Ξυπνάς το πρωί, ανοίγεις το κινητό σου και μέσα σε λίγα λεπτά αισθάνεσαι εκνευρισμένος, αγχωμένος, απογοητευμένος. Κι αναρωτιέσαι: «Γιατί νιώθω έτσι;» Δεν φταίει μόνο η ημέρα σου. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν φτιαχτεί για να τραβούν την προσοχή σου και ο αλγόριθμος έχει καταλάβει τι σε ελκύει και σου δείχνει συνεχώς περιεχόμενο που ενεργοποιεί τα πιο έντονα συναισθήματα – συνήθως τα αρνητικά. Και όσο περισσότερο αντιδράς σε αυτό, τόσο περισσότερα σου δείχνει. Είναι ένας φαύλος κύκλος που πολλοί από εμάς βιώνουμε καθημερινά, χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Τα social media δεν είναι ουδέτερα· αντανακλούν τις επιλογές, τις συνήθειες και ακόμα και τις φοβίες μας, ενισχύοντας ό,τι ήδη υπάρχει μέσα μας.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα είναι η τοξική αρρενωπότητα που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο. Πολλοί άνδρες βλέπουν πρότυπα που συνδέουν τη δύναμη με τον έλεγχο, τη σκληρότητα ή ακόμα και την κακοποίηση και αρχίζουν να πιστεύουν ότι έτσι πρέπει να συμπεριφέρονται για να είναι «αρκετά άνδρες». Το μήνυμα είναι σαφές: για να είσαι «αρκετά άνδρας», πρέπει να προκαλείς φόβο, να επιβάλλεσαι και να μην δείχνεις αδυναμία. Στην πράξη, όμως, η υγιής αρρενωπότητα λειτουργεί εντελώς διαφορετικά. Οι πραγματικά ισχυροί και ισορροπημένοι άνδρες κάνουν τους γύρω τους να αισθάνονται ασφαλείς, όχι περιορισμένους ή τρομοκρατημένους. Η πραγματική δύναμη απαιτεί καλοσύνη, θάρρος και τη δυνατότητα να εκφράζεις φόβους χωρίς ντροπή.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο θεωρητικό – η καθημερινή επαφή με τέτοιο περιεχόμενο έχει πραγματικές συνέπειες. Έχω δει άνδρες που, φοβούμενοι ότι θα χάσουν τη σύντροφό τους, γίνονται υπερβολικά ελεγκτικοί. Έφηβους που νιώθουν ανασφάλεια και άγχος επειδή ακολουθούν λογαριασμούς που τους συγκρίνουν συνεχώς με άλλους. Ο αλγόριθμος ανταμείβει αυτήν την ανασφάλεια, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο θυμού, φόβου και πίεσης που φαίνεται αδύνατο να σπάσει. Και δυστυχώς, πολλοί δεν το συνειδητοποιούν καν. Συνεχίζουν να αλληλεπιδρούν με τέτοιου είδους τοξικό περιεχόμενο, επιδεινώνοντας την ήδη ευάλωτη ψυχική τους κατάσταση.
Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να αλλάξουμε αυτήν την εμπειρία. Ο αλγόριθμος αντανακλά τις δικές μας επιλογές. Αν θέλουμε περισσότερη θετικότητα και έμπνευση, πρέπει να κάνουμε διαφορετικές επιλογές: ακολουθούμε λογαριασμούς που μας εμπνέουν, αφήνουμε like σε posts που μας κάνουν να νιώθουμε χαρά ή αισιοδοξία, και περιορίζουμε τη συνεχή έκθεση σε αρνητικό περιεχόμενο. Σιγά-σιγά, το feed μας θα αλλάξει και μαζί του η διάθεση και οι αντιλήψεις μας.
Έχω δει έφηβους και ενήλικες που αναγνώρισαν ότι τα social media τους επηρεάζουν αρνητικά. Κάποιοι διέγραψαν εφαρμογές, άλλοι άρχισαν να ακολουθούν μόνο θετικά προφίλ. Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό: περισσότερη ηρεμία, καλύτερη αυτογνωσία και βελτιωμένες σχέσεις. Αν ένας έφηβος μπορεί να το κάνει, μπορούμε όλοι.
Η πρόκληση είναι απλή αλλά απαιτεί ειλικρίνεια: αναγνώρισε τι δεν λειτουργεί στη ζωή σου, ανάλαβε δράση και επίλεξε συνήθειες που σου δίνουν χαρά και συναισθηματική ασφάλεια. Τα social media δεν χρειάζεται να είναι πηγή θυμού, ανασφάλειας ή φόβου. Μπορούν να γίνουν εργαλείο έμπνευσης, μάθησης και προσωπικής ανάπτυξης.
Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στην κυριαρχία ή τον έλεγχο. Βρίσκεται στην ικανότητα να επιλέγεις θετικά, να αλλάζεις συνήθειες και να εμπνέεις τους γύρω σου. Όταν αναγνωρίσεις και παραδεχθείς τι δεν λειτουργεί και πάρεις την απόφαση να δράσεις διαφορετικά, τότε θα μπορέσεις να ζήσεις με περισσότερη αυτοπεποίθηση, ηρεμία και ουσιαστική ανθρώπινη σύνδεση. Η αλλαγή ξεκινάει από εσένα, σήμερα – με κάθε επιλογή που κάνεις και με κάθε post που αποφασίζεις να αλληλεπιδράσεις.
Ιουλία Καζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (University of Surrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
Solution Focused Θεραπεύτρια (BRIEF)
