Είναι νύχτα, κάνει τσουχτερό κρύο κι οι σταγόνες απ’ το χιονόνερο που ρίχνει αγριεμένος ο ουρανός κοκκινίζουν τη μύτη σου. Κάνεις τον καθημερινό σου περίπατο, όπως πάντα αυτήν την ώρα.
Είναι η μόνη ώρα και η μοναδική πολυτέλεια για σένα μετά από κάθε κοπιαστική και αγχώδη μέρα στη δουλειά έχεις βέβαια αυτήν την τύχη να έχεις δουλειά. Λεφτά για γυμναστήριο δεν περισσεύουν κι άλλωστε έχεις περισσότερη ανάγκη από καθαρό αέρα και ησυχία παρά να κλειστείς πάλι σε μια αίθουσα.
Δουλεύεις σε ταμείο σούπερ μάρκετ. Κάθε λογής άνθρωποι περνούν με το καλάθι τους από μπροστά σου, άλλοι σε καλημερίζουν, άλλοι όχι, άλλοι είναι φλύαροι, άλλοι σιωπηλοί, άλλοι ευγενικοί, άλλοι όχι και τόσο. Ακούς παράπονα άλλοτε για την εξυπηρέτηση κι άλλοτε για τη γενική πολιτική και οικονομική κατάσταση όλα αυτά ανάμικτα με τη μουσική του καταστήματος που δεν είναι της αρεσκείας σου, αλλά δεν πειράζει.
Προχωράς στο πεζοδρόμιο και συναντάς εκείνο το κουτάβι που το παράτησαν τις προάλλες και κάνεις μια σύντομη στάση για να του δώσεις την κονσέρβα που έχεις στην τσέπη γι αυτόν τον σκοπό. Χαϊδεύεις το κεφαλάκι του και συνεχίζεις τον δρόμο σου. Το καλύτερο θα ήταν, σκέφτεσαι, να μην έβγαινες από το σπίτι μετά τη δουλειά, να είχες ένα ευρύχωρο κι ευάερο δωμάτιο με μεγάλη μπαλκονόπορτα και θέα στον κήπο, με… θερμαινόμενη πισίνα κι έναν… εξειδικευμένο γυμναστή να σε γυμνάζει και να απαλλαγείς επιτέλους από τους πόνους να νιώσεις σωματική και ψυχική ευεξία ειδικά απόψε που η μέση σου πονάει πιο πολύ από χτες.
Χαμογελάς γιατί η οικονομική σου κατάσταση είναι γνωστή και σχεδόν ίδια εδώ και χρόνια. Η κρίση για σένα δεν έσκασε το 2010 αλλά πολλά χρόνια νωρίτερα. Μετά το σουπερ μάρκετ πηγαίνεις κατευθείαν στο μαγαζί του ινδού και για τέσσερις ώρες γαζώνεις στριφώματα.
Ο συνέταιρός του έφυγε από την Ελλάδα πριν από ένα μήνα κι έτσι εσύ πήγες στη θέση του για δεκαπέντε ευρώ τη φορά επί έξι μέρες, επί τέσσερις εβδομάδες μας κάνουν 360 ευρώ το μήνα καθαρά και μαύρα συν ο μισθός από το σουπερ μάρκετ, δόξα τω θεώ να λες. Δεκαετίες ολόκληρες τα χρήματα που κερδίζεις δουλεύοντας πότε εδώ πότε εκεί δεν επαρκούσαν για να καλύψεις όλες σου τις υποχρεώσεις και τις ανάγκες για το παιδί που δυστυχώς αλλά και ευτυχώς, δεν μοιράζεται τα μετρημένα με αδελφό.
Χωρίς πιστωτική κάρτα και κάποια δανεικά από συγγενείς που τρέχουν και σε κυνηγούν ακόμα και τούτη τη μοναδική ώρα που ξεκλέβεις για να αντέξεις την επόμενη μέρα που σε περιμένει με κοφτερά δόντια καραδοκώντας για το παραμικρό λάθος, δεν έβγαινες πέρα. Ο προϊστάμενος θέλει να φέρει κάποιον δικό του στη θέση σου και περιμένει την κατάλληλη ευκαιρία. Κάποιος πελάτης να βρεθεί να σου μιλήσει άσχημα, να σου θυμώσει, να σε προσβάλει ακόμα και με ασήμαντη αφορμή κι επειδή όλοι γύρω σου βιώνουν μια ζωή δίχως ευεξία, αυτό, πρέπει πολύ να το προσέχεις και να είσαι πάντα χαμογελαστή, ευγενέστατη, πρόθυμη, υποχωρητική και εξυπηρετική και, ποτέ μα ποτέ, να μη νευριάζεις με παραξενιές των πελατών που δεν έχουν πάντα δίκιο, αλλά πάντα έχουν το δίκιο με το μέρος τους στα μάτια του συγκεκριμένου προϊστάμενου. Είσαι τελείως απροστάτευτη και το ξέρεις.
Ανοίγεις κι άλλο τον βηματισμό σου και δεν νιώθεις πια τις παγωμένες χιονοσταγόνες στη μουδιασμένη μύτη σου. Κάτω από τα ρούχα έχεις αρχίσει κιόλας να ιδρώνεις κι αυτό είναι καλό γιατί φεύγουν οι τοξίνες από τον πονεμένο σου οργανισμό. Μια μοτοσικλέτα περνά δίπλα σου με μεγάλη ταχύτητα και τρομακτικό θόρυβο. Ευεξία, λοιπόν, ευεξία τρέχοντας, κι όπως μπορεί ο καθένας για να νιώσουμε ευεξία ή και με μια άλλη λέξη, ευτυχία.
Εντάξει, δεν σημαίνουν ακριβώς το ίδιο αυτές οι δυο λέξεις, αλλά δεν μπορεί παρά να βαδίζουν μαζί – μαζί. Όταν παραδείγματος χάριν απαλλαγείς από ένα βαρύ φορτίο νιώθεις οπωσδήποτε κάποια ευεξία, κάποιου είδους ευτυχία αφού απαλλάχτηκες από ένα φορτίο που σε τυραννούσε. Πρόσκαιρα ίσως, αλλά, νιώθεις καλύτερα.
Ευτυχώς, βγήκε η δόση του ΕΝΦΙΑ για το σπίτι που σου άφησε ο μπαμπάς, ένα όμορφο μικρό σπίτι με κήπο στα βόρεια προάστια από την εποχή όπου σ’ εκείνες τις περιοχές κατοικούσαν λύκοι. Κανονικοί λύκοι, όχι οι άλλοι οι σημερινοί. Τι αστείο; Όποιος ακούσει ότι μένουμε στα βόρεια προάστια μπορεί και να νομίζει πως είμαστε πλούσιοι. Τέλος πάντων. Ευτυχώς, βρέθηκε μια δουλειά και για το παιδί, αρκεί να μπορέσει γρήγορα να προσαρμοστεί στις συνθήκες. Δοκιμαστικά πήγε και τίποτα δεν είναι σίγουρο. Ξυπνάει στις πέντε το πρωί και στις επτά είναι στην άλλη άκρη της Αθήνας.
Τελειώνει επτά το απόγευμα και τέτοια ώρα περίπου, κατά τις εννιά, φτάνει σπίτι. Όπως και να ‘χει, τουλάχιστον μπήκε σε μια σειρά, βγάζει κι ένα χαρτζιλίκι. Ευτυχώς, ευτυχώς, σκέφτεσαι, χωρίς να το πολύ πιστεύεις μα, τώρα, πρέπει να λες κι ευχαριστώ. Αχ, αχ… κι αυτός – σου ‘ρχεται πάλι στο λαιμό ο γνώριμος κόμπος ψυχικού πόνου και θυμού – αυτός ο συχωρεμένος που αν δεν είχε τέτοιο κόλλημα με το ηλίθιο κυνήγι του, θα ζούσε και δεν θα ‘μασταν μονάχοι μας.
Κι όπως κάνεις αυτές τις σκέψεις ακούς δυνατά την καρδιά σου επειδή τρέχεις σαν τρελή, κι ο ιδρώτας τρέχει κι αυτός στο μέτωπό σου κι η μύτη σου δεν είναι πια κόκκινη από την παγωνιά, αλλά από μια φλόγα που σε καίει και που δεν είναι ακριβώς ευεξία γιατί εντοπίζεις μέσα σου αρνητικά συναισθήματα: ναι, θυμό, νιώθεις θυμό γιατί ξέρεις πως το παιδί δεν θα μείνει πολύ σε κείνη την αμφίβολη κι άθλια δουλειά όπου έκαναν τόσες απολύσεις κι ότι ο μόνος λόγος που δέχτηκες προεκλογικά την προσφορά του βουλευτή, «ας χωθεί εκεί για αρχή και μετά βλέπουμε…», είναι επειδή δεν άντεχες άλλο να βλέπεις τον γιό σου να λιώνει στην αδράνεια, αγκαλιά μ’ έναν υπολογιστή να παίζει έτσι, χωρίς ουσιαστικό ούτε καν πραγματικό αντικείμενο. Έβρισκες παρηγοριά στην ιδέα ότι τουλάχιστον εξοικειώνεται στη χρήση της τεχνολογίας των υπολογιστών αφού όπου και να τον πάρουν αυτό θα είναι το πιο απαραίτητο προσόν. Ένα πτυχίο κουτσά στραβά όλοι το έχουν, αλλά το να είσαι αητός στα κομπιούτερ παίζει τον ρόλο του σε κάθε δουλειά σήμερα. Ελπίζεις ότι ο μικρός θα έχει γίνει πια αητός στα κομπιούτερ.
Κι έτσι, εσύ, θέτεις ξανά το ερώτημα καλύτερα: Για πόσα λεφτά είμαι έτοιμη να κάνω κάτι που δεν θα ήθελα για να είμαι… ευτυχής ; Κι αμέσως αντιλαμβάνεσαι ότι απάντηση ούτε ως αστείο δεν χωράει. Είσαι υποχρεωμένη να κάνεις τα πάντα δίχως να είσαι ευτυχής, δίχως να νιώθεις ευεξία όσο κι αν τρέχεις κάθε βράδυ στον καθαρό αέρα. Άλλωστε το κάνεις μόνο και μόνο για να αντέχει το σώμα σου και το μυαλό σου μέσα στις συνθήκες μιας κρίσης που δεν έχει τελειωμό. Επειδή ζεις στη χώρα που, ανάμεσα σε άλλες 27, έρχεται τελευταία στην κατάταξη κοινωνικής δικαιοσύνης, δηλαδή πρώτη στην κοινωνική αδικία. Επειδή, όσο μεγαλώνεις, αντί να δουλεύεις λιγότερο με τα ίδια χρήματα, δουλεύεις περισσότερο με λιγότερα και δεν σου μένει ελεύθερος χρόνος να νιώσεις πολιτισμένος άνθρωπος. Επειδή ενώ είσαι ακόμα νέα, η ζωτικότητα σε εγκαταλείπει γιατί φοβάσαι αυτή τη συνεχή αβεβαιότητα, Τι θα γίνει με το παιδί, Τι θα γίνει με σένα και τον προϊστάμενο; Πού θα πάει όλο αυτό το κακό σ’ αυτή τη χώρα του νότου;
Μπαίνεις στο σπίτι σου κάθιδρη, πέφτεις βαριά στον καναπέ, ανοίγεις τηλεόραση. Κάποιος ειδικός του χτες, του σήμερα και του αύριο επιχειρηματολογεί πάλι περί του αν όσα συνέβησαν παλιά κι όσα συμβαίνουν σήμερα είναι καλύτερα ή χειρότερα, αν είναι καταστροφή, προσφυγιά, διωγμός, εκβιασμός, φασισμός, δημοκρατία, πόλεμος, εθνοκάθαρση, γενοκτονία, ανάπτυξη, ύφεση και τα λοιπά. Κι ύστερα, πέφτει μια φριχτή διαφήμιση, μ’ έναν θείο που δεν λέει να τα τινάξει για να γίνει πλούσιος ο ανιψιός, τη στιγμή που μπαίνει το παιδί στο σπίτι και σου λέει χαμογελώντας, Μαμά, μάνα, έπαιξα και για σένα ένα τζόκερ. Την Κυριακή έχει τζακ ποτ! Εκείνη την ώρα ένιωσες κάπως ευτυχής, επειδή σε σκέφτηκε με τον τρόπο του. Όμως, η ευεξία που σου προσέφερε το τζόκινγκ σαν να χάθηκε στη στιγμή. Αύριο από τις έξι το πρωί έχεις μεγάλη τρεχάλα: να συμμαζέψεις, να μαγειρέψεις, να ευπρεπιστείς κι εσύ, να φύγει το παιδί, να πάς πρώτη στο σουπερ μάρκετ, μετά στον ινδό για το γάζωμα. Αλλά και πού ξέρεις, ίσως με την κλήρωση της Κυριακής, η κρίση για σένα να λήξει. Ακόμα και με πενήντα χιλιάδες ευρώ στη άκρη, θα νιώσεις μια ευεξία. Θα νιώσεις για πρώτη φορά πλούσια. Το σπίτι που σου άφησε ο μπαμπάς στα βόρεια προάστια δεν θα είναι τόσο βαρύ όπως τώρα επειδή, εκτός από τις δόσεις του ΕΝΦΙΑ, χρειάζεται κάμποσες σοβαρές εργασίες συντήρησης που χρόνια τώρα αναβάλλονται. Μέχρι και σε γυμναστήριο θα γραφτείς, αντί να τρέχεις μες τη νύχτα!…
