Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο αντιμετωπίζουν μια νομική αναμέτρηση που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η δίκη διεξάγεται στο Ανώτατο Δικαστήριο της Κομητείας του Λος Άντζελες, όπου ξεκίνησε η διαδικασία επιλογής ενόρκων στις 27 Ιανουαρίου. Δοκιμάζει μια νέα νομική θεωρία που αποσκοπεί στην προώθηση μεγαλύτερης ρύθμισης των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης όπως το TikTok, το Snap, το YouTube και το Facebook και το Instagram της Meta. Οι δικηγόροι ετοιμάζονται να υποστηρίξουν ότι οι εταιρείες πίσω από αυτές τις πλατφόρμες σχεδιάζουν τους ιστοτόπους τους ώστε να είναι σκόπιμα εθιστικοί, με αποτέλεσμα άμεσο τραυματισμό των χρηστών, ιδίως των παιδιών.
Συνολικά, η δίκη αναμένεται να περιλαμβάνει εννέα υποθέσεις, οι οποίες έχουν συγκεντρωθεί από δικαστές σε όλη τη χώρα ως μερικά από τα ισχυρότερα στοιχεία για αυτό το νέο επιχείρημα. Πρώτη στο δικαστικό σώμα είναι μια υπόθεση που έφερε 20χρονη ενάγουσα, που αναγνωρίστηκε ως K.G.M., η οποία λέει ότι η έλλειψη επαρκών προστατευτικών κιγκλιδωμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη νεότητά της οδήγησε σε καταναγκαστική χρήση και σε προβλήματα ψυχικής υγείας όπως κατάθλιψη, άγχος, σωματική δυσμορφία, αυτοτραυματισμό και κίνδυνο αυτοκτονίας.
Οι εναγόμενοι που κατονομάστηκαν στην αρχική αγωγή της K.G.M. ήταν η Bytedance, ο πρώην πλειοψηφικός μέτοχος του TikTok, η Snap, η οποία κατέχει το Snapchat, η Google, ιδιοκτήτρια του YouTube, και η Meta. Ωστόσο, τόσο η Snap όσο και το TikTok κατέληξαν σε συμβιβασμό τις ημέρες που προηγήθηκαν της επιλογής των ενόρκων για μη ανακοινωθέντα ποσά, αφήνοντας μόνο την Meta και την Google.
Τα αποτελέσματα αυτών των αρχικών αποφάσεων αναμένεται να χρησιμεύσουν ως πεδίο δοκιμών για μια δεύτερη σειρά ομοσπονδιακών υποθέσεων, που έχει προγραμματιστεί να εκδικαστούν αυτό το καλοκαίρι, όπου αρκετές σχολικές περιφέρειες, πολιτείες και γενικοί εισαγγελείς σχεδιάζουν να υποστηρίξουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν δημόσια όχληση και προκαλούν εθισμό στα παιδιά.
Στο επίκεντρο όλων αυτών των αγωγών βρίσκεται ένας ισχυρισμός που βασίζεται στο σχεδιασμό: Αυτές οι εταιρείες τεχνολογίας χρησιμοποιούν σκόπιμα τεχνάσματα για να ενθαρρύνουν εθιστικές συμπεριφορές μεταξύ των νεαρών χρηστών. Τα δικαστικά έγγραφα επισημαίνουν αρκετές συγκεκριμένες επιλογές εμπειρίας χρήστη (UX) ως απόδειξη αυτού του μοτίβου. Ακολουθούν μερικά από τα βασικά παραδείγματα που θα παρατεθούν.
Ατελείωτο scrolling
To «ατελείωτo (ή άπειρo) scrolling» αποτελεί κύριο μέλημα σε όλες σχεδόν τις υποθέσεις που έχουν κατατεθεί. Αναφέρεται σε οποιαδήποτε λειτουργία που επιτρέπει στους χρήστες να κάνουν συνεχές scrolling σε περιεχόμενο βίντεο χωρίς διακοπές.
Ένα δικαστικό έγγραφο, που κατατέθηκε από το γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Φλόριντα εναντίον της Meta, ισχυρίζεται ότι το απεριόριστο scrolling «δυσκολεύει τους νεαρούς χρήστες να αποσυνδεθούν (από το περιεχόμενο) επειδή δεν υπάρχει φυσικό σημείο λήξης για την εμφάνιση νέων πληροφοριών».
Σε δικαστική κατάθεση πριν από τον διακανονισμό της Bytedance, η K.G.M. κατέθεσε ότι η λειτουργία ατελείωτου scrolling του TikTok διέκοψε τον ύπνο της και της προκάλεσε εθισμό στην εφαρμογή. Σύμφωνα με εμπιστευτικά εσωτερικά μηνύματα, το TikTok γνωρίζει τον εθιστικό χαρακτήρα της κεντρικής σελίδας «Explore» και μάλιστα υπολόγισε ότι ο αριθμός των βίντεο που απαιτούνται για να εθιστεί κανείς στην εφαρμογή είναι 260.
Εφήμερο περιεχόμενο
Ένα άλλο μοτίβο σχεδιασμού μέσων κοινωνικής δικτύωσης που αναφέρεται συχνά σε αυτά τα νομικά έγγραφα είναι το «εφήμερο περιεχόμενο». Αυτό αναφέρεται σε οποιοδήποτε είδος ανάρτησης που μπορεί να προβληθεί μόνο υπό ορισμένες χρονικές παραμέτρους, όπως ένα στιγμιότυπο που μπορεί να προβληθεί μία φορά στο Snapchat ή μια ιστορία Instagram 24 ωρών.
Το γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Φλόριντα επισήμανε συγκεκριμένα τα οπτικά στοιχεία σχεδιασμού της Meta στο Instagram Stories, υποδεικνύοντας ότι «το περιεχόμενο σύντομα θα εξαφανιζόταν για πάντα», σημειώνοντας ότι αυτή η τακτική έκανε τους νεαρούς χρήστες να αισθάνονται πιο υποχρεωμένοι να συνεχίσουν να κάνουν κλικ σε νέο περιεχόμενο για να αποφύγουν πιθανές κοινωνικές συνέπειες.
«Η Meta σχεδίασε τέτοιες εφήμερες λειτουργίες περιεχομένου για να προκαλέσει ένα αίσθημα “FOMO” (Fear Of Missing Out), δηλαδή “φόβο μήπως χάσετε κάτι”, που θα οδηγούσε στην εμπλοκή των εφήβων», αναφέρει η κατάθεση.
Αλγοριθμικές προτάσεις
Μία από τις πιο ανησυχητικές λεπτομέρειες στην κατάθεση της K.G.M. αφορά τις αλγοριθμικές συστάσεις που έχει συναντήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες, όπως λέει, την έχουν επανειλημμένα κατευθύνει σε περιεχόμενο με ενοχλητικά ή επιβλαβή θέματα.
«Έχω λάβει πολύ περιεχόμενο που προωθεί τέτοιου είδους πράγματα – όπως έλεγχο σώματος, αναρτήσεις για το τι τρώω μέσα στη μέρα, π.χ. απλώς ένα αγγούρι – που κάνουν τους ανθρώπους να νιώθουν άσχημα αν δεν τρώνε έτσι», είπε στην κατάθεσή της.
Σύμφωνα με την κατάθεση του γενικού εισαγγελέα της Φλόριντα, οι αλγόριθμοι της Meta κατευθύνουν τους χρήστες σε τέτοιου είδους περιεχόμενο εκ κατασκευής. Οι πλατφόρμες της, αναφέρει το έγγραφο, «παρουσιάζουν περιοδικά στους χρήστες συναισθηματικά συναρπαστικό περιεχόμενο για να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις», (π.χ. σχετικά με διατροφικές διαταραχές, αυτοτραυματισμό, αυτοκτονία, βία, προβλήματα εικόνας σώματος και άλλα), ως αποτέλεσμα αυτού που η Meta φέρεται να αναφέρει ως «ενίσχυση προτιμήσεων» των αλγορίθμων. Παρά τις αντίθετες δηλώσεις της Meta, αυτός ο σχεδιασμός έχει ως αποτέλεσμα βλάβη στους νεαρούς χρήστες.
Από την πλευρά τους, οι δικηγόροι της K.G.M. βασίζουν τα επιχειρήματά τους σε προηγούμενα που έχουν θεσπιστεί από υποθέσεις που έκριναν ότι προϊόντα με σκόπιμα εθιστικά σχέδια θα πρέπει να απαγορεύονται σε παιδιά.
«Δανειζόμενοι σε μεγάλο βαθμό από τις συμπεριφορικές και νευροβιολογικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται από κουλοχέρηδες και αξιοποιούνται από τη βιομηχανία τσιγάρων, οι κατηγορούμενοι ενσωμάτωσαν σκόπιμα στα προϊόντα τους μια σειρά από σχεδιαστικά χαρακτηριστικά που στοχεύουν στη μεγιστοποίηση της εμπλοκής των νέων για την αύξηση των διαφημιστικών εσόδων», ισχυρίζεται η αγωγή. Προσθέτει ότι: «Όπως και η βιομηχανία τσιγάρων μια γενιά νωρίτερα, οι κατηγορούμενοι κατανοούν ότι ένα παιδί χρήστης σήμερα γίνεται ενήλικας χρήστης αύριο».
Πηγή: Fast Company
