Για χρόνια, η ιδέα της απόκτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες ακουγόταν σαν μια γεωπολιτική περιέργεια, μια παράξενη υποσημείωση της προεδρίας Τραμπ που ήταν εύκολο να την αγνοήσουμε. Σήμερα, όμως, αυτό το γέλιο έχει σβήσει. Αυτό που κάποτε φαινόταν αδιανόητο, τώρα αποτελεί μέρος σοβαρών διπλωματικών συνομιλιών, στρατηγικού σχεδιασμού και δημόσιου διαλόγου σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, βρίσκεται στο σταυροδρόμι μερικών από τις πιο σημαντικές γεωπολιτικές αλλαγές του 21ου αιώνα. Καθώς η Αρκτική θερμαίνεται, οι θαλάσσιες οδοί που κάποτε ήταν κλειδωμένες στον πάγο ανοίγουν. Κάτω από την παγωμένη επιφάνεια της Γροιλανδίας βρίσκονται σπάνια ορυκτά που είναι απαραίτητα για τη σύγχρονη τεχνολογία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα προηγμένα οπλικά συστήματα. Η θέση της – μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης – την καθιστά κομβικό σημείο για τη στρατιωτική επιτήρηση, την αντιπυραυλική άμυνα και την ασφάλεια της Αρκτικής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία εδώ και δεκαετίες, κυρίως στη διαστημική βάση Pituffik, έναν βασικό κόμβο για τα συστήματα προειδοποίησης πυραύλων και διαστημικής άμυνας. Ωστόσο, η πρόσφατη ρητορική της Ουάσιγκτον έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις συμφωνίες για τη δημιουργία βάσεων ή τη συνεργασία. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και έχει αναβιώσει την ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να την αποκτήσουν.
Αν οι ΗΠΑ δεν δράσουν, υποστηρίζει ο Τραμπ, θα το κάνουν η Ρωσία ή η Κίνα. Και οι δύο χώρες έχουν δείξει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την Αρκτική, επενδύοντας σε υποδομές, ναυτιλιακές διαδρομές και επιστημονική έρευνα. Ωστόσο, οι σκανδιναβικές κυβερνήσεις και οι αξιωματούχοι της άμυνας έχουν απορρίψει τους ισχυρισμούς ότι η Γροιλανδία αντιμετωπίζει επικείμενη ξένη στρατιωτική εισβολή, επισημαίνοντας ότι η Γροιλανδία καλύπτεται ήδη από την αρχιτεκτονική ασφάλειας του ΝΑΤΟ.
Αυτό που κάνει αυτή τη στιγμή διαφορετική δεν είναι μόνο η ρητορική, αλλά και η αντίδραση. Οι πολιτικοί ηγέτες της Γροιλανδίας, ανεξαρτήτως κομματικών γραμμών, έχουν εκφράσει την κατηγορηματική απόρριψή τους: η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση. Το μήνυμά τους είναι σαφές και συνεπές: οι Γροιλανδοί θέλουν να αποφασίσουν για το δικό τους μέλλον, και αυτό το μέλλον δεν περιλαμβάνει το να γίνουν Αμερικανοί.
Η Δανία, η οποία διατηρεί την ευθύνη για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα της Γροιλανδίας, έχει υποστηρίξει πλήρως αυτή τη στάση. Οι Δανοί ηγέτες έχουν προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εξαναγκασμού της Γροιλανδίας θα απειλούσε την ενότητα του ΝΑΤΟ και θα υπονόμευε την ίδια τη συμμαχία που οι Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι υπερασπίζονται. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, από το Βερολίνο έως το Λονδίνο, έχουν επαναλάβει αυτή την ανησυχία, προτρέποντας τη συνεργασία στην Αρκτική χωρίς να καταπατάται η κυριαρχία.
Μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πίεση για την Γροιλανδία έχει επίσης αποκαλύψει βαθιές διαιρέσεις. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν περιορισμένη υποστήριξη του κοινού για την απόκτηση του νησιού, ιδίως με τη χρήση βίας. Νομοθέτες και από τα δύο κόμματα έχουν προειδοποιήσει ότι ακόμη και η εξέταση επιλογών εξαναγκασμού ενέχει κινδύνους συνταγματικών, διπλωματικών και στρατηγικών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης μιας πιθανής ρήξης εντός του ΝΑΤΟ.
Εν τω μεταξύ, οι παγκόσμιοι επενδυτές παρακολουθούν με μεγάλη προσοχή. Δισεκατομμυριούχοι και πολυεθνικές εταιρείες τοποθετούνται γύρω από τους πόρους της Αρκτικής, στοιχηματίζοντας ότι η οικονομική αξία της Γροιλανδίας θα αυξηθεί. Αυτό έχει ενισχύσει τους φόβους των Γροιλανδών ότι θεωρούνται λιγότερο ως λαός με δικαιώματα και περισσότερο ως περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να διεκδικηθεί.
Ειρωνικά, η πίεση των ΗΠΑ μπορεί να επιταχύνει ένα εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα. Αντί να φέρει τη Γροιλανδία πιο κοντά στην Ουάσιγκτον, η διαμάχη έχει ενισχύσει τις εκκλήσεις για πλήρη ανεξαρτησία – όχι από τη μία μεγάλη δύναμη στην άλλη, αλλά από κάθε εξωτερικό έλεγχο. Για πολλούς Γροιλανδούς, το μάθημα είναι σαφές: το μέλλον τους πρέπει να καθοριστεί στο Νουούκ, όχι στην Ουάσιγκτον, την Κοπεγχάγη, το Πεκίνο ή τη Μόσχα.
Γι’ αυτό το λόγο το ζήτημα της Γροιλανδίας έχει σημασία πολύ πέρα από την Αρκτική. Θέτει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με την κυριαρχία σε έναν κόσμο μεταβαλλόμενων ισορροπιών εξουσίας, τα όρια της φιλοδοξίας των υπερδυνάμεων και το κατά πόσον οι μικρές χώρες μπορούν πραγματικά να επιλέξουν τη δική τους πορεία σε μια εποχή ανανεωμένου ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Η Γροιλανδία δεν είναι μόνο πάγος και γεωγραφία. Είναι μια δοκιμασία για το κατά πόσον οι διεθνείς κανόνες εξακολουθούν να ισχύουν όταν διακυβεύονται στρατηγικά συμφέροντα και για το κατά πόσον οι συμμαχίες που έχουν χτιστεί επί δεκαετίες μπορούν να επιβιώσουν.
Aκολουθεί το 21ο επεισόδιο της Aya Burweila για το «Welcome to the Jungle»:
Κάντε like, μοιραστείτε και εγγραφείτε και πείτε μας τη γνώμη σας.
Για να ενεργοποιήσετε τους υπότιτλους, επισκεφθείτε το YouTube και πατήσετε την ένδειξη «υπότιτλοι» στο πλαίσιο του βίντεο κάτω δεξιά.
