Ένα από τα πιο ζωντανά έθιμα της Πρωτοχρονιάς που κρατάει γερά σε όλη την Ελλάδα είναι το ποδαρικό. Ακόμα και σήμερα, πολλοί από εμάς προσέχουμε πολύ ποιος θα είναι ο πρώτος άνθρωπος που θα περάσει το κατώφλι μας με την έλευση του νέου έτους.
Για να πάει καλά η χρονιά, συνηθίζουμε από την παραμονή κιόλας να «κλείνουμε» κάποιον δικό μας άνθρωπο —συγγενή ή φίλο— που θεωρούμε καλόκαρδο και τυχερό, ώστε να μας φέρει γούρι.
Τη στιγμή που ο «γουρλής» μπαίνει στο σπίτι, ακολουθεί μια κίνηση συμβολική: τον προτρέπουν να πατήσει πάνω σε ένα σίδερο. Με αυτόν τον τρόπο, ευχόμαστε όλοι στην οικογένεια να παραμείνουν «σιδερένιοι» και γεροί μέχρι το τέλος του χρόνου.
Φυσικά, η φιλοξενία δεν λείπει από τη στιγμή. Η νοικοκυρά του σπιτιού τρατάρει τον καλεσμένο για το καλό: λίγα καρύδια, μήλα ή μια κουταλιά από το παραδοσιακό γλυκό του κουταλιού —συνήθως κυδώνι— προσφέρονται ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και ευχής για μια γλυκιά και καρποφόρα χρονιά.
Η παράδοση του «ποδαρικού» έχει βαθιές ρίζες στο παρελθόν
Η παράδοση του «ποδαρικού» έχει βαθιές ρίζες στο παρελθόν. Είναι ενδεικτικά όσα ανέφερε ο Επίσκοπος Γρηγόριος Νύσσης για τους Βυζαντινούς, σημειώνοντας ότι την πρώτη ημέρα του χρόνου επιδίωκαν «δεξιάς τίνας συντυχίας», αναζητούσαν, δηλαδή, να συναντήσουν ή να υποδεχτούν στην οικία τους έναν άνθρωπο που θεωρούσαν προάγγελο καλής τύχης και ευημερίας για τη νέα χρονιά.
Στην Αμοργό φροντίζουν να μπει πρώτος κάποιος από το ίδιο το σπίτι, όταν γυρίζουν από την εκκλησία. Κρατώντας ένα εικονισματάκι στο χέρι, μπαίνει δύο βήματα μέσα, λέγοντας: «Μέσα καλό». Γυρίζει μετά πίσω και λέει: «Όξω κακό». Αυτό επαναλαμβάνεται τρεις φορές. Τέλος, λέγοντας πάλι «Μέσα καλό», ρίχνει ένα ρόδι για να σπάσει μέσα στο σπίτι και μπαίνει με ευχές για καλή χρονιά.
Σύμφωνα με άλλο έθιμο παλιότερα οι ελεύθερες κοπέλες σηκώνονταν το πρωί της Πρωτοχρονιάς και με μια στάμνα πήγαιναν στη βρύση να φέρουν το αμίλητο νερό. Εκεί γλύκαιναν τις μοίρες με ζάχαρη και μέλι και άλλα πολλά καλούδια που τα άφηναν για τους φτωχούς. Έπρεπε να πάνε και να γυρίσουν αμίλητες και να ραντίσουν με το αμίλητο νερό τις γωνίες του σπιτιού για να φύγουν τα κακά δαιμόνια. Σήμερα ο νοικοκύρης του σπιτιού ή όποιος κάνει ποδαρικό ραντίζει τις γωνίες του σπιτιού, αφού γλυκάνει τις μοίρες ρίχνοντας λίγη ζάχαρη στη βρύση!
Το ρόδι θεωρείται τυχερός καρπός και συνήθως στην Κρήτη κι αλλού κρεμάνε ένα ρόδι, από τις αρχές του Δεκέμβρη, έξω από την εξώπορτα ή στο μπαλκόνι για καλοτυχία. Όταν αλλάξει η χρονιά ο νοικοκύρης του σπιτιού πετάει μπρος στο κατώφλι με δύναμη ένα ρόδι. Όσο πιο πολλά σπόρια ροδιού σκορπίσουν στο πάτωμα τόση μεγαλύτερη θα είναι η καλοτυχία κι η αφθονία τη νέα χρονιά!
Η ασκελετούρα γνωστή και ως μεγαλοκρέμυδο ή αθανατοκρομύδα, είναι ένα άγριο φυτό της Κρήτης που ακόμα και αν το βγάλεις από τη γη και το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα (Scilla maritima) θεωρείτει ότι διαθέτει μεγάλη ζωτική ενέργεια που μεταφέρεται στο χώρο και αυτός είναι ο λόγος που συνήθιζαν να την κρεμάνε στα σπίτια τους την Πρωτοχρονιά οι κάτοικοι. Το έθιμο αναφέρεται ήδη από τον 6ο π.Χ. αιώνα.
Ένα ακόμη πρωτοχρονιάτικο έθιμο αποτελεί η τοποθέτηση μιας μεγάλης πέτρας στην είσοδο κάθε νοικοκυριού την Πρωτοχρονιά σε αρκετές περιοχές της Κρήτης, για να είναι το σπιτικό γερό και στεριωμένο σαν την πέτρα.
Είναι σημαντικό η είσοδος στο σπίτι να γίνει με το δεξί, για να είναι η νέα χρονιά ευνοϊκή και τυχερή! Χρόνια πολλά! Υποδεχτείτε τον πρώτο σας καλεσμένο με κεράσματα και ένα μεγάλο χαμόγελο, καλωσορίζοντας το 2026 με ελπίδα και ευχές για υγεία, προκοπή και χαρά σε κάθε σπιτικό!
