Καλή νέα εβδομάδα σε όλους τους αναγνώστες της στήλης! Το στρες και το άγχος έχουν γίνει τόσο σταθεροί συνοδοιπόροι στη ζωή μας, που πολλοί άνθρωποι δεν τα αναγνωρίζουν καν. Γίνεται πια μια«φυσιολογική» κατάσταση του σώματος και του μυαλού. Τα κουβαλούν μέσα τους σαν ένα μόνιμο βάρος, σαν έναν ήχο στο βάθος που υπάρχει τόσο καιρό ώστε σταματάς πια να τον ακούς. Κι όμως, ο οργανισμός τον ακούει αυτόν τον ήχο. Το σώμα τον κουβαλά. Και κάποια στιγμή, αργά ή γρήγορα, μας τον παρουσιάζει σαν έναν υψηλό λογαριασμό που αδυνατούμε να πληρώσουμε.
Σήμερα θέλω να μιλήσω για το πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι έχουμε υπερφορτωθεί και πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε. Βλέπεις, ο άνθρωπος είναι ένα καταπληκτικά προσαρμοστικό πλάσμα. Μπορεί να συνηθίσει σχεδόντα πάντα – και το καλό και το κακό. Αυτό είναι ευλογία και κατάρα ταυτόχρονα. Αν κάθε πρωί ξυπνάς με πολυτέλειες, γρήγορα παύουν να σε εντυπωσιάζουν. Αν έχεις πέντε πολυτελή αυτοκίνητα, παύεις να εντυπωσιάζεσαι από τα αυτοκίνητα. Το ίδιο όμως ισχύει και για το αρνητικό φορτίο: αν καθημερινά ξυπνάς με ανησυχίες για τα παιδιά, τα οικονομικά, τη δουλειά, την εικόνα σου προς τα έξω, το σώμα σου μαθαίνει να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση συναγερμού. Και τότε αυτή η εσωτερική αναταραχή δεν μοιάζει πια με πρόβλημα – μοιάζει με «κανονικότητα».
Όμως δεν είναι.Και το σώμα θυμάται όλα όσα εμείς προσπαθούμε να ξεχάσουμε.
Ένα από τα πρώτα σημάδια ότι το στρες έχει ξεπεράσει το όριο ανοχής μας είναι ο ύπνος. Το σώμα, όταν βρίσκεται σε συνεχή κατάσταση έντασης, δυσκολεύεται να ξεκουραστεί πραγματικά. Μερικοί άνθρωποι κοιμούνται υπερβολικά – από εκεί που χρειάζονταν 6 ή 7 ώρες, ξαφνικά κοιμούνται 9 ή 10 και πάλι ξυπνούν εξαντλημένοι, σαν να μην κοιμήθηκαν καθόλου. Είναι σαν το σώμα τους να προσπαθεί να ξεφύγει. Άλλοι δεν μπορούν να κοιμηθούν καθόλου. Ξαπλώνουν και ο νους τους γυρίζει ξανά και ξανά στα ίδια προβλήματα, σαν χαλασμένο γραμμόφωνο. Η ανησυχία τους κρατά σε επιφυλακή, σαν να τους απαγορεύει το σώμα να αφεθούν.
Άλλο σημαντικό σημάδι είναι αν είσαι άνθρωπος που αγαπά να βγαίνει, να κάνει βόλτες, να βλέπει φίλους, να γεμίζει τη ζωή του με ανθρώπους και εμπειρίες, αλλά τώρα το μόνο που επιθυμείς είναι να κλειστείς στο σπίτι, τότε δεν έχεις απλώς κουραστεί.Έχεις υπερφορτωθεί.
Και φυσικά υπάρχει το πιο επικίνδυνο σημάδι που είναι η χρήση ουσιών για συναισθηματική ρύθμιση. Και όταν λέω «ουσίες» δεν εννοώ μόνο τα σκληρά ναρκωτικά. Μιλάω και για το αλκοόλ, το τσιγάρο, για οτιδήποτε χρησιμοποιούμε για να «ηρεμήσουμε», να ρυθμίσουμε την ψυχική μας κατάσταση,να μουδιάσουμε το σύστημα, να χαμηλώσουμε για λίγο την ένταση. Ένα ποτήρι κρασί πού και πού δεν είναι πρόβλημα. Αλλά αν το χρειάζεσαι για να αντέξεις το βράδυ, αν το ζητάς μόλις περάσεις την πόρτα του σπιτιού, τότε δεν μιλάμε πια για απόλαυση – μιλάμε για ένα σώμα και μια ψυχή που ζητούν βοήθεια. Θυμάμαι κάποτε μια γειτόνισσα που δεν μπορούσε να φάει αν δεν είχε δίπλα της κι ένα ποτήρι κρασί. Περνούσε πολύ δύσκολα στη δουλειά της, και το κρασί ήταν το μικρό της «διάλειμμα», η στιγμή που ένιωθε να χαλαρώνει, να μουδιάζει. Όταν προσπάθησα να της πω ότι αυτό μπορεί να είναι σημάδι εξάρτησης, μου απάντησε ότι ένα-δύο ποτήρια κρασί τη μέρα δεν έβλαψαν ποτέ κανέναν. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για το φαγητό – όταν το χρησιμοποιούμε για παρηγοριά και όχι για θρέψη, τότε δεν τρεφόμαστε – καταπνίγουμε κάτι. Και αυτό το «κάτι» ποτέ δεν εξαφανίζεται από μόνο του.
Το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι η αλλαγή – είναι η συνειδητοποίηση. Το να πεις:
«Κάτι μέσα μου υποφέρει. Το ακούω. Το βλέπω. Και πρέπει να κάνω κάτι».Η δύναμη, λοιπόν,δεν φαίνεται μόνο από το πόσα αντέχεις. Φαίνεται και από το πότε σταματάς. Το στρες δεν θα εξαφανιστεί μαγικά από τη ζωή σου. Θέλει χώρο, χρόνο και μια βαθιά ειλικρινή ματιά στις συνθήκες της ζωής σου. Τι σε εξαντλεί; Τι δεν σου ταιριάζει πια; Ποιο κομμάτι σου ζητάει αλλαγή;
Ακούστε το σχετικό ηχητικό:
ΙουλίαΚαζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocusedΘεραπεύτρια (BRIEF)
