Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του zougla.gr στην GoogleΕυρωπαϊκό «σωσίβιο» για νησιά και ακτές αποτελεί η στρατηγική της ΕΕ ενάντια στο «κόστος νησιωτικότητας».
Πρόκειται για δύο νέες πρωτοβουλίες που αφορούν 112 εκατομμύρια πολίτες και στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα ελληνικά νησιά, αλλά και ορισμένες παράκτιες περιοχές της χώρας μας.
Πρόκειται για ολοκληρωμένη και συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στις μεγάλες γεωγραφικές και οικονομικές ανισότητες που αντιμετωπίζουν τα νησιά και οι παράκτιες κοινότητες παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για πρώτη φορά, οι Βρυξέλλες θέτουν στο μικροσκόπιο τις ιδιαίτερες προκλήσεις περιοχών που, αν και αποτελούν την «καρδιά» του ευρωπαϊκού τουρισμού, βρίσκονται συχνά στο περιθώριο της ανάπτυξης.
Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά. Η νέα διπλή στρατηγική αφορά άμεσα 17 εκατομμύρια πολίτες που ζουν σε περισσότερα από 4.000 νησιά, καθώς και 95 εκατομμύρια ανθρώπους που κατοικούν κατά μήκος των 70.000 χιλιομέτρων ακτογραμμής της ΕΕ, σε 22 κράτη-μέλη.
Η «ακτινογραφία» των ανισοτήτων στην Ευρώπη
Η Επιτροπή αποτυπώνει ανάγλυφα ένα οικονομικό χάσμα δύο ταχυτήτων, καθώς οι νησιωτικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιάζουν βαθιές διαφοροποιήσεις μεταξύ τους. Από τη μία πλευρά, ορισμένα αυτόνομα νησιωτικά κράτη-μέλη καταγράφουν εξαιρετικές επιδόσεις, με την Ιρλανδία και τη Μάλτα να βλέπουν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους να εκτινάσσεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αγγίζοντας το 221% και το 112% αντίστοιχα, ενώ η Κύπρος κινείται πολύ κοντά σε αυτόν, στο 98%.
Η ίδια εικόνα ισχύει και για την αγορά εργασίας αυτών των κρατών, με τα ποσοστά απασχόλησης να διαμορφώνονται στο 80% για την Ιρλανδία, στο 83% για τη Μάλτα και στο 78% για την Κύπρο — επιδόσεις αισθητά υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 75%.
Στον αντίποδα, όμως, βρίσκεται η σκληρή πραγματικότητα για τη συντριπτική πλειονότητα των υπόλοιπων νησιών της Ένωσης.
Εκεί, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ περιορίζεται μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ, αποκαλύπτοντας τις έντονες αναπτυξιακές ανισότητες, ενώ ταυτόχρονα τα ποσοστά απασχόλησης υποχωρούν στο ανησυχητικό 59%, καθηλώνοντας τις τοπικές αγορές εργασίας.
Το αόρατο «κόστος νησιωτικότητας» και η δημογραφική αιμορραγία
Η γεωγραφική απομόνωση μεταφράζεται σε αυτό που ο ΟΟΣΑ ορίζει ως «κόστος νησιωτικότητας» — μια σειρά από δυσβάσταχτα οικονομικά και κοινωνικά βάρη για τους μόνιμους κατοίκους:
Μεταφορές: Το κόστος μετακίνησης επιβατών και εμπορευμάτων εκτινάσσεται έως και 300% υψηλότερα σε σύγκριση με την ηπειρωτική Ευρώπη.
Κράτος Πρόνοιας: Οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο για βασικές υπηρεσίες (υγεία, παιδεία) είναι 30% έως 50% αυξημένες.
Στέγαση: Λόγω της τουριστικής πίεσης, οι τιμές των ακινήτων σε νησιωτικούς δήμους ξεπερνούν κατά 75% έως 130% τις αντίστοιχες τιμές της ηπειρωτικής Ευρώπης.
Αυτό το εκρηκτικό κοκτέιλ ακρίβειας, σε συνδυασμό με την έντονη εποχικότητα της εργασίας, οδηγεί σε μια διαρκή κοινωνική πίεση: οι νέοι εγκαταλείπουν τις εστίες τους για τα μεγάλα αστικά κέντρα, επιτείνουν τη δημογραφική γήρανση και ερημώνουν τις τοπικές κοινωνίες.
Οι βασικοί πυλώνες και η Γαλάζια Οικονομία
Η ευρωπαϊκή απάντηση διακρίνεται σε δύο άξονες:
-Η Στρατηγική για τα Νησιά: Δομείται πάνω σε τέσσερις πυλώνες: οικονομική καινοτομία, ενεργειακή ασφάλεια, κοινωνική συνοχή και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Στόχος είναι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η θωράκιση της συνδεσιμότητας.
-Η Στρατηγική για τις Παράκτιες Κοινότητες: Εστιάζει στη λεγόμενη «βιώσιμη γαλάζια οικονομία». Στο επίκεντρο μπαίνουν νέες μορφές δραστηριότητας, όπως η θαλάσσια βιοοικονομία, η υπεράκτια (offshore) ενέργεια και ο ποιοτικός, λιγότερο επιβαρυντικός τουρισμός, που θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα στην κλιματική κρίση.
Ένα νέο Ταμείο χωρίς πρόσθετους πόρους
Παρά το φιλόδοξο όραμα, οι Βρυξέλλες ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται να δημιουργηθεί ένα νέο, αυτόνομο χρηματοδοτικό ταμείο για τη νησιωτικότητα. Η υλοποίηση θα βασιστεί αποκλειστικά στην ανακατεύθυνση των ήδη υπαρχόντων πόρων της πολιτικής συνοχής.
Όπως εξήγησε ο αρμόδιος Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο, για την τρέχουσα περίοδο (2021-2027) είναι ήδη δεσμευμένα περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά μέσω του Ταμείου Συνοχής.
Για την επόμενη προγραμματική περίοδο, ο Φίτο παρέπεμψε σε ένα ευρύτερο κονδύλι ύψους 218 δισ. ευρώ που προορίζεται για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της ΕΕ, μέσα στο οποίο τα κράτη-μέλη θα πρέπει πλέον να ενσωματώσουν πολύ πιο στοχευμένα τις νησιωτικές τους ανάγκες, με τη συνδρομή και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Πράσινοι κανόνες με «αστερίσκους»
Η εφαρμογή των αυστηρών περιβαλλοντικών κανόνων της ΕΕ αποτελεί ένα ακόμα πεδίο ανησυχίας για τις τοπικές κοινωνίες.
Ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Κάδης, έσπευσε να καθησυχάσει τις παράκτιες περιοχές, τονίζοντας ότι κατά τις επικείμενες αναθεωρήσεις κρίσιμων κανονισμών —όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS) και το FuelEU Maritime για τη ναυτιλία— η Κομισιόν θα λάβει σοβαρά υπόψη την ανταγωνιστικότητα και το κόστος ζωής των νησιωτών.
Ο κ. Κάδης υπενθύμισε ότι η νομοθεσία παρέχει ήδη τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να ζητούν ειδικές εξαιρέσεις για να μην αποκοπούν συγκοινωνιακά τα νησιά τους, ωστόσο οι οριστικές αποφάσεις για το πώς θα διαμορφωθεί αυτό το ιδιότυπο καθεστώς προστασίας θα ληφθούν κατά τις τελικές διαβουλεύσεις στο αμέσως επόμενο διάστημα.
