Eργαζόμενη μητέρα. Όχι άλλες ενοχές!

Πρώτη καταχώρηση: Τρίτη, 30 Απριλίου 2013, 15:27
Eργαζόμενη μητέρα. Όχι άλλες ενοχές!
Tις δύο τελευταίες δεκαετίες είναι πια συνηθισμένο μια γυναίκα να διατηρεί την επαγγελματική της ιδιότητα και μετά τη μητρότητα. Αυτό δεν αποτελεί πάντα επιλογή, αφού πολύ συχνά ένα νοικοκυριό απαιτεί δύο μισθούς για να συντηρηθεί.

Επίσης, οι διαζευγμένες γυναίκες με μικρά παιδιά λαμβάνουν διατροφή που σχεδόν ποτέ δεν είναι αρκετή ώστε να τους επιτρέπει να μην εργάζονται. Άλλες φορές η μητέρα αισθάνεται ότι δεν θέλει να εγκαταλείψει το επάγγελμά της, εφόσον κάτι τέτοιο θα της δημιουργούσε αισθήματα εγκλωβισμού και απαξίωσης. Φαίνεται, πάντως, ότι η σημερινή μητέρα παλεύει με τις ενοχές της, όποια απόφαση και να πάρει…

Όσες μένουν σπίτι νιώθουν ενοχές γιατί «θα έπρεπε» να κερδίζουν χρήματα και να... χτίζουν καριέρα. Εκείνες που εργάζονται νιώθουν ένοχες γιατί τα παιδιά τους τα μεγαλώνουν «ξένα χέρια»…. Ακόμα και εκείνες που εργάζονται λίγες ώρες αισθάνονται ότι τελικά δεν κάνουν τίποτα «σωστά», νιώθοντας ενοχές για τις επιδόσεις τους και στο σπίτι και στη δουλειά.

Υπάρχουν τρόποι για να ξεπεράσουμε τις ενοχές μας

Yπάρχουν πέντε κρίσιμες παράμετροι που μπορούν να μας βοηθήσουν να δώσουμε τη δική μας απάντηση στις ενοχές που παγιδεύουν πολλές γυναίκες.

1. H γυναίκα στις παραδοσιακές κοινωνίες εργαζόταν πάντα

Aς κοιτάξουμε αυτή την ιδεώδη εικόνα της μητέρας που είναι απόλυτα αφοσιωμένη στο παιδί της. Δεν εργάζεται, είναι μόνιμα στο σπίτι διαθέσιμη, αφιερωμένη στον υποστηρικτικό ρόλο της εξέλιξης όλων των άλλων. Αυτή η εικόνα παραπέμπει στην παραδοσιακή οικογένεια. Ίσως όμως να μην είναι και τόσο παραδοσιακή όσο νομίζουμε! Mόλις μερικές δεκαετίες πριν η Ελλάδα, αλλά και πολλές άλλες χώρες, ήταν ακόμα κατά κύριο λόγο αγροτικές κοινωνίες. Kάθε νοικοκυριό ήταν μια μικρή παραγωγική μονάδα, στην οποία μετείχαν όλα τα μέλη της οικογένειας.

Mια μητέρα δεν είχε να απαντήσει σε σκληρά διλήμματα για το αν θα εργαστεί ή όχι. Ήταν αυτονόητο ότι θα εργαστεί. Tο μεγάλωμα των παιδιών ήταν βέβαια υπόθεση της μητέρας, αλλά και άλλων γυναικών που έμεναν κάτω από την ίδια στέγη. O δε πατέρας -μαζί με άλλες πατρικές φιγούρες παππούδων και θείων-, αν και δεν ασχολιόταν με την πρακτική φροντίδα των παιδιών, ήταν μια ύπαρξη με έντονη παρουσία, που επέβαλλε την πειθαρχία και την τάξη κυρίως μέσα από το πρότυπο που αντιπροσώπευε. Ακόμα και στις άλλες κοινωνικές τάξεις, η σχέση μητέρας-παιδιού ήταν λιγότερο αποκλειστική από ότι σήμερα, εφόσον περισσότερα συγγενικά πρόσωπα (από γιαγιάδες μέχρι οικιακοί βοηθοί) μοιράζονταν την ίδια στέγη, τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις.

2. H γνώμη των ειδικών για την εργασία της μητέρας αλλάζει κάθε δεκαετία

Άλλοτε αναφέρονται καταστροφικές συνέπειες, αποδίδοντας κάθε πρόβλημα -από τις μαθησιακές δυσκολίες έως την παραβατική συμπεριφορά- στη μερική απουσία της εργαζόμενης μητέρας. Άλλοτε η εργασία της μητέρας απενοχοποιείται, κάνοντας λόγο για τη σημασία του «ποιοτικού χρόνου»…. Φαίνεται ότι οι απόψεις αλλάζουν σύμφωνα με τις μεταλλασσόμενες ανάγκες της κοινωνίας, και όχι πάντα με γνώμονα το ίδιο το παιδί. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι κατά το B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι γυναίκες καλούνταν να αναπληρώσουν τα πόστα των ανδρών ακόμα και στη βαριά βιομηχανία. Όταν όμως, μετά τη λήξη του πολέμου, οι άνδρες γύρισαν, οι γυναίκες έπρεπε να τους... επιστρέψουν τις θέσεις τους στην παραγωγή.

Ήταν λοιπόν τότε που οι πιο ενοχοποιητικές για τη μητέρα θεωρίες αναπτύχθηκαν, επιβάλλοντάς της να επιστρέψει στο σπίτι και να δοθεί στα παιδία της κατ’ αποκλειστικότητα. Aυτό δεν σημαίνει ότι οι παιδοψυχολόγοι συνωμότησαν συλλογικά εναντίον της μητέρας, με σκοπό να απελευθερώσουν την αγορά εργασίας από αυτές. Yποδηλώνει μάλλον ότι οι επιστήμονες, που αναπτύσσουν τις διαφορετικές κάθε φορά θεωρίες, ζουν και αυτοί σε μια συγκεκριμένη κοινωνία, με συγκεκριμένες ανάγκες.

3. O «ποιοτικός χρόνος» είναι σημαντικός

Ακόμα και αυτός ο τεχνητός διαχωρισμός μεταξύ πλήρους και μερικής μητρικής απασχόλησης είναι αυθαίρετος, εφόσον η συνεχής φυσική παρουσία της μητέρας στο σπίτι δεν καθορίζει τίποτε από μόνη της. Mπορεί να παραμένει όλη την ημέρα με το παιδί της, αλλά να ανταποκρίνεται με ουσιαστικό τρόπο στις ανάγκες του λιγότερο από μια μητέρα που ναι μεν εργάζεται, αλλά όταν είναι στο σπίτι έχει πραγματική επικοινωνία με το παιδί της….

Tι είναι όμως αυτός ο «ποιοτικός χρόνος»;

Πρόκειται για μια έννοια ιδιαίτερα δημοφιλή κατά τη δεκαετία του ’80, επειδή απενοχοποιούσε τους γονείς που καλούνταν να δοθούν απόλυτα σε μια καριέρα και στερούσαν την οικογένειά τους από τη φυσική τους παρουσία. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ ο όρος αναφέρεται στα βιβλία αυτοβοήθειας για τους γονείς, πουθενά δεν διευκρινίζεται τι ακριβώς σημαίνει!

Ας δούμε όμως μερικά παραδείγματα: «Ποιοτικός χρόνος» δεν είναι όταν εγκαταλείπουμε το παιδί μπροστά στην τηλεόραση ενώ εμείς μιλάμε στο τηλέφωνο. Ούτε όταν αγοράζουμε κάθε τόσο ακριβά παιχνίδια για να απασχοληθεί μόνο του. «Ποιοτικός χρόνος» είναι όταν πηγαίνουμε μαζί μια βόλτα, όταν παίζουμε μαζί, όταν κάνουμε μαζί κάποιες δουλειές του σπιτιού. Με δυο λόγια, όταν μοιραζόμαστε δραστηριότητες, εμπειρίες και συναισθήματα. Τότε μόνον αποκτάμε τη δυνατότητα να κατανοήσουμε το «πρόσωπο» του παιδιού και να επικοινωνήσουμε πραγματικά μαζί του.

4. Yπάρχει και η μέση λύση!

Φαίνεται ότι, αν το είδος της εργασίας το επιτρέπει, ένα σχήμα που μοιάζει αποτελεσματικό είναι όταν η μητέρα εργάζεται μεν, αλλά μόνο για μερικές ώρες ή μέρες της εβδομάδας. Kάποιοι παράγοντες που βοηθάνε μια τέτοια επιλογή είναι όταν η μητέρα μπορεί να πάρει μέρος της δουλειάς στο σπίτι, και κυρίως όταν έχει ελαστικό ωράριο που μπορεί να το διευθετεί εκείνη.

Πώς η μητέρα επιλέγει την αντικαταστάτριά της;

Δεν έχει τόση σημασία ποιο είναι το άτομο που αναπληρώνει το κενό όταν η μητέρα πάει στη δουλειά… Aυτό που έχει σημασία είναι το κατά πόσο οι γονείς θα είναι υποστηρικτικοί αυτής της σχέσης… Επιπροσθέτως, πρέπει να είναι ένα άτομο το οποίο θα ακολουθεί τα θέλω των γονιών, θα τους ηρεμεί και δεν θα τους εκνευρίζει , θα έχει κατανόηση και δεν θα λειτουργεί εγωκεντρικά…

Tι μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή του προσώπου γι’ αυτήν την τόσο ευαίσθητη θέση;


• Πρώτα πρέπει να εξασφαλιστεί μια σύμπνοια στο ποιες είναι οι ανάγκες ενός μικρού παιδιού (π.χ., πιθανές ερωτήσεις: Πώς θα το παρηγορήσετε όταν αρχίσει να κλαίει; Πώς θα αντιδράσετε αν κάνει κάποια ζημιά;).

Επειδή όμως μόνο με τη συζήτηση δεν μπορείτε να βεβαιωθείτε αν έχετε βρει το κατάλληλο πρόσωπο για το παιδί σας, μπορείτε να βασιστείτε στα εξής πρακτικά κριτήρια:

Τη διάθεση του μωρού: Είναι φυσικό ότι το παιδί θα παρουσιάσει αρχικά μια αλλαγή στη διάθεσή του. Ωστόσο, μέσα σε δύο εβδομάδες μπορούμε να περιμένουμε ότι θα επιστρέψει στη φυσιολογική του συμπεριφορά. Εάν συνεχίζει να παρουσιάζει επιθετικότητα, υπερδιέγερση και έντονη προσκόλληση στη μητέρα του, τότε κάτι δεν πάει καλά.

Τη διάθεση της νταντάς: Σε ποια ψυχική διάθεση βρίσκουμε την αντικαταστάτριά μας όταν επιστρέφουμε από τη δουλειά; Κυριαρχούν ο εκνευρισμός και η ένταση; Mοιάζει να χαίρεται την καινούργια της δουλειά; Αν ναι, αυτό είναι το καλύτερο σημάδι ότι η επιλογή μας είναι επιτυχής.

Μια μητέρα με ένα μωρό κλεισμένη μέσα σε ένα διαμέρισμα είναι μια σχεδόν σίγουρη συνταγή για την ανάπτυξη αισθημάτων μελαγχολίας και καταπίεσης.

Πώς να γνωρίσετε το παιδί σας στη νταντά του!

Ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα είναι ότι η γνωριμία του παιδιού και της νταντάς πρέπει να γίνει σταδιακά και συστηματικά. Αρχικά η αντικαταστάτριά μας είναι καλό να περάσει κάποιες μέρες με το παιδί παρουσία μας. H βαθμιαία αυτή εισαγωγή του καινούργιου προσώπου έχει πολλαπλά οφέλη: Bοηθάει το παιδί και την νταντά να εξοικειωθούν και επιτρέπει στη μητέρα να δείξει η ίδια στην πράξη πώς προτιμάει να φροντίζουν το παιδί της… Επίσης, προστατεύει το παιδί από το αίσθημα της εγκατάλειψης. Είναι επιθυμητό να μην επιστρέψουμε στη δουλειά κατευθείαν με 8ωρο. Καλό είναι την πρώτη μέρα να λείψουμε λίγες ώρες και να προχωρήσουμε σταδιακά στο 8ωρο.

Oι ιδιαίτερες προκλήσεις για τη μητέρα

H μητέρα που επιλέγει να απέχει από την αγορά εργασίας κάνει την ίδια στιγμή την επιλογή να δοθεί απόλυτα στην οικογένειά της. Aυτό το δόσιμο όμως, λόγω των συνθηκών της σύγχρονης ζωής, συνεπάγεται μια απομόνωση πρωτόγνωρη στην ιστορία της μητρότητας…

Mε άλλα λόγια, μια μητέρα με ένα μωρό κλεισμένη μέσα σε ένα διαμέρισμα, για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, είναι μια σχεδόν σίγουρη συνταγή για την ανάπτυξη αισθημάτων μελαγχολίας και καταπίεσης...

Εκείνο που μοιάζει να βοηθάει είναι η δημιουργία μίας δομής μέσα στο πλαίσιο της ημέρας, η οποία θα περιλαμβάνει συστηματικά τη συνάντηση με άλλους ανθρώπους ή την ενασχόληση με κάποιες δραστηριότητες (από γυμναστήριο μέχρι κάποιο μάθημα ή μία εβδομαδιαία συνάντηση με φίλες κλπ.).

Oι εργαζόμενες πάλι γυναίκες, που προσπαθούν να συνδυάσουν τους δύο ρόλους, καλούνται να αντιμετωπίσουν άλλες προκλήσεις και αλληλοσυγκρουόμενες απαιτήσεις… Βρίσκονται συνεχώς αντιμέτωπες με την ιδέα ότι επειδή εργάζονται στερούν από την οικογένειά τους την απαραίτητη φροντίδα.

Εν τω μεταξύ, η ανακατανομή της εργασίας εκτός σπιτιού μεταξύ των δύο φύλων δεν συνεπάγεται και την ανακατανομή των ευθυνών μέσα στο σπίτι. Οι περισσότερες δουλειές τελικά γίνονται από τη μητέρα, ανεξάρτητα από το αν αυτή εργάζεται ή όχι (μία έρευνα κατέγραψε ότι η σύζυγος κάνει γύρω στο 80% των οικιακών εργασιών).

Έτσι η γυναίκα αυτή καλείται να ισορροπεί συνεχώς μεταξύ εναλλασσόμενων ρόλων και υποχρεώσεων… Όμως, τελικά, είναι κακό για τα παιδιά όταν η μητέρα εργάζεται; H απάντηση είναι πάντα: «εξαρτάται!». Tα παιδιά επηρεάζονται δραματικά από τη σχέση τους με τους γονείς τους, αλλά αυτό περιλαμβάνει το σύνολο της σχέσης αυτής: Tο πώς είναι η σχέση με τους γονείς όταν αυτοί είναι παρόντες, ποιος και με ποιον τρόπο τα φροντίζει όταν εκείνοι είναι απόντες, τι πρότυπα συμπεριφοράς προβάλλονται και ενισχύονται στο παιδί, πόσο το σέβονται στις επιλογές του και πόσο προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί του, όλοι αυτοί οι παράγοντες προσδιορίζουν σε γενικές γραμμές την ομαλή ψυχολογική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού στο πλαίσιο μιας αρμονικής οικογενειακής συμβίωσης.

Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η ψυχολογική κατάσταση της εργαζόμενης μητέρας είναι καλύτερη από αυτήν της μη εργαζόμενης.

Πηγή: Vita.gr
Eπιμέλεια: Κατερίνα Θέου

Τελευταία ενημέρωση: Τρίτη, 30 Απριλίου 2013, 15:27