Ρεπορτάζ: Αντώνης Ζήβας

Σφοδρή επίθεση εξαπέλυσε o δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης του X (πρώην Twitter), Ίλον Μασκ, εναντίον του πρωθυπουργού της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, σχετικά με την απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να αποκλείσει τα ανήλικα παιδιά από τη χρήση των social media.

Ο Ίλον Μασκ, μέσω του X, απάντησε με έναν από τους πιο προσωπικούς και οξείς τόνους που έχουμε δει μέχρι σήμερα από τον ίδιο έναντι πολιτικού ηγέτη: χαρακτήρισε τον Σάντσεθ «Dirty Sanchez» (σ.σ. βρώμικο) , «τύραννο» και «προδότη του ισπανικού λαού», προσθέτοντας ακόμα και ανοίκεια emoji για να τον μειώσει περαιτέρω.

Σε επόμενη ανάρτηση του,  έφτασε να τον αποκαλέσει « πραγματικό φασίστα και απολυταρχικό», θέτοντας με αυτόν τον τρόπο τον εαυτό του στο επίκεντρο μιας πολιτικής αντιπαράθεσης για ζητήματα ρυθμιστικής παρέμβασης στο ψηφιακό πεδίο.

Για τον Μασκ, μέτρα όπως η απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων στα social media δεν είναι απλώς ρυθμιστική πολιτική προστασίας, αλλά επίθεση στην ψηφιακή ελευθερία και προοίμιο για κρατική λογοκρισία.

Αυτή η ρητορική εσωκλείει μια ευρύτερη ιδεολογική σύγκρουση ανάμεσα σε τεχνολογικούς ολιγάρχες και θεσμούς που υπερασπίζονται τον ρόλο της δημοκρατικής νομοθεσίας στον ψηφιακό χώρο.

Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο

Σε ομιλία του την Τρίτη 3/2, στη World Government Summit του Ντουμπάι, ο Σάντσεθ ανακοίνωσε την πρόθεση της ισπανικής κυβέρνησης να απαγορεύσει την πρόσβαση στα social media για παιδιά κάτω των 16 ετών, με στόχο να «προστατεύσει τις νέες γενιές από έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο εθισμό, καταχρήσεις, πορνογραφία, χειραγώγηση και βία».

«Τα social media πρέπει να «σταματήσουν να λειτουργούν ως αποτυχημένο κράτος όπου οι νόμοι αγνοούνται και τα εγκλήματα γίνονται ανεκτά», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, το  νέο νομοσχέδιο που θα υποχρεώνει τις πλατφόρμες να εφαρμόσουν αληθινά συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, όχι απλά «κουτάκια επιλογής», και θα καθιστά εγκληματικά υπεύθυνους τους διευθύνοντες των εταιρειών για την εξάπλωση παράνομου, μισαλλόδοξου ή επιβλαβούς περιεχομένου.

Το νομοσχέδιο προτείνει ακόμα να γίνει ποινικό αδίκημα η χειραγώγηση αλγορίθμων που προωθούν παράνομο περιεχόμενο και να δημιουργηθεί ένα σύστημα «αποτυπώματος μίσους και πόλωσης» για να μετρά πώς οι πλατφόρμες τροφοδοτούν διχασμό.

Το σχέδιο θα ενταχθεί σε ευρύτερη μεταρρύθμιση για την ψηφιακή προστασία ανηλίκων και τώρα βρίσκεται υπό συζήτηση στο ισπανικό κοινοβούλιο, όπου όμως η κυβέρνηση Σάντσεθ δεν έχει αυτοδυναμία.

Απαγόρευση της χρήσης των social media στην Αυστραλία – Ποιες άλλες κυβερνήσεις το σκέφτονται

Η ισπανική πρωτοβουλία δεν είναι απομονωμένη. Στην Αυστραλία ήδη ισχύει από τον Δεκέμβριο απαγόρευση social media για ανηλίκους κάτω των 16, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τις πλατφόρμες να απενεργοποιήσουν σχεδόν 5 εκατομμύρια λογαριασμούς εφήβων εντός εβδομάδων.

Παράλληλα, η Γαλλία και η Δανία έχουν προωθήσει αντίστοιχα μέτρα, ενώ αναφορές από το Reuters σημειώνουν ότι και η Ελλάδα εξετάζει νομοθεσία για απαγόρευση πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 15 ετών στο πλαίσιο αυτής της ευρύτερης ευρωπαϊκής τάσης.

Τι αναφέρουν παιδοψυχολόγοι, νομικοί  και εκπαιδευτικοί

Παιδοψυχολόγοι και ειδικοί στην ψηφιακή παιδεία στην Ευρώπη επισημαίνουν ότι μια αυστηρή απαγόρευση δεν σταματά στην πραγματικότητα τα παιδιά από το να χρησιμοποιούν social media, αλλά συχνά τα ωθεί σε λιγότερο ασφαλείς και ανεπίσημες πλατφόρμες όπου δεν υπάρχει καμία εποπτεία ή εργαλεία προστασίας.

Αυτή η μεταφορά της χρήσης μπορεί να είναι ακόμα πιο επικίνδυνη.

Επίσης, ερευνητές για την επίδραση των έξυπνων κινητών και των social media στο ψυχικό υγιεινό των εφήβων τονίζουν ότι η επιστημονική εικόνα είναι ακόμη ασαφής και ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα πριν προκύψει οριστικό συμπέρασμα για το αν μια απαγόρευση πραγματικά βελτιώνει την ψυχολογία των νέων ή αν απλώς μειώνει προσωρινά εκδηλώσεις άγχους ή εθισμού.
Μελέτες δείχνουν ότι οι τεχνολογικές πλατφόρμες ενέχουν κινδύνους όπως εθισμός, ψυχολογική πίεση, προβλήματα αυτοεκτίμησης και εκτεθειμένο περιεχόμενο, ειδικά όταν οι αλγόριθμοι προωθούν συνεχώς νέο περιεχόμενο σε νεαρά άτομα.

Ωστόσο, οι ειδικοί συχνά τονίζουν ότι η εκπαίδευση στη σωστή χρήση, η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και η στήριξη από ενήλικες και σχολείο μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικά από μια πλήρη απαγόρευση.

Νομικοί αναλυτές υπογραμμίζουν ότι η απαγόρευση ανοίγει έναν νέο κύκλο νομικών ζητημάτων γύρω από την ελευθερία έκφρασης, την ιδιωτικότητα και τις ευθύνες των πλατφορμών, ειδικά όταν το κράτος απαιτεί σύστημα επαλήθευσης ηλικίας ή προσωπική ευθύνη των CEO για περιεχόμενο που μεταδίδεται στις πλατφόρμες.

Παιδαγωγοί και εκπαιδευτικοί τονίζουν ότι η προστασία των παιδιών δεν είναι μόνο θέμα απαγορεύσεων: είναι επίσης θέμα εκπαίδευσης στη σωστή χρήση των νέων τεχνολογιών, ενίσχυσης της ψηφιακής παιδείας στα σχολεία και ενεργής συμμετοχής των γονέων.

Κάτι που πολλοί θεωρούν πιο προληπτικό και βιώσιμο μέτρο σε σχέση με τη στείρα απαγόρευση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: #'Ιλον Μάσκ #social media #απαγόρευση χρήσης κοινωνικών δικτύων από ανήλικους #ίντερνετ #Ισπανία #Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ