Είναι γνωστό ότι περνάμε ολοένα και περισσότερες ώρες μπροστά σε οθόνες, είτε για δουλειά είτε για επικοινωνία και ψυχαγωγία. Αυτό που συχνά δεν συνειδητοποιούμε είναι πως το σώμα μας “πληρώνει” κυρίως τη διάρκεια και τη στάση, όχι την τεχνολογία.
Ο ειδικός στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης, κ. Ιωάννης Πολυθοδωράκης, Διευθυντής της Δ’ Νευροχειρουργικής Κλινικής του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center και Επιστημονικός Διευθυντής του Athens Brain & Spine Surgery, εξηγεί τι συμβαίνει στον αυχένα όταν σκύβουμε διαρκώς στο κινητό και όταν δουλεύουμε πολλές ώρες σε υπολογιστή, και ποια απλά βήματα μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση.
Ο αυχένας είναι σχεδιασμένος να στηρίζει το κεφάλι σε σχετικά “ουδέτερη” θέση, με το βάρος να μοιράζεται ισομερώς σε μύες, συνδέσμους και αρθρώσεις. Όταν όμως το κεφάλι έρχεται μπροστά και κάτω, όπως συμβαίνει συχνά όταν κοιτάμε το κινητό, οι δυνάμεις που δέχεται η αυχενική μοίρα αυξάνονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι “απαγορεύεται” το κινητό, σημαίνει όμως ότι η παρατεταμένη κάμψη κουράζει τους μυς, προκαλεί μυϊκή υπερφόρτιση και μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στον αυχένα, δυσκαμψία, αίσθημα “βαριού κεφαλιού” και πονοκεφάλους τάσης. Σε αρκετούς ανθρώπους ο πόνος επεκτείνεται και σε ώμους και στις ωμοπλάτες.
Τον τελευταίο καιρό γίνεται αναφορά στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στα social media για το “tech neck” (τεχνολογικός αυχένας ή αυχένας από την τεχνολογία). Τι σημαίνει όμως “tech neck”; Ο όρος αναφέρεται σε πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα που προκαλείται από την παρατεταμένη κάμψη του κεφαλιού για να κοιτάξουμε κινητά τηλέφωνα, tablets ή άλλες συσκευές. Όταν κλίνετε το κεφάλι σας προς τα εμπρός και κάτω για να κοιτάξετε μια οθόνη, ασκείται σημαντικά μεγαλύτερη πίεση στους μύες του αυχένα και τη σπονδυλική στήλη σε σχέση με όταν το κεφάλι σας είναι σε ουδέτερη θέση.
Η μηχανική είναι εντυπωσιακή. Tο κεφάλι ζυγίζει περίπου 4,5-5,5 κιλά σε ουδέτερη θέση, αλλά καθώς το κλίνετε προς τα εμπρός, το πραγματικό βάρος στον αυχένα αυξάνεται δραματικά. Σε κλίση 15 μοιρών, είναι περίπου 12 κιλά πίεσης, σε 60 μοίρες (συνηθισμένο όταν κοιτάζουμε το κινητό), μπορεί να φτάσει τα 27 κιλά. Είναι σαν να κουβαλάτε ένα παιδί 8 ετών στον αυχένα σας για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Τα συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο και δυσφορία στον αυχένα, πονοκεφάλους, δυσκαμψία και μερικές φορές πόνο που εκτείνεται στους ώμους ή στην άνω πλάτη. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η στάση μπορεί να συμβάλει σε μακροπρόθεσμα προβλήματα όπως μυϊκή καταπόνηση, αλλαγές στη φυσική καμπύλη του αυχένα ή επιταχυνόμενη φθορά στη σπονδυλική στήλη.
Η στάση παίζει ρόλο, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας που καθορίζει τον πόνο. Ο ύπνος, το άγχος, η φυσική κατάσταση, η καθιστική καθημερινότητα, παλαιότεροι τραυματισμοί και η έλλειψη ενδυνάμωσης επηρεάζουν σημαντικά το πόσο “αντέχουν” οι μύες και οι αρθρώσεις. Αυτό εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι με παρόμοια χρήση οθονών μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική εμπειρία: ο ένας να μην ενοχλείται ποτέ και ο άλλος να εμφανίζει συχνά άλγος στον αυχένα.
Η πιο αποτελεσματική πρόληψη είναι να αλλάζουμε συνήθειες χωρίς υπερβολές. Στο κινητό, βοηθά να το φέρνουμε πιο κοντά στο ύψος των ματιών όσο γίνεται, να ξεκουράζουμε συχνά το βλέμμα και να αποφεύγουμε μεγάλα συνεχόμενα διαστήματα σκυψίματος. Στον υπολογιστή, στόχος είναι η εργονομία. Οθόνη σε ύψος που δεν μας αναγκάζει να “πετάμε” το κεφάλι μπροστά, ώμοι χαλαροί, αγκώνες κοντά στο σώμα, και μια καρέκλα που υποστηρίζει σταθερά την πλάτη ώστε να μην καταρρέει η στάση. Πάνω απ’ όλα, αξία έχει το διάλειμμα κίνησης. Ακόμα και μικρές, συχνές διακοπές με λίγα βήματα, ήπιες κινήσεις ώμων και αλλαγή θέσης “σπάνε” την παρατεταμένη φόρτιση και μειώνουν το μυϊκό σφίξιμο.
Σημαντικό είναι επίσης να γνωρίζουμε πότε ένα σύμπτωμα χρειάζεται έλεγχο. Αν ο πόνος επιμένει για εβδομάδες, αν υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία στο χέρι, αν ο πόνος κατεβαίνει προς τον βραχίονα, αν συνοδεύεται από έντονη ζάλη, αστάθεια ή νυχτερινή επιδείνωση, τότε είναι σωστό να γίνει ιατρική αξιολόγηση. Σε αρκετές περιπτώσεις η αιτία είναι λειτουργική και βελτιώνεται με στοχευμένες αλλαγές και αποκατάσταση, όμως είναι κρίσιμο να αποκλειστεί νευρολογική συμμετοχή όταν τα σημάδια το υποδεικνύουν.
Το κινητό και υπολογιστής δεν είναι “εχθροί” της υγείας της σπονδυλικής στήλης, αλλά εργαλεία που απαιτούν σωστή χρήση. Αν κρατήσουμε πιο ουδέτερη στάση σώματος, φροντίσουμε την εργονομία υπολογιστή και δώσουμε στο σώμα μας αυτό που του λείπει περισσότερο στην ψηφιακή εποχή, δηλαδή κίνηση και ποικιλία στάσεων, μειώνουμε ουσιαστικά τον πόνο στον αυχένα και την επιβάρυνση της σπονδυλικής στήλης, χωρίς φόβο και χωρίς υπερβολές.
