρόπο να “σώσουν” το υπάρχον σύστημα.
Στην πραγματικότητα όλοι ψάχνουν πως θα… μηδενίσουν το κοντερ του ανεξέλεγκτου παγκόσμιου χρέους και να ξαναρχίσουμε από το ΜΗΔΕΝ.
