Αν τα δέντρα της πόλης είχαν φωνή, τι θα μας έλεγαν για το παρελθόν και το μέλλον μας; Τέσσερα υπεραιωνόβια πλατάνια, που στέκουν ως σιωπηλοί μάρτυρες της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, «πιάνουν κουβέντα» μεταξύ τους και διεκδικούν ξανά τη θέση που τους αξίζει στο σύγχρονο αστικό τοπίο.
Αυτή η συναρπαστική «συνομιλία» ζωντανεύει στην Έκθεση «PlaneScapes – Τοπία Πλατάνων», η οποία φιλοξενείται στο MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης έως και την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026. Η πρωτοβουλία ανήκει στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και παρουσιάζεται στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum.
Μια πράσινη διαδρομή στην καρδιά της πόλης
Η έκθεση αποτελεί τον καρπό ενός πρωτοποριακού, κυλιόμενου εργαστηρίου σχεδιασμού. Στόχος του; Η προστασία αυτών των τεσσάρων φυσικών θησαυρών και η δημιουργία μιας ενιαίας, βιωματικής διαδρομής-περιπάτου που θα τα συνδέει. Με τον τρόπο αυτό, αναδεικνύονται τόσο η υλική και άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης, όσο και οι κρυμμένες, «λανθάνουσες» ποιότητες που κρύβει η καθημερινότητά μας στην πόλη.
Τα τέσσερα εμβληματικά πλατάνια ριζώνουν σε μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του ιστορικού κέντρου:
Απέναντι από την Πορτάρα στην Άνω Πόλη.
Δίπλα στο Τουρκικό Προξενείο.
Στην πολύβουη Πλατεία Ναυαρίνου.
Στο πάρκο Εθνικής Αμύνης-Παύλου Μελά, ακριβώς απέναντι από τον Λευκό Πύργο.
Το παράδοξο: Αν και αυτά τα δέντρα κουβαλούν όλα τα φόντα για να κηρυχθούν επίσημα ως διατηρητέα μνημεία της φύσης, η θεσμική τους θωράκιση και προστασία παραμένει, δυστυχώς, ακόμα ένα ανοιχτό ζητούμενο.
Ζωντανά μνημεία και οικολογική μνήμη
Η Έκθεση «PlaneScapes ꟾ Τοπία Πλατάνων» αναδεικνύει τα τέσσερα πλατάνια ως ζωντανά μνημεία, σημεία ανάδυσης της λανθάνουσας οικολογικής μνήμης της πόλης. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, προτείνει, τελικά, έναν διαφορετικό τρόπο να προσεγγίσουμε την πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης: όχι μόνο μέσα από τα διακεκριμένα, κλασικά μνημεία, αλλά μέσα από τα ζωντανά τοπία που επιμένουν, σκιάζουν, θυμούνται και διεκδικούν χώρο στο παρόν και το μέλλον της πόλης.
Οι δημιουργοί της έκθεσης
Γενική επιμέλεια: Οι Αναπληρώτριες Καθηγήτριες του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Αθηνά Βιτοπούλου και Βανέσσα Τσακαλίδου.
Ομάδα επιμέλειας και σχεδιασμού: Η Δρ Ελένη Αθανασιάδου (μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Γεωπονίας), η αρχιτέκτονας Ελευθερία Γαβριηλίδου, και οι φοιτητές του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Γιάννης Βαγιωνάς, Αντώνης Κασσαπάκης, Γιώργος Κρεοπώλης και Αχιλλέας Παπουτσόπουλος.
Φορείς και Υποστήριξη
Το Aristotle Innovation Forum τελεί υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Πρόεδρου της Δημοκρατίας, κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα.
Το Forum πραγματοποιείται με τη στήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ στρατηγικός εταίρος είναι η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης. Μεταξύ των μεγάλων χορηγών περιλαμβάνονται η ΔΕΗ και η Τράπεζα Πειραιώς.
Χρήσιμες Πληροφορίες
Χώρος: MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Εγνατίας 154, εντός ΔΕΘ-Helexpo)
Διάρκεια: Έως και την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026
Είσοδος: Ανοιχτή και ελεύθερη για το κοινό
