Πολωμένο μελτέμι: Το φαινόμενο που λειτούργησε ως επιταχυντής στις φωτιές

Ένας από τους ισχυρότερους και πλέον επικίνδυνους μετεωρολογικούς σχηματισμούς των τελευταίων δεκαετιών, το επονομαζόμενο «πολωμένο μελτέμι» ενίσχυσε τα πύρινα μέτωπα της Δυτικής Αττικής και της Βοιωτίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση του μετεωρολόγου Θοδωρή Κολυδά, η ραγδαία εξάπλωση και η πρωτοφανής ένταση των πυρκαγιών τροφοδοτήθηκαν από το «πολωμένο μελτέμι», ένα ακραίο επεισόδιο ενισχυμένων βορείων ανέμων που συγκαταλέγεται στα ισχυρότερα των τελευταίων 50 ετών στην Ελλάδα.

Τι είναι το «πολωμένο μελτέμι»

Σε αντίθεση με τα συνήθη θερινά μελτέμια που προσφέρουν δροσιά και έχουν περιορισμένη ισχύ, το «πολωμένο» μελτέμι αποτελεί μια ιδιαίτερη ατμοσφαιρική διαταραχή:

• Βαθύτερη διείσδυση: Οι βόρειοι άνεμοι εισχωρούν βαθύτερα στην ατμόσφαιρα, αποκτώντας εξαιρετικά μεγάλη δυναμική.

• Θυελλώδεις ριπές: Κατά τη διάρκεια του πρόσφατου επεισοδίου, οι ριπές του ανέμου ξεπέρασαν τα 72 χιλιόμετρα την ώρα (8 μποφόρ).

• Μεγάλη διάρκεια: Η επικινδυνότητα του φαινομένου δεν κρύβεται μόνο στη στιγμιαία ένταση, αλλά στη χρονική εμμονή του, καθώς επικράτησε για συνεχόμενες ημέρες, επηρεάζοντας άμεσα το θερμοκρασιακό και υγρασιακό καθεστώς της ανατολικής ηπειρωτικής χώρας.

Ο «κρυφός» καταλύτης των πυρκαγιών

Όπως επισημαίνει ο Θοδωρής Κολυδάς, βασιζόμενος σε ιστορικά μετεωρολογικά δεδομένα (ERA5) και επιστημονικές μελέτες που ανατρέχουν έως και το 1959, το «πολωμένο μελτέμι» λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου.

Ενώ συγκρατεί τον υδράργυρο από ακραίες τιμές καύσωνα, ταυτόχρονα αποξηραίνει ταχύτατα τη βλάστηση και δημιουργεί τεράστιες κηλιδώσεις (μεταφορά αναμμένων υπολειμμάτων σε μεγάλες αποστάσεις), καθιστώντας τον έλεγχο των μετώπων εξαιρετικά δύσκολο.

«Η κατανόηση και η έγκαιρη αναγνώριση τέτοιων φαινομένων είναι πλέον καθοριστικής σημασίας για τον σχεδιασμό της Πολιτικής Προστασίας και την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών», υπογραμμίζει στην ανάλυση του.

Η πρωτοφανής αυτή έξαρση των ανέμων επιβεβαιώνει ότι οι συνθήκες στην ανατολική Ελλάδα διαμορφώνουν πλέον ένα ακραία επικίνδυνο περιβάλλον για την εκδήλωση και ταχεία εξέλιξη μεγάλων πυρκαγιών.

Ο μετεωρολόγος γράφει τα εξής:

«Το πολωμένο μελτέμι: Ο αόρατος ρυθμιστής του ελληνικού καλοκαιριού. Όλοι γνωρίζουμε τα μελτέμια ως τους επίμονους βόρειους ανέμους του Αιγαίου. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα επεισόδια που ξεπερνούν τη συνηθισμένη τους μορφή και αποκτούν χαρακτηριστικά που η ελληνική μετεωρολογική βιβλιογραφία, ήδη από την εργασία του Κωνσταντακόπουλου (1959), περιγράφει ως πολωμένο μελτέμι. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου η ατμοσφαιρική κυκλοφορία οργανώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε οι βόρειοι άνεμοι να γίνονται ισχυρότεροι, βαθύτεροι στην τροπόσφαιρα και κυρίως πολύ πιο επίμονοι.

Η ανάλυση των δεδομένων ERA5 δείχνει ότι το επεισόδιο των τελευταίων ημερών του Ιουλίου 2026 ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Οι ριπές του ανέμου ξεπέρασαν τα 72 km/h, κατατάσσοντας το επεισόδιο ανάμεσα στα ισχυρότερα των τελευταίων σχεδόν πέντε δεκαετιών. Ακόμη σημαντικότερη όμως από τη μέγιστη ένταση ήταν η διάρκειά του, καθώς οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι διατηρήθηκαν για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, επηρεάζοντας ουσιαστικά το θερμοκρασιακό καθεστώς της ανατολικής Ελλάδας.

Το πολωμένο μελτέμι δεν αποτελεί μόνο ένα ενδιαφέρον μετεωρολογικό φαινόμενο. Λειτουργεί ως ένας φυσικός μηχανισμός δροσισμού, περιορίζοντας τις ακραίες θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές της χώρας, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει σημαντικά τις δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα και τον κίνδυνο ταχείας εξάπλωσης πυρκαγιών. Η κατανόηση και η έγκαιρη αναγνώρισή του αποτελεί πολύτιμο εργαλείο τόσο για τη μετεωρολογική πρόγνωση όσο και για την πολιτική προστασία και τις θαλάσσιες δραστηριότητες».

Δείτε την ανάρτηση: