Ο πνευμονιόκοκκος είναι μικρόβιο που αποικίζει συχνά το ανώτερο αναπνευστικό των ανθρώπων. Δεν νοσούν δηλαδή όλοι όσοι έχουν το μικρόβιο αλλά αυτοί που είναι ευάλωτοι σε αυτό λόγω της ηλικίας τους ή άλλων νοσημάτων.
Η μετάδοση του μικροβίου από άνθρωπο σε άνθρωπο γίνεται με σταγονίδια που παράγονται κατά τον βήχα, το φτάρνισµα και την κοντινή επαφή, είτε από νοσούντες είτε από υγιή άτομα που είναι φορείς. Η λοίμωξη μπορεί να παρατηρηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά είναι πιο συχνή το χειμώνα και στην αρχή της άνοιξης.
Πριν την εφαρμογή του αντι-πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού, ο πνευμονιόκοκκος αποτελούσε το συχνότερο αίτιο μικροβιακής πνευμονίας. Ωστόσο η λοίμωξη από πνευμονιόκοκκο μπορεί να εκδηλωθεί και ως ωτίτιδα, ιγμορίτιδα, μηνιγγίτιδα και βακτηριαιμία. Προσβάλει συνηθέστερα μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, χωρίς όμως να αποκλείεται η προσβολή νέων και υγιών ατόμων. Η έναρξη της νόσου είναι συχνά αιφνίδια, ειδικά σε ασθενείς που δεν διαθέτουν λειτουργικό σπλήνα και συνοδεύεται με υψηλή θνητότητα, ιδιαίτερα στις παραπάνω ομάδες κινδύνου.
Εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου
Η καλύτερη άμυνα μας και στην περίπτωση της λοίμωξης από πνευμονιόκοκκο είναι η πρόληψη. Η ευρεία χρήση του εμβολίου έναντι του πνευμονιόκοκκου στα παιδιά είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση της συχνότητας, αλλά και της θνησιμότητας της πνευμονίας από πνευμονιόκοκκο τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Εμβολιάζοντας, δηλαδή, αρχικά τα βρέφη και τα παιδιά μειώθηκε το συνολικό φορτίο του μικροβίου σε όλον τον πληθυσμό και παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των περιπτώσεων πνευμονίας τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Η παρατήρηση αυτή οδήγησε στον εμβολιασμό και των ενηλίκων για την περαιτέρω μείωση της συχνότητας της πνευμονιοκοκκικής λοίμωξης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Αν και η λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν:
- Βρέφη και παιδιά κάτω των 5 ετών
- Ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών
- Άτομα με χρόνια νοσήματα (άσθμα, ΧΑΠ, διαβήτη, καρδιοπάθειες)
- Ανοσοκατεσταλμένα άτομα
- Καπνιστές και άτομα με αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ
Στην Ελλάδα, οι διεισδυτικές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις επιτηρούνται από τον ΕΟΔΥ.
Πώς μπορεί να προληφθεί;
Ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης της πνευμονιοκοκκικής νόσου. Η ευρεία εφαρμογή του παιδικού εμβολιασμού έχει μειώσει σημαντικά τόσο τη συχνότητα όσο και τη θνησιμότητα της νόσου σε παιδιά και ενήλικες.
Συμπληρωματικά μέτρα πρόληψης:
- Συχνό πλύσιμο χεριών
- Αποφυγή επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης
- Διακοπή καπνίσματος
- Υγιεινή διατροφή και άσκηση
Ποια εμβόλια κυκλοφορούν;
Υπάρχουν δύο βασικά εμβόλια:
- PPSV23 (πολυσακχαριδικό): χορηγείται σε ενήλικες άνω των 65 ετών και σε άτομα 19–64 ετών με χρόνια νοσήματα.
- PCV13 (συζευγμένο 13δύναμο): μπορεί να χορηγηθεί σε ενήλικες άνω των 50 ετών σε μία δόση.
Ο εμβολιασμός δεν συνιστάται κατά τη διάρκεια εμπύρετης νόσου ή σε άτομα με σοβαρή αλλεργία σε προηγούμενη δόση ή συστατικό του εμβολίου.
Πώς αντιμετωπίζεται η πνευμονιοκοκκική νόσος;
Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στη χορήγηση αντιβιοτικών. Η διάρκεια και το είδος της αγωγής εξαρτώνται από:
- το σημείο της λοίμωξης
- τη βαρύτητα της νόσου
- την ύπαρξη επιπλοκών
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμες, καθώς η πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα και να αποβεί απειλητική για τη ζωή.
