Οι έντονες προειδοποιήσεις της φαρμακοβιομηχανίας για τα μη βιώσιμα επίπεδα του clawback οδήγησαν στην πρώτη απόσυρση ογκολογικού φαρμάκου από την ελληνική αγορά. Πρόκειται για το μονοκλωνικό αντίσωμα panitumumab (Vectibix) της Amgen, που χορηγείται σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου. Το φάρμακο εντάχθηκε στη λίστα οριστικής διακοπής κυκλοφορίας του ΕΟΦ και πλέον θα διατίθεται μόνο για έκτακτη χρήση μέσω ΙΦΕΤ, περιορίζοντας την πρόσβαση των ασθενών.
Το panitumumab αποτελεί μέρος καινοτόμου θεραπευτικού συνδυασμού με το sotorasib, και εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2025 από τον FDA για ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου που φέρουν συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις. Το sotorasib στοχεύει τη μετάλλαξη KRAS (3-5% των περιστατικών), ενώ το panitumumab τη μετάλλαξη EGFR. Ο συνδυασμός σχεδόν τριπλασίασε την επιβίωση ελεύθερης νόσου (από 2 σε 5,6 μήνες).
Μετά την απόσυρση, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης προγραμμάτισε συνάντηση με την Amgen, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν υποκατάστατες θεραπείες και ότι οι ασθενείς δεν μένουν ακάλυπτοι. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι στο νέο νομοσχέδιο Υγείας θα περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για ένα πιο «φιλικό» περιβάλλον στην είσοδο καινοτόμων θεραπειών, με πρότυπο το ιταλικό μοντέλο, ώστε να αποφεύγεται η ακριβή οδός του ΙΦΕΤ και να μειώνεται η πίεση στη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη.
Ωστόσο, κύκλοι του ΣΦΕΕ προειδοποιούν ότι η απόσυρση του panitumumab δεν θα είναι μεμονωμένο περιστατικό. Εκτιμούν ότι μόνο μία στις πέντε νέες δραστικές ουσίες που εγκρίνονται από FDA και EMA καταλήγει τελικά στη θετική λίστα αποζημίωσης στην Ελλάδα.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες στη χώρα. Κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται 6.000–7.000 νέα περιστατικά και καταγράφονται 2.500–3.500 θάνατοι. Περίπου το 50% των ασθενών θα εμφανίσει μεταστάσεις, κυρίως στο ήπαρ, ενώ ο πενταετής επιπολασμός υπολογίζεται σε τουλάχιστον 18.500 ασθενείς. Ένα σημαντικό ποσοστό αυτών χρειάζεται στοχευμένες θεραπείες όπως το panitumumab.
Ο αντιπρόεδρος της Εταιρίας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, Αριστοτέλης Μπάμιας, επισημαίνει ότι η ανταλλαξιμότητα θεραπειών προϋποθέτει ίδιο μηχανισμό δράσης και ότι στην προκειμένη περίπτωση πιθανή λύση είναι η χορήγηση βιοομοειδούς. Τονίζει όμως ότι η αλλαγή θεραπείας σε ασθενή που ανταποκρίνεται καλά έχει σοβαρές ψυχολογικές και ηθικές συνέπειες και μπορεί να υπονομεύσει τη σχέση εμπιστοσύνης γιατρού–ασθενούς, κρίσιμη για την επιτυχία της θεραπείας.
Στο μεταξύ, ο υπουργός Υγείας ανακοίνωσε τη δημιουργία του πρώτου κέντρου παραγωγής ανοσοθεραπειών στο νοσοκομείο Παπανικολάου Θεσσαλονίκης. Όπως ανέφερε, το κόστος μιας εισαγόμενης ανοσοθεραπείας φτάνει τις 400.000 ευρώ ετησίως ανά ασθενή, ενώ η εγχώρια παραγωγή θα το μειώσει περίπου στις 40.000 ευρώ. Ανακοινώθηκε επίσης ειδική εφαρμογή για ογκολογικούς ασθενείς, διαθέσιμη έως το καλοκαίρι του 2026.
Ο κ. Μπάμιας διευκρίνισε ότι το κέντρο θα αφορά κυρίως κυτταρικές θεραπείες CAR-T, ιδιαίτερα αποτελεσματικές αλλά περιορισμένες κυρίως στους αιματολογικούς καρκίνους. Αν και πρόκειται για σημαντικό βήμα, δεν αρκεί από μόνο του για να αντιμετωπιστεί συνολικά το αυξανόμενο κόστος της ογκολογικής φροντίδας στη χώρα.
