Πολεοδομία Ρόδου: Το «πάρτι» των αυθαιρεσιών και οι φάκελοι – «μαϊμού»

Ένα πρωτοφανές σύστημα διοικητικής αυθαιρεσίας, θεσμικής παράκαμψης και πλημμελούς ελέγχου αποκαλύπτει το πολυσέλιδο πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για τη λειτουργία της Διεύθυνσης Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Ρόδου.

Η έκθεση των 181 σελίδων, καρπός εξονυχιστικού ελέγχου που κάλυψε την περίοδο από την 1η Νοεμβρίου 2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2024, συνθέτει μια ιδιαίτερα επιβαρυντική εικόνα για την Υπηρεσία Δόμησης του νησιού. Οι επιθεωρήτριες του Τομέα Δομημένου Περιβάλλοντος και Χωροταξίας κατέγραψαν εκτεταμένες παραβιάσεις νόμιμων προθεσμιών, αυθαίρετες τροποποιήσεις στοιχείων, εικονική συμπλήρωση ηλεκτρονικών φακέλων από ιδιώτες μηχανικούς με ανοχή της υπηρεσίας, καθώς και μη βεβαίωση προστίμων εκατομμυρίων ευρώ για αυθαίρετες κατασκευές.

Η υπόθεση έχει ήδη πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης, καθώς διαβιβάστηκε στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για ποινική αξιολόγηση, ενώ παράλληλα κινούνται πειθαρχικές διαδικασίες για τους εμπλεκόμενους υπαλλήλους και ιδιώτες μηχανικούς.

Το χρονικό του ελέγχου και το εκρηκτικό υπόβαθρο της εκτός σχεδίου δόμησης

Η έναρξη της ελεγκτικής διαδικασίας συνδέεται άμεσα με τις διαδοχικές καταληκτικές προθεσμίες του νόμου 4759/2020, οι οποίες αφορούσαν τη δυνατότητα παρέκκλισης οικοδόμησης σε γήπεδα μικρότερα των 4 στρεμμάτων. Καθώς η πρώτη κρίσιμη προθεσμία έληγε στις 9 Δεκεμβρίου 2022, σημειώθηκε μαζική υποβολή αιτημάτων στην Υπηρεσία Δόμησης Ρόδου, η οποία καλύπτει διοικητικά και τους Δήμους Σύμης, Μεγίστης, Τήλου και Χάλκης.

Συνολικά, κατά την ελεγχόμενη διετία υποβλήθηκαν 877 αιτήσεις για προέγκριση οικοδομικής άδειας και 1.024 αιτήσεις για βεβαίωση όρων δόμησης. Ενδεικτικό της πίεσης αλλά και των σκοπιμοτήτων που αναπτύχθηκαν είναι το γεγονός ότι από τις 1.024 αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης, οι 681 (ποσοστό 66%) υποβλήθηκαν αποκλειστικά εντός του Δεκεμβρίου του 2022, ενώ ένα επιπλέον 7% υποβλήθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Το κλιμάκιο της ΕΑΔ εξέτασε δειγματοληπτικά 141 αιτήσεις προέγκρισης (16% του συνόλου), 36 στοχευμένες αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης, καθώς και το σύνολο των 108 εκθέσεων αυτοψίας για αυθαίρετα που συντάχθηκαν την ίδια περίοδο.

Συστηματική παραβίαση διαδικασιών με «εικονικούς» φακέλους

Στον τομέα των προεγκρίσεων, η παραβίαση των νόμιμων προθεσμιών άγγιξε το 79% του δείγματος, καθώς στις 111 από τις 141 υποθέσεις δεν τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα χρονικά όρια του νόμου 4495/2017. Ακόμη και στις 67 περιπτώσεις όπου τελικά εκδόθηκε πράξη, το 55% αυτών εκδόθηκε εκτός των ορίων του νόμου. Σε 19 περιπτώσεις η έκδοση έγινε μετά την πάροδο της αποκλειστικής δεκαήμερης προθεσμίας, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκαν αδικαιολόγητες τροποποιήσεις αναθέσεων μεταξύ υπαλλήλων.

Παράλληλα, το 33% των αιτήσεων του δείγματος χρεώθηκε σε υπαλλήλους εκτός του αρμόδιου Τμήματος Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών —συγκεκριμένα στον προϊστάμενο του Τμήματος Ελέγχου Κατασκευών και σε μηχανικό που υπηρετούσε στο Γραφείο Δημάρχου— χωρίς την ύπαρξη των απαιτούμενων διοικητικών πράξεων παράλληλων καθηκόντων.

Εξαιρετικά σοβαρά είναι τα ευρήματα για τον τρόπο συμπλήρωσης των φακέλων στο σύστημα e-Άδειες. Στο 24% των αιτήσεων προέγκρισης διαπιστώθηκε πλασματική συμπλήρωση πεδίων:

Ιδιώτες μηχανικοί αναρτούσαν το ίδιο πανομοιότυπο αρχείο σχεδίου με διαφορετικά ονόματα στις θέσεις του τίτλου ιδιοκτησίας, του τοπογραφικού, του διαγράμματος κάλυψης και της τεχνικής έκθεσης, απλώς για να κατοχυρώσουν αριθμό πρωτοκόλλου πριν τη λήξη των προθεσμιών. Επιπλέον, στο 74% του δείγματος τα τοπογραφικά διαγράμματα παρουσίαζαν ουσιώδεις ελλείψεις, ενώ καταγράφηκε ακόμη και η ανάρτηση του ίδιου μορφολογικά κτηρίου σε τρεις διαφορετικές αιτήσεις με μόνη αλλαγή τα κτηματολογικά στοιχεία. Η υπηρεσία αποδέχθηκε αυτές τις πρακτικές, αποφεύγοντας να απορρίψει ή να αρχειοθετήσει τους μη νόμιμους φακέλους.

Παραβιάσεις και στις βεβαιώσεις όρων δόμησης

Στις βεβαιώσεις όρων δόμησης, η δεκαήμερη προθεσμία παραβιάστηκε συστηματικά. Τον Σεπτέμβριο του 2025, 124 αιτήσεις του Δεκεμβρίου του 2022 βρίσκονταν ακόμη «σε έλεγχο», ενώ για 76 από αυτές καμία υπηρεσιακή ενέργεια δεν είχε μεσολαβήσει επί σχεδόν τρία χρόνια.

Το πλέον επιβαρυντικό εύρημα αφορά 12 περιπτώσεις όπου οι αρχικές αιτήσεις αφορούσαν συγκεκριμένο γεωτεμάχιο, αλλά οι τελικές βεβαιώσεις εκδόθηκαν για τελείως διαφορετικά ακίνητα. Μετά από απλά προφορικά αιτήματα μηχανικών, οι φάκελοι επιστρέφονταν, τα στοιχεία άλλαζαν και εκδίδονταν βεβαιώσεις που επέτρεψαν την έκδοση οικοδομικών αδειών με ευνοϊκές μεταβατικές διατάξεις σε ακίνητα που είχαν πλέον απωλέσει το σχετικό δικαίωμα.

Σε άλλες περιπτώσεις, αντί για τοπογραφικά διαγράμματα αναρτήθηκαν αεροφωτογραφίες, κατόψεις ή πρακτικά συμβιβασμού, ενώ εντοπίστηκαν ενδείξεις οικειοποίησης μελετών τρίτων μηχανικών με παραποιημένες υπεύθυνες δηλώσεις. Παράλληλα, εκδόθηκαν βεβαιώσεις με υπογραφές αναπληρωτών διευθυντών χωρίς σχετικές αποφάσεις αναπλήρωσης και χωρίς ημερομηνία τελικής υπογραφής.

Αυθαίρετα και πρόστιμα: Ανύπαρκτοι έλεγχοι και διαφυγόντα έσοδα

Στη διαχείριση των καταγγελιών για αυθαίρετα διαπιστώθηκε πλήρης απουσία τυποποιημένων διαδικασιών. Από τα 9.265 εισερχόμενα έγγραφα της περιόδου, τα 6.757 παρέμεναν εκκρεμή. Στο Τμήμα Ελέγχου Κατασκευών εκκρεμούσαν 205 καταγγελίες, 386 υποθέσεις αυτοψιών και 176 σήματα διακοπής εργασιών από τις αρχαιολογικές υπηρεσίες.

Από τις 108 εκθέσεις αυτοψίας που συντάχθηκαν: Στις 72 συμμετείχαν υπάλληλοι εκτός του αρμόδιου τμήματος, ενώ σε 8 δεν συμμετείχε κανένας αρμόδιος υπάλληλος. Σε 24 περιπτώσεις η έκθεση υπογράφηκε από έναν μόνο υπάλληλο, κατά παράβαση της νομοθεσίας. Από 42 προσφυγές, 10 υποβλήθηκαν εκπρόθεσμα, ενώ 4 εμπρόθεσμες δεν διαβιβάστηκαν ποτέ στο ΣΥΠΟΘΑ.

Η οικονομική ζημία είναι εμφανής: από τις 83 οριστικοποιημένες εκθέσεις, σε 39 δε βεβαιώθηκε κανένα πρόστιμο. Βεβαιώθηκαν συνολικά 35 πρόστιμα ανέγερσης ύψους 401.428,24 ευρώ, αλλά εκκρεμεί η βεβαίωση προστίμων για 70 εκθέσεις.

Χαρακτηριστικά, κανένα πρόστιμο άνω των 150.000 ευρώ δε βεβαιώθηκε ποτέ, παρά το γεγονός ότι υπολογίστηκαν πρόστιμα έως και 1.000.000 ευρώ. Τα πρόστιμα διατήρησης βεβαιώθηκαν σε μόλις 8 περιπτώσεις χωρίς ετήσια επαναβεβαίωση, καμία υπόθεση δε διαβιβάστηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση για κατεδάφιση, ενώ σημειώθηκαν ακυρώσεις εκθέσεων και διαγραφές προστίμων χωρίς κανένα θεσμικό έρεισμα.

Παραποιήσεις εγγράφων και εξαφανισμένοι φάκελοι

Η έκθεση αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα ποινικού ενδιαφέροντος. Σε ακίνητο εντός περιοχής NATURA και αρχαιολογικής ζώνης Α, εντοπίστηκε εμφανής παραποίηση στελέχους άδειας του 1994 ώστε να εμφανίζεται σε ισχύ. Σε άλλη περίπτωση ξενοδοχείου στην πόλη της Ρόδου, στέλεχος του 1977 εμφανίστηκε με διαφορετικό περιεχόμενο, ιδιοκτήτες και μηχανικούς σε δύο διαφορετικές δηλώσεις υπαγωγής, χωρίς εγκρίσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Παράλληλα, εκδόθηκαν 38 πράξεις ανασύστασης απολεσθέντων φακέλων και 22 πράξεις «αποτύπωσης». Στο 58% των ανασυστάσεων αποδόθηκε τεκμήριο νομιμότητας σε μη εγκεκριμένα σχέδια. Το πλέον εντυπωσιακό είναι ότι από τα 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών που αναζητήθηκαν, βρέθηκαν μόλις 5, αποκαλύπτοντας την πλήρη αδυναμία διασφάλιση του ιστορικού αρχείου της υπηρεσίας. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής δε λειτουργούσε μέσω του συστήματος e-Άδειες από το 2020, αφήνοντας 194 αιτήσεις σε εκκρεμότητα, πρακτική που διακόπηκε οριστικά μετά την παρέμβαση της ΕΑΔ.

Η έκθεση διαβιβάστηκε στη Δικαιοσύνη, στον Δήμαρχο Ρόδου και στο ΤΕΕ.

Ήδη 3 υπάλληλοι έχουν τεθεί σε αργία και ένας έχει μετακινηθεί, ενώ η υπηρεσία επικαλείται οξεία υποστελέχωση.

Η ΕΑΔ καλεί τον Δήμο και την Πολεοδομία σε άμεση ανάκληση των μη νόμιμων πράξεων, ελέγχους νομιμότητας, βεβαίωση των διαφευγόντων προστίμων και δημιουργία κεντρικού συστήματος παρακολούθησης καταγγελιών.

Πηγή: dimokratiki.gr