Θυμάσαι το τραγούδι από τη δεκαετία του ’80 “IWanttoKnowWhatLoveIs”;Εγώ πάντως θυμάμαι τον εαυτό μου έφηβη να το ακούει και να αναρωτιέται το ίδιο πράγμα: τι είναι τελικά η αγάπη;
Χρόνια μετά, θα ήθελα να πιστεύω ότι έχω βρει την απάντηση.
Κι όμως, σύμφωνα με την κοινωνική ψυχολόγο BarbaraFredrickson, ίσως οι περισσότεροι από εμάς να κάνουμε λάθος. Ή, τουλάχιστον, να βλέπουμε την αγάπη με έναν πολύ περιορισμένο τρόπο.
Στο βιβλίο της Love 2.0 (από κει μάλλον εμπνεύστηκε και η δική μας κυβέρνηση!), η Fredrickson αμφισβητεί πολλές από τις πιο διαδεδομένες αντιλήψεις για την αγάπη.
«Η αγάπη δεν είναι πάθος», γράφει. «Δεν είναι δέσμευση. Δεν είναι οικογενειακός δεσμός. Δεν είναι καν ρομαντισμός». Όλα αυτά μπορεί να συνοδεύουν την αγάπη – αλλά δεν είναι η ίδια η αγάπη.
Τότε τι είναι;
Σύμφωνα με την ίδια, η αγάπη στην πιο αυθεντική της μορφή είναι κάτι πολύ πιο απλό, και ταυτόχρονα πολύ πιο βαθύ:είναι μια στιγμή. Μια στιγμιαία εμπειρία ζεστασιάς, σύνδεσης και αμοιβαίας φροντίδας.
Η Fredrickson χρησιμοποιεί τον όρο «sharedpositivity» – μια κοινή θετική εμπειρία που μοιραζόμαστε με κάποιον άλλον. Αυτή η στιγμή μπορεί να συμβεί ανάμεσα σε ερωτικούς συντρόφους, φίλους ή οικογένεια. Αλλά μπορεί εξίσου να συμβεί και ανάμεσα σε δύο εντελώς άγνωστους ανθρώπους.Και υποστηρίζει ότι αυτό είναι, στην ουσία του, η αγάπη.Όχι κάτι μόνιμο.Αλλά κάτι που συμβαίνει.
Ίσως εκείνη τη στιγμή που χαμογέλασες με την υπάλληλο στο ταμείο όταν ανακαλύψατε ότι έχετε το ίδιο πάθος για τα ποδήλατα.Ίσως σε μια σύντομη κουβέντα στο δρόμο.Ίσως σε ένα βλέμμα κατανόησης.Είναι εκείνη η μικρή στιγμή όπου δύο άνθρωποι συναντιούνται πραγματικά.
Και για μια στιγμή, συντονίζεστε.
Αυτόν τον συγχρονισμό η Fredrickson τον ονομάζει «positivityresonance». Είναι σαν να «κουρδίζονται» οι άνθρωποι στην ίδια συναισθηματική συχνότητα – μέσα από το βλέμμα, το χαμόγελο, τη στάση του σώματος,τον τρόπο που ανταποκρίνονται ο ένας στον άλλον.
Και το πιο εντυπωσιακό; Αυτός ο συγχρονισμός δεν είναι μόνο μεταφορικός – είναι και βιολογικός.
Σε μία μελέτη, ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα ενός ατόμου που αφηγούνταν μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Στη συνέχεια, έβαλαν άλλους συμμετέχοντες να ακούσουν την ίδια ιστορία, ενώ παρακολουθούσαν και τη δική τους εγκεφαλική δραστηριότητα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εγκέφαλοι των ακροατών «συγχρονίζονταν» με αυτόν του αφηγητή, ιδιαίτερα σε περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα και την κατανόηση των συναισθημάτων και των προθέσεων των άλλων.Σαν να μοιράζονται, κυριολεκτικά, την ίδια εμπειρία.
Η αγάπη, λοιπόν, ίσως δεν είναι μόνο συναίσθημα – αλλά και σύνδεση σε βαθύτερο επίπεδο.
Και αυτή η σύνδεση φαίνεται να παίζει και βιολογικό ρόλο.Ο πρώτος είναι η ορμόνη οξυτοκίνη, που συχνά αποκαλείται «ορμόνη της σύνδεσης». Έχει βρεθεί ότι αυξάνει την εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων, κάτι που ενισχύει αυτές τις μικρές στιγμές θετικής σύνδεσης.
Ο δεύτερος είναι το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο σχετίζεται με τη ρύθμιση των συναισθημάτωνκαι την ικανότητά μας να είμαστε παρόντες και ανοιχτοί προς τους άλλους. Όσο καλύτερα μπορούμε να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας, τόσο πιο πιθανό είναι να δείχνουμε καλοσύνη και αλτρουισμό – και άρα να δημιουργούμε περισσότερες τέτοιες στιγμές σύνδεσης.
Φυσικά, αυτή η προσέγγιση δεν είναι χωρίς κριτική. Γιατί για πολλούς από εμάς, η αγάπη είναι κάτι πιο σταθερό, πιο βαθύ, πιο «διαρκές» από μια στιγμιαία εμπειρία. Και ίσως έχουν δίκιο.
Αλλά ίσως υπάρχει χώρος και για τις δύο οπτικές.
Γιατί, αν το καλοσκεφτούμε, όλες οι μεγάλες μορφές αγάπης – η συντροφικότητα, η φιλία, η οικογένεια – δεν χτίζονται τελικά μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες στιγμές σύνδεσης;
Σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι συχνά νιώθουν αποξενωμένοι, η ιδέα ότι η αγάπη δεν περιορίζεται μόνο στις «μεγάλες σχέσεις» της ζωής μας, αλλά μπορεί να υπάρξει σε μικρές, καθημερινές στιγμές με οποιονδήποτε – ακόμη και με έναν άγνωστο – αλλάζει κάτι μέσα μας.
Και τότε η αγάπη παύει να είναι κάτι σπάνιο.Κάτι που βρίσκεις μόνο μία φορά.Κάτι που εξαρτάται από έναν άνθρωπο.Γίνεται κάτι διαθέσιμο.Κάτι που μπορεί να συμβεί καθημερινά.
Και ίσως τελικά να μην χρειάζεται να ψάχνουμε τόσο πολύ να βρούμε τι είναι η αγάπη.Ίσως χρειάζεται απλώς να προσέχουμε λίγο περισσότεροεκείνες τις στιγμές που ήδη υπάρχει.
Ακούστε το σχετικό ηχητικό:
ΙουλίαΚαζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocusedΘεραπεύτρια (BRIEF)
