Το «Καρσάνικο» κέντημα αποτελεί μία από τις πιο αυθεντικές και ξεχωριστές εκφράσεις της ελληνικής λαϊκής τέχνης. Γεννημένο στην Καρυά Λευκάδας, πέρασε από γενιά σε γενιά μέσα από τα χέρια των γυναικών του τόπου, διατηρώντας αναλλοίωτη τη μνήμη, την τεχνική και την αισθητική μιας ολόκληρης πολιτιστικής παράδοσης. Δεν είναι μόνο μια μορφή κεντητικής δημιουργίας, είναι μια τέχνη που φέρει μέσα της βιώματα, ιστορίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου που τη γέννησε.
Το βιβλίο της Τζένης Φραγκούλη προσεγγίζει το «Καρσάνικο» κέντημα όχι μόνο ως λαογραφικό ή καλλιτεχνικό στοιχείο, αλλά ως ζωντανό πολιτιστικό αποτύπωμα της Λευκάδας. Μέσα από ιστορική έρευνα, προφορικές μαρτυρίες, καταγεγραμμένες αφηγήσεις και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αναδεικνύεται η διαδρομή μιας τέχνης που κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια ενός μικρού ορεινού χωριού και να αποτελέσει σημείο αναφοράς της ελληνικής παραδοσιακής δημιουργίας.
Ιδιαίτερη θέση στην έκδοση κατέχει η μορφή της Μαρίας Σταύρακα, της γνωστής «Κουτσοχέρω», της γυναίκας που συνδέθηκε όσο καμία άλλη με τη δημιουργία και την εξέλιξη της περίφημης «Καρσάνικης» βελονιάς. Το βιβλίο φωτίζει την προσωπικότητα και τη συμβολή της, σκιαγραφώντας παράλληλα τον κόσμο των γυναικών της Καρυάς, των κεντηστρών που με υπομονή, ακρίβεια και βαθιά γνώση κράτησαν ζωντανή αυτή τη μοναδική τέχνη.
Καρσάνικο Κέντημα
Η έρευνα βασίζεται σε σημαντικές προφορικές μαρτυρίες ανθρώπων που συνδέθηκαν άμεσα με τις παλιές κεντήστρες, καθώς και σε ιστορικές και βιβλιογραφικές πηγές που διασταυρώνονται με προσοχή και τεκμηρίωση. Έτσι, η έκδοση δεν λειτουργεί μόνο ως αισθητικό λεύκωμα, αλλά και ως πολύτιμη καταγραφή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αυθεντικοί διάλογοι και οι αφηγήσεις των γυναικών της Καρυάς, μέσα από τους οποίους αποκαλύπτεται ο τρόπος με τον οποίο μεταδιδόταν η τέχνη του κεντήματος: από μάνα σε κόρη, από δασκάλα σε μαθήτρια, μέσα από το βλέμμα, την επανάληψη και το «μέτρημα» της βελονιάς.
«Κλωνί, κλωνί, βελονιά, βελονιά… Δεν είναι μόνο το τι βλέπουμε, είναι το πώς φτιάχνεται.
Το μέτρημα παιδάκι μου, το μέτρημα!»
Η φωτογραφική αποτύπωση των έργων συνομιλεί διακριτικά με την ιστορική αφήγηση, αναδεικνύοντας τη λεπτότητα των μοτίβων, τη δεξιοτεχνία της βελονιάς και τη μοναδική αισθητική του «Καρσάνικου» κεντήματος. Κάθε σχέδιο μοιάζει να διατηρεί μέσα του ένα κομμάτι μνήμης, έναν ψίθυρο από τις γυναίκες που το δημιούργησαν.
Με βαθιά πίστη στη σημασία της διατήρησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η Τζένη Φραγκούλη επιχειρεί μέσα από αυτή την έκδοση να συμβάλει ουσιαστικά στην καταγραφή και ανάδειξη ενός ανεκτίμητου θησαυρού του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Γιατί το «Καρσάνικο» κέντημα δεν είναι απλώς μια τεχνική, είναι μνήμη, ταυτότητα και ψυχή του τόπου.
Καρσάνικο Κέντημα
«Καρσάνικο Κέντημα
