Μέγας Αλέξανδρος: Από τη Μακεδονία στην άκρη της γης μέσα σε 10 χρόνια

Δεν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στην ιστορία που κατάφεραν να αλλάξουν τον χάρτη του κόσμου μέσα σε μόλις μία δεκαετία. Ο Αλέξανδρος ο Γ΄ της Μακεδονίας, που γεννήθηκε στην Πέλλα στα μέση του Ιουλίου το 356 π.Χ.- στις 20 ή 21 του μηνός για την ακρίβεια- ήταν μια τέτοια σπάνια περίπτωση. Όσοι τον μελέτησαν, έλεγαν πως είχε πάρει τα πάντα από τους γονείς του: από τον βασιλιά Φίλιππο Β΄ κληρονόμησε την οξυδέρκεια, την οργάνωση και την αστραπιαία λήψη αποφάσεων, ενώ από τη μητέρα του, την Ολυμπιάδα από την Ήπειρο, πήρε τη φιλοδοξία, την υπερηφάνεια και μια αλύγιστη θέληση.

Μέγας Αλέξανδρος

Η πορεία του σμιλεύτηκε νωρίς. Πρώτοι του δάσκαλοι ήταν ο Λεωνίδας ο Μολοσσός και ο Λυσίμαχος ο Ακαρνάνας, αλλά στα 13 του τα ηνία ανέλαβε ο Αριστοτέλης. Εκεί ο Αλέξανδρος δεν έμαθε απλώς γράμματα, αλλά ερωτεύτηκε το ελληνικό πνεύμα. Έλεγε μάλιστα αργότερα πως στον πατέρα του όφειλε το «ζην», αλλά στον Αριστοτέλη το «ευ ζην». Παράλληλα, έπαιρνε μαθήματα πολέμου στην πράξη. Στα 16 του, αναπληρώνοντας τον Φίλιππο, έπνιξε την επανάσταση των Μαίδων στη Θράκη, ενώ στα 18 του, στη Μάχη της Χαιρώνειας τον Αύγουστο του 338 π.Χ., ηγήθηκε στρατιωτικού σώματος με σπάνια γενναιότητα.

Όταν ο Φίλιππος δολοφονήθηκε το 336 π.Χ., ο 20χρονος Αλέξανδρος ανέβηκε στον θρόνο. Αφού καθάρισε τις συνωμοσίες στην αυλή του και υπέταξε τις ελληνικές πόλεις που προσπάθησαν να επαναστατήσουν, ανακηρύχθηκε στην Κόρινθο Ηγεμόνας των Ελλήνων. Το 335 π.Χ. έκανε μια γρήγορη εκστρατεία στον Βορρά φτάνοντας μέχρι τον Δούναβη για να ασφαλίσει τα σύνορά του, χρειάστηκε να κατέβει ξανά αστραπιαία στον νότο για να καταστείλει νέα εξέγερση Αθηναίων και Θηβαίων, και πλέον τίποτα δεν τον κρατούσε.

Την άνοιξη του 334 π.Χ. αφήνει επίτροπο στη Μακεδονία τον Αντίπατρο και περνάει τον Ελλήσποντο με 50.000 πεζούς, 6.000 ιππείς και 120 πολεμικά πλοία. Πρώτος σταθμός η Τροία, όπου προσκυνά στον τάφο του Αχιλλέα. Λίγο μετά, στις 22 Μαΐου στον Γρανικό ποταμό, δίνει την πρώτη μάχη. Πολεμάει στην πρώτη γραμμή στήθος με στήθος, κινδυνεύει να πεθάνει, αλλά νικά. Τον χειμώνα φτάνει στο Γόρδιο και κόβει απλά με το σπαθί του τον Γόρδιο Δεσμό, προσπερνώντας τον χρησμό που έλεγε πως όποιος τον λύσει θα γίνει κύριος της Ασίας.

Το πέρασμα του Γρανικού, του Σαρλ Λε Μπρεν

Η συνέχεια ήταν καταιγιστική. Στις 12 Νοεμβρίου του 333 π.Χ., στην Ισσό, διαλύει 500.000 Πέρσες. Ο Δαρείος Γ΄ το σκάει πανικόβλητος, αφήνοντας πίσω την οικογένειά του, στην οποία ο Αλέξανδρος φέρθηκε με σπάνια μεγαλοψυχία. Αντί να τον καταδιώξει, κατεβαίνει νότια για να εξουδετερώσει τον περσικό στόλο: παίρνει τη Φοινίκη, την Παλαιστίνη και φτάνει στην Αίγυπτο. Εκεί, οι ιερείς στο μαντείο του Άμμωνος Διός τον χαιρετούν ως γιο του Δία, ενώ ο ίδιος σχεδιάζει τα τείχη και τους δρόμους της νέας πόλης που ιδρύει, της Αλεξάνδρειας.

Η Μάχη της Ισσού

Την 1η Οκτωβρίου του 331 π.Χ., στα Γαυγάμηλα, δίνει τη χαριστική βολή στον περσικό στρατό. Ο Δαρείος ξεφεύγει ξανά για να δολοφονηθεί αργότερα από τον σατράπη Βήσσο, αλλά η Βαβυλώνα, τα Σούσα και η Περσέπολη πέφτουν στα χέρια του. Ο Αλέξανδρος όμως δεν σταματά. Περνά τη Σογδιανή, τη Βακτριανή και το 327 π.Χ. μπαίνει στις Ινδίες. Νικάει τον βασιλιά Πώρο, αλλά εκεί, στις όχθες του Υδάσπη, οι στρατιώτες του αρνούνται να προχωρήσουν άλλο. Εξαντλημένος, αναγκάζεται να γυρίσει πίσω. Στέλνει τον Νέαρχο με τον στόλο και ο ίδιος διασχίζει τη φονική έρημο της Γεδρωσίας, όπου έχασε τους περισσότερους άντρες του από τη δίψα και την πείνα.

Για να κρατήσει αυτή την αχανή αυτοκρατορία, κατάλαβε πως έπρεπε να ενώσει τους νικητές με τους νικημένους. Υιοθέτησε περσικά ρούχα και έθιμα, πράγμα που εξόργισε τους Μακεδόνες και έφερε συνωμοσίες που τιμώρησε σκληρά. Το 327 π.Χ. παντρεύτηκε τη Ρωξάνη από τη Βακτριανή —με την οποία απέκτησε τον Αλέξανδρο Δ΄, ένα παιδί που γεννήθηκε μετά τον θάνατό του και δολοφονήθηκε στα 12 του από τον Κάσσανδρο. Το 324 π.Χ. στα Σούσα παντρεύτηκε και τη Στάτειρα (κόρη του Δαρείου) αλλά και την Παρυσάτιδα, παρακινώντας και τους αξιωματικούς του να κάνουν το ίδιο.

Η σωματική εξάντληση, οι συνεχείς φροντίδες και κυρίως ο θάνατος του αγαπημένου του φίλου, Ηφαιστίωνα, τον τσάκισαν. Στις 10 ή 11 Ιουνίου του 323 π.Χ., στη Βαβυλώνα, ο Αλέξανδρος πεθαίνει στα 32 του χρόνια έπειτα από μέρες πυρετού.

Ενώ οι περισσότεροι ιστορικοί μιλούν για ελονοσία ή αλκοολισμό, μια πρόσφατη μελέτη της Dr. Katherine Hall από τη Νέα Ζηλανδία, που δημοσιεύτηκε στο Ancient History Bulletin και αναπαράχθηκε από τη New York Post και τη Sun, έριξε στο τραπέζι μια μακάβρια θεωρία: ότι ο Αλέξανδρος ετάφη ζωντανός.

Σύμφωνα με τη μελέτη, όλα ξεκίνησαν έπειτα από ένα όργιο ποτοποσίας με πάνω από 12 λίτρα αλκοόλ. Ακολούθησε κόπωση, νέο ποτό την επόμενη μέρα, και μετά οξείς στομαχικοί πόνοι και πυρετός. Την 8η μέρα παρέλυσε εντελώς, μπορούσε μόνο να ανοιγοκλείνει τα μάτια, αλλά είχε απόλυτη πνευματική διαύγεια. Την 11η μέρα ανακηρύχθηκε νεκρός.

Η Hall υποστηρίζει ότι προσβλήθηκε από το βακτήριο Campylobacter pylori στο στομάχι, το οποίο προκάλεσε το σύνδρομο Guillain-Barré, παραλύοντας το σώμα του. Επειδή στην αρχαιότητα έλεγχαν την αναπνοή και όχι τον σφυγμό, και επειδή η αναπνοή του λόγω της παράλυσης ήταν σχεδόν αόρατη, οι γιατροί υπέθεσαν ότι πέθανε. Μάλιστα, το γεγονός ότι το σώμα του δεν αποσυντέθηκε για 6 ημέρες -κάτι που τότε θεωρήθηκε θαύμα- εξηγείται απλά από το ότι ο Αλέξανδρος ανέπνεε ακόμα, βρισκόμενος σε κώμα όσο οι στρατιώτες του ετοίμαζαν την ταφή.

Μετά τον θάνατό του, οι στρατηγοί του σφαγιάστηκαν μεταξύ τους για το μοίρασμα της αυτοκρατορίας. Όμως, το αποτύπωμά του δεν χάθηκε. Η ελληνική γλώσσα έγινε διεθνής, τα ελληνικά ήθη απλώθηκαν παντού και ανέτειλε η Ελληνιστική Εποχή, σφραγίζοντας για πάντα τον τίτλο που του έδωσε η ιστορία: «Μέγας».