Οι υπερεξουσίες στις Μυστικές Υπηρεσίες αναβιώνουν μνήμες από την Γκεστάπο

Το νέο νομοσχέδιο για την αναμόρφωση των γερμανικών Μυστικών Υπηρεσιών (BND) από το Υπουργικό Συμβούλιο του Βερολίνου φέρνει στην επιφάνεια τα πιο βαθιά θεσμικά και ιστορικά τραύματα της χώρας.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης Μερτς να θωρακίσει τη Γερμανία απέναντι στις υβριδικές απειλές της Μόσχας, τις κυβερνοεπιθέσεις και τα σαμποτάζ, προσκρούει πλέον στο ισχυρότερο ταμπού της μεταπολεμικής περιόδου: τον φόβο ενός ανεξέλεγκτου κρατικού μηχανισμού παρακολούθησης και καταστολής.

Η πρόσφατη υβριδική επίθεση με παγιδευμένο drone στη Λειψία, της οποίας η προέλευση παραμένει επισήμως άγνωστη, έφερε στο προσκήνιο τις νέες προκλήσεις ασφαλείας που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, για τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των Μυστικών Υπηρεσιών αποτελεί πρωτοβουλία που προετοιμάζεται εδώ και καιρό.

Για δεκαετίες, η μεταπολεμική Γερμανία διατηρούσε αυστηρά στεγανά και περιορισμούς στη δράση των κατασκόπων της, ακριβώς για να διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθούν οι θηριωδίες και η αυθαιρεσία του ναζιστικού καθεστώτος.

Σήμερα, η εκχωρηθείσα δυνατότητα στους πράκτορες της BND να αναλαμβάνουν «ενεργητική δράση», να φέρουν όπλα, να αλλοιώνουν ψηφιακά δεδομένα και να διεξάγουν προληπτικά σαμποτάζ στο εξωτερικό, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τα όρια της εξουσίας τους.

Η κατάργηση των μεταπολεμικών «στεγανών» και οι ιστορικοί συνειρμοί

Η θέσπιση της BND μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε υπό την αυστηρή εποπτεία των Συμμάχων, με πρωταρχικό στόχο τον περιορισμό της στη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών.

Η ιδέα μιας μυστικής υπηρεσίας με διευρυμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες, δυνατότητα οπλοφορίας και ανεξέλεγκτη πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των πολιτών αποτελούσε για δεκαετίες κόκκινη γραμμή.

Η απόφαση να δοθεί στους πράκτορες το δικαίωμα να ανοίγουν πυρ, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ανεξάρτητη εποπτεία στη διαχείριση προσωπικών δεδομένων, προκαλεί αισθήματα ανασφάλειας.

Επικριτές του νομοσχεδίου σημειώνουν πως όταν το κράτος εκχωρεί υπερεξουσίες σε μυστικές δομές, χωρίς επαρκείς δημοκρατικές ασφαλιστικές δικλείδες, η διαδρομή προς την κατάχρηση εξουσίας γίνεται εξαιρετικά σύντομη, φέρνοντας στη μνήμη τις πιο μαύρες σελίδες της γερμανικής ιστορίας.

«Επεκτείνουμε τις τεχνικές δυνατότητες των υπηρεσιών πληροφοριών και τους παρέχουμε ενεργές, επιχειρησιακές εξουσίες», υποστήριξε σε δηλώσεις του ο Ντόμπριντ.

«Δεν πρόκειται μόνο για το να δώσουμε στις υπηρεσίες τη δυνατότητα να βλέπουν και να ακούν καλύτερα στο μέλλον και να αναλύουν πληροφορίες πιο γρήγορα. Πάνω απ’ όλα, πρόκειται για τη δυνατότητα λήψης ενεργών μέτρων κατά των επιτιθέμενων και των αντιπάλων μας».

Αντιδράσεις για τα ατομικά δικαιώματα και την προστασία δεδομένων

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, η επεξεργασία βιομετρικών στοιχείων και η διείσδυση σε ψηφιακά δίκτυα.

• Έλλειψη ανεξάρτητου ελέγχου: Η Ομοσπονδιακή Επίτροπος για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων, Λουίζα Σπεχ-Ριμενστάιντερ, εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της για τη μείωση του εποπτικού ρόλου της υπηρεσίας της στη δράση της BND.
• Κίνδυνος για το Κράτος Δικαίου: Νομικοί κύκλοι και κόμματα της αντιπολίτευσης υπογραμμίζουν ότι η έννοια της «προληπτικής άμυνας» μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά, ανοίγοντας τον δρόμο για ανεξέλεγκτες παρακολουθήσεις και παρεμβάσεις στην ιδιωτική ζωή των πολιτών.

Η απάντηση της κυβέρνησης: «Νέες απειλές, νέα εργαλεία»

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς και ο Υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ απορρίπτουν τους ιστορικούς παραλληλισμούς, υποστηρίζοντας ότι το θεσμικό πλαίσιο του 21ου αιώνα δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν.

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει στο γεγονός ότι η Γερμανία δέχεται καθημερινά υβριδικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις και ενέργειες δολιοφθοράς από ξένες δυνάμεις που στόχο έχουν την αποσταθεροποίηση της χώρας.

Σύμφωνα με το Βερολίνο, οι παραδοσιακές μέθοδοι συλλογής πληροφοριών είναι πλέον ανεπαρκείς και οι υπηρεσίες πρέπει να διαθέτουν τα ίδια μέσα με τις αντίστοιχες συμμαχικές υπηρεσίες για να εγγυηθούν την εθνική ασφάλεια.

«Η αποστολή μας είναι να προσαρμόζουμε συνεχώς την προστασία της κρατικής εντολής στα νέα σενάρια απειλής», σημείωσε ο Αλεξάντερ Ντόμπριντ.

Πηγή: DW, ΣΚΑΙ