Γράφει ο Δρ Σίδερης Π. Θεοχαρόπουλος, π. Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (ΠΔ.407/80), π. Διευθυντής του Ινστιτούτου Εδαφοϋδατικών Πόρων
Η κλιματική αλλαγή η οποία προκαλεί την κλιματική κρίση οφείλεται προφανώς στην άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη και κύρια προκαλείται από τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, (CO2, CH4, N2O, Ο3, κα.).
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλους τους ζώντες οργανισμούς και τα οικοσυστήματα αλλά κυρίως άμεσα ή έμμεσα τον άνθρωπο. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα όπως έντονες βροχοπτώσεις, πλημμύρες, ξηρασίες, καύσωνες, πυρκαγιές εμφανίζονται όλο και συχνότερα, και έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην κοινωνία στην οικονομία και στην υγεία.
Οι αυξημένοι καύσωνες, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι ξηρασίες οδηγούν σε τραυματισμούς, θανάτους, καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα (λόγω καπνού), όπως άσθμα, χρόνια βρογχίτιτα, και παθήσεις του πνεύμονα Η απότομη αύξηση της θερμοκρασίας (θερμοκρασιακό στρες) αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τους ηλικιωμένους αλλά και για όσους έχουν μια ευπάθεια, και αυξάνει την συχνότητα των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Από την άλλη πλευρά η έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες οδηγεί και αυτή σε καρδιαγγειακές παθήσεις. Η αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί επίσης και νεφρολιθίαση και εντείνει τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα όπως οι κυκλώνες, οι τυφώνες, οι καταρρακτώδεις βροχές, η απότομη άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η ξηρασία οδηγούν στην εμφάνιση ψυχολογικού στρες. Άνθρωποι πεθαίνουν, τραυματίζονται, οικογένειες διαλύονται, παιδιά μένουν ορφανά ενώ όλα αυτά επηρεάζουν την ψυχική υγεία.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί θρόμβωση, αθηρωμάτωση, αρρυθμίες και εγκεφαλικά. Ενώ το καρδιαγγειακό σύστημα επιβαρύνεται και από την απότομη αύξηση των ρύπων οξειδίου του αζώτου και οξειδίων του θείου, ενώ η λειτουργία των αγγείων διαταράσσεται και από τα αιωρούμενα σωματίδια μέσω του μηχανισμού του οξειδωτικού στρες ενώ νοσηρότητα προκαλείται και από την εισπνοή διοξειδίου του άνθρακα.
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει επίσης την συχνότητα εμφάνισης μεταδιδόμενων ασθενειών είτε άμεσα, επηρεάζοντας τον γεωμετρικό πολλαπλασιασμό και τον κύκλο ζωής των παθογόνων μικροοργανισμών, είτε έμμεσα, επηρεάζοντας τον κύκλο ζωής των ενδιάμεσων ξενιστών (πχ. κουνούπια και άλλα έντομα που αλλάζουν ενδιαίτημα) που μεταφέρουν τους μολυσματικούς μικροοργανισμούς. Πρωτόζωα βακτήρια ιοί και άλλοι μικροοργανισμοί πολλαπλασιάζονται γρηγορότερα λόγω αύξησης της θερμοκρασίας (Τ10) και μπορεί να προκαλέσουν αύξηση της συγκέντρωσης των μικροοργανισμών αυτών στο νερό και συνεπώς αυξημένο αριθμό ασθενειών και ασθενών (διάρροια κα). Ενώ οι πλημμύρες σε αστικές φτωχές περιοχές μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα με μεταδιδόμενες ασθένειες όπως την ελονοσία, το δάγγειο πυρετό, τον τύφο, τη χολέρα, την ηπατίτιδα κα.
Η τρύπα του όζοντος προκαλεί πολλούς τύπους καρκίνου δέρματος.Το πλακώδες καρκίνωμα, το βασικό καρκίνωμα και το δερματικό καρκίνωμα έχουν αυξημένη συχνότητα που οφείλεται στην UV ακτινοβολία.
Η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει και την διαθεσιμότητα αλλά και την βιοδραστικότητα των διαφόρων ρύπων σε όλες τις ηλικίες αλλά και κυρίως στα παιδιά. Ενώ όλοι οι άνθρωποι επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή, πρωτίστως επηρεάζονται τα παιδιά, διότι λόγω της φυσιολογίας τους και της αυξημένης έκθεσης τους είναι πιο ευάλωτα στις ασθένειες, εξαιτίας του ευαίσθητου μεταβολισμού τους και των γρήγορων αναπνοών τους.
Σύμφωνα με τη Unicef 2,1 εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν ετησίως εξαιτίας της έκθεσης σε ακραία ρύπανση εσωτερικού χώρου. Αυτό διότι η έκθεση ξεκινά από την γέννησης τους και ειδικότερα από τον χώρο στον οποίο ζούμε, και τα υλικά από τα οποία είναι κατασκευασμένο (ξύλο, τούβλο, χαρτόνι, λάσπη) διότι καθορίζουν την ποιότητα του αέρα, τους ρύπους και τα αιωρούμενα σωματίδια που εισπνέονται (πχ αμίαντο). Οι ρύποι προκαλούν και αλλεργίες συχνότερα στα παιδιά. Επίσης η ρύπανση, και η συγκέντρωση κονιδίων και σπορίων μυκήτων στον εξωτερικό χώρο είναι μερικά από τα κύρια αλλεργιογόνα. Η αλλεργία στα παιδιά αφορά δερματίτιδες, εκζέματα, αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα κα.
Η κλιματικη αλλαγή γενικότερα μειώνει την αγροτική παραγωγή οπότε προκαλεί επισιτιστική ανασφάλεια και διατροφικές ελλείψεις, και ελλείψεις βιταμινών και βασικών θρεπτικών στοιχείων, ενισχύει τις ανισότητες και αυξάνει τις ευάλωτες ομάδες, και μαζί με τα ακραία καιρικά φαινόμενα και την περιβαλλοντική ανασφάλεια προκαλεί θανάτους από ασιτία, κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες, κα.
Όλα τα παραπάνω τεκμηριώνουν την άποψη ότι η κλιματική κρίση απειλεί και την παγκόσμια υγεία και χρειάζονται άμεσες ενέργειες για μείωση των εκπομπών των αερίων των θερμοκηπίου, ανάπτυξη συστημάτων ανθεκτικότητας, υποδομές και πολιτικές στην κοινωνία και τον πληθυσμό, για να μειωθούν οι επιπτώσεις στην υγεία.
Για το λόγο αυτό επιβάλλεται ένας από τους κύριους στόχους της κοινωνίας να είναι η περιβαλλοντική εκπαίδευση για την προστασία του περιβάλλοντος με την μείωση των ρύπων, των αεριών του θερμοκηπίου, και η ανάπτυξη μιας περιβαλλοντική ηθικής, με σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο, για υγεία, και ποιότητα ζωής για όλους.
