Η πολυτάλαντη Βαλεντίνα Παπαδημητράκη είναι ηθοποιός, σκηνοθέτις και συγγραφέας. Μια καλλιτέχνιδα με σταθερή παρουσία και ανοιχτό βλέμμα, που εδώ και χρόνια κινείται με άνεση ανάμεσα στο θέατρο, τη γραφή και τη δημιουργία για μικρούς και μεγάλους. Είναι επίσης συνδημιουργός, μαζί με άλλους νέους καλλιτέχνες, του Θεάτρου του Παπουτσιού Πάνω Στο Δέντρο, μιας ομάδας που συγκαταλέγεται στις ανερχόμενες δυνάμεις του παιδικού θεάτρου.
Με τη «Σκιά της μύγας» κάνει το πρώτο της βήμα στη θεατρική γραφή για ενήλικες. Ένα μονόπρακτο βαθιά αστικό και ανθρώπινο, που μετά τον ιδιαίτερα επιτυχημένο κύκλο παραστάσεων σε καφενεία του Πειραιά, επιστρέφει στην Αθήνα για λίγες μόνο εμφανίσεις. Αυτή τη φορά φιλοξενείται στο Ρεκτιφιέ – Κέντρο Έρευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών, στον Κεραμεικό, σε σκηνοθεσία Τάσου Καρακύκλα.
Το έργο μιλά για μια πόλη που αλλάζει. Για γειτονιές που σβήνουν, για ένα αστικό τοπίο που μεταμορφώνεται βίαια στο όνομα του εξευγενισμού, για ανθρώπους που προσπαθούν να προσαρμοστούν — ακόμη κι όταν κάτι μέσα τους αντιστέκεται.
Η συγγραφική της διαδρομή ξεκίνησε από το ραδιόφωνο. Από την εκπομπή «Ανέβα μήλο, κατέβα ρόδι», που παρουσίαζε για έξι χρόνια στο Δίκτυο FM στα Χανιά, και αργότερα από το «Βίκτωρ και Βαλεντίνα – Ιστορίες αντικειμένων καθημερινής χρήσης» στο bobos family radio. Παράλληλα, τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής με τον Χρήστο Οικονόμου λειτούργησαν καταλυτικά. Εκεί αναγνώρισε την έφεσή της στη γραφή και η προτροπή του δασκάλου της να συνεχίσει υπήρξε καθοριστική.
Ακολούθησαν τα πρώτα της παιδικά βιβλία, «Μια αγκαλιά κι ένα φιλί κι ένα κουτό κουτί» και «Μια φωλιά για μένα», που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, καθώς και δημοσιεύσεις διηγημάτων σε λογοτεχνικά περιοδικά. Η θεατρική γραφή για ενήλικες ήταν ένα στοίχημα που ήθελε εξαρχής να τολμήσει, αφού το θέατρο αποτελεί τον φυσικό της χώρο. Η «Σκιά της μύγας» παρουσιάστηκε την περασμένη θεατρική περίοδο σε συνεργασία με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και κυκλοφόρησε από την Κάπα Εκδοτική, με επίμετρο της Τζωρτζίνας Κακουδάκη.
Η ίδια δεν ξεχωρίζει την ιδιότητά της ως ηθοποιού, σκηνοθέτιδας ή συγγραφέα. Καθεμία πηγάζει από διαφορετική πλευρά της προσωπικότητάς της και όλες συνυπάρχουν οργανικά. Ολοκλήρωση νιώθει όταν το αποτέλεσμα της δουλειάς της —με όποια μορφή κι αν εκφράζεται— καταφέρνει να μετακινήσει τον θεατή ή τον αναγνώστη, είτε πρόκειται για παιδιά είτε για ενήλικες.
Όσο για το μέλλον, το όνειρο παραμένει απλό και ουσιαστικό: να συνεχίσει να ζει από τη δουλειά της, να μαθαίνει, να εξελίσσεται, να δημιουργεί και να υπάρχει μέσα από την τέχνη.
Αν έπρεπε να συστηθεί με λίγες λέξεις, θα διάλεγε τις εξής: ονειροπόλα, αποφασιστική, ευαίσθητη και δυναμική.
Πείτε μας λίγα λόγια για το πώς προέκυψε η συγγραφή του έργου «Η Σκιά της μύγας» καθώς και τι αποτέλεσε πηγή έμπνευσης;
Μια τηλεφωνική συζήτηση με την αγαπημένη φίλη και ηθοποιό Σοφία Λιάκου σχετικά με τις κοινωνικές αλλαγές που πυροδοτεί ο υπερτουρισμός στις πόλεις και τα ελληνικά νησιά στάθηκε η αφορμή για να γράψω τη «Σκιά της μύγας». Πηγή έμπνευσης η ίδια η πραγματικότητα. Έζησα σχεδόν για μια δεκαετία στα Χανιά. Οι παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, η αύξηση των ενοικίων, η αλλαγή της νοοτροπίας των ανθρώπων είναι ερεθίσματα που με κινητοποίησαν να καταπιαστώ με το θέμα και σε προηγούμενα γραπτά μου, που δεν έχουν δημοσιευτεί, αλλά αποτέλεσαν προεργασία για τη «Σκιά της μύγας». Η πρακτική των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων είναι επίσης οικεία για μένα καθώς ακόμα και η οικογένειά μου έχει μπει στον χορό του Airbnb. Με ενδιέφερε να εξερευνήσω την εσωτερική μετατόπιση των ανθρώπων που καταπιάνονται με αυτή την ιδιάζουσα επιχειρηματική δραστηριότητα. Η ηρωίδα που έπλασα έχει επιλέξει να μετατρέψει το μοναδικό της σπίτι σε Airbnb. Βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αυτή την οπτική γιατί κρύβει πολλές αντιφάσεις. Θέλησα να τραβήξω τη συνθήκη στα άκρα, ακριβώς για να διευρύνω το πεδίο διερεύνησης. Η ηρωίδα μας όχι μόνο διαθέτει το σπίτι της μέσω Airbnb, αλλά γίνεται και η ίδια πελάτης σε ανάλογα καταλύματα, κάθε φορά που το σπίτι της είναι κατειλημμένο από τουρίστες. Είναι γι’ αυτήν μια προσωπική διέξοδος, ένας καινούργιος τρόπος ζωής που την κρατά σε εγρήγορση και αφήνει σε λήθαργο το επώδυνο παρελθόν της.
Πού οφείλεται η επιτυχία της παράστασης; Ποια είναι τα στοιχεία του έργου που έγιναν αιτία να ακολουθήσει ο κόσμος και να αγαπήσει τη «Σκιά της μύγας»;
Η επικαιρότητα του θέματος και η αμεσότητα της προσέγγισης, πιστεύω. Η παράσταση δίνει φωνή σε σκέψεις που έχουμε κάνει όλοι τα τελευταία χρόνια. Η αγωνία σχετικά με το πού οδηγούμαστε, πώς να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα, πώς θα μπορούσε να μπει ένα φρένο στον υπερτουρισμό, είναι κοινή. Η επιλογή να παίζουμε σε καφενεία ή ενδιάμεσους χώρους, όπως είναι το φουαγιέ του Ρεκτιφιέ, όπου παίζουμε τώρα, ανταποκρίνεται επίσης στην κοινή ανάγκη να μοιραστούμε στο εδώ και τώρα τους προβληματισμούς μας, να επικοινωνήσουμε πρόσωπο με πρόσωπο, να συνδεθούμε. Αυτά τα δύο στοιχεία έχουν κερδίσει το κοινό και είναι εντυπωσιακό ότι στην παράσταση έρχονται άνθρωποι κάθε ηλικίας.
Πείτε μας λίγα λόγια για το «Θέατρο του παπουτσιού» και τους στόχους του
Το «Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο» δημιουργήθηκε το 2001 και έκτοτε έχει κάνει μια μεγάλη διαδρομή με παραστάσεις για παιδιά και ενήλικες, που ταξιδεύουν σε θέατρα, σχολεία και χώρους πολιτισμού ανά την Ελλάδα. Μεγάλο μέρος της δημιουργικής του διαδρομής υπήρξε η ενσωμάτωση στοιχείων από τη λαϊκή μας παράδοση (παραμύθια, τραγούδια, έθιμα, παιχνίδια), σε μια προσπάθεια να αναπλάσουμε αυτό το υλικό με σύγχρονη δραματουργική ματιά και άμεση σκηνική γλώσσα. Τα τελευταία χρόνια, ως προς το παιδικό κοινό, οι στόχοι μας έχουν εμπλουτιστεί με επιπλέον ζητούμενα όπως η αναγκαιότητα της επαφής των παιδιών με απτά ερεθίσματα, η γλωσσική καλλιέργεια, το άνοιγμα της φαντασίας και της δημιουργικής σκέψης. Ως προς τις παραστάσεις για ενήλικο κοινό, μας ενδιαφέρει να κάνουμε θέατρο που αφουγκράζεται την εποχή, που φωτίζει σύγχρονα θέματα και αποτελεί κοινωνική παρέμβαση.
Πώς αποφασίσατε να γράψετε το πρώτο σας θεατρικό κείμενο για ενήλικες;
Η περιπέτεια της συγγραφής ξεκίνησε μέσα από τις ραδιοφωνικές μου εκπομπές, αρχικά το «Ανέβα μήλο, κατέβα ρόδι», την εκπομπή που έκανα για 6 χρόνια στο Δίκτυο fm στα Χανιά, και στη συνέχεια το «Βίκτωρ και Βαλεντίνα, Ιστορίες αντικειμένων καθημερινής χρήσης», στο bobos family radio. Παράλληλα, παρακολούθησα σεμινάρια δημιουργικής γραφής με τον Χρήστο Οικονόμου. Εκεί ανακάλυψα την έφεσή μου στο γράψιμο. Η προτροπή του δασκάλου μου να προχωρήσω ήταν αποφασιστικής σημασίας, γιατί τρέφω μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπό του. Ακολούθησαν τα πρώτα μου βιβλία για παιδιά, Μια αγκαλιά κι ένα φιλί κι ένα κουτό κουτί και Μια φωλιά για μένα, που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. Το ίδιο διάστημα δημοσιεύτηκαν διηγήματά μου σε λογοτεχνικά περιοδικά. Το να τολμήσω να δοκιμαστώ και στη θεατρική γραφή και μάλιστα για ενήλικο κοινό ήταν κάτι που το ήθελα εξ αρχής, άλλωστε από τον χώρο του θεάτρου προέρχομαι. «Η Σκιά της μύγας» είχε την τύχη να ανέβει την περασμένη θεατρική περίοδο σε συνεργασία με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με σκηνοθέτη τον Τάσο Καρακύκλα, και να κυκλοφορήσει από την Κάπα Εκδοτική με επίμετρο της Τζωρτζίνας Κακουδάκη.
Υπάρχει κάποια φράση του έργου σας που σας συγκινεί ιδιαίτερα;
Με συγκινούν πολλές φράσεις του κειμένου, έχω άλλωστε μεγάλη συναισθηματική εμπλοκή. Θα ξεχώριζα κάποιους στίχους μου από το τραγούδι που κλείνει την παράσταση, το οποίο μελοποίησε υπέροχα ο Φώτης Σιώτας:
Επιμελώς
εκκένωσες τη μνήμη
στα όνειρα στριμώχνεις τη χαρά.
Νοικιάζεις τη ζωή σου σαν διαμέρισμα
δωμάτιο σε προσφορά.
Πού οφείλεται η επιτυχία της παράστασης; Ποια είναι τα στοιχεία του έργου που έγιναν αιτία να ακολουθήσει ο κόσμος και να αγαπήσει τη «Σκιά της μύγας»;
Η επικαιρότητα του θέματος και η αμεσότητα της προσέγγισης, πιστεύω. Η παράσταση δίνει φωνή σε σκέψεις που έχουμε κάνει όλοι τα τελευταία χρόνια. Η αγωνία σχετικά με το πού οδηγούμαστε, πώς να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα, πώς θα μπορούσε να μπει ένα φρένο στον υπερτουρισμό, είναι κοινή. Η επιλογή να παίζουμε σε καφενεία ή ενδιάμεσους χώρους, όπως είναι το φουαγιέ του Ρεκτιφιέ, όπου παίζουμε τώρα, ανταποκρίνεται επίσης στην κοινή ανάγκη να μοιραστούμε στο εδώ και τώρα τους προβληματισμούς μας, να επικοινωνήσουμε πρόσωπο με πρόσωπο, να συνδεθούμε. Αυτά τα δύο στοιχεία έχουν κερδίσει το κοινό και είναι εντυπωσιακό ότι στην παράσταση έρχονται άνθρωποι κάθε ηλικίας.
Πείτε μας λίγα λόγια για το «Θέατρο του παπουτσιού» και τους στόχους του
Το «Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο» δημιουργήθηκε το 2001 και έκτοτε έχει κάνει μια μεγάλη διαδρομή με παραστάσεις για παιδιά και ενήλικες, που ταξιδεύουν σε θέατρα, σχολεία και χώρους πολιτισμού ανά την Ελλάδα. Μεγάλο μέρος της δημιουργικής του διαδρομής υπήρξε η ενσωμάτωση στοιχείων από τη λαϊκή μας παράδοση (παραμύθια, τραγούδια, έθιμα, παιχνίδια), σε μια προσπάθεια να αναπλάσουμε αυτό το υλικό με σύγχρονη δραματουργική ματιά και άμεση σκηνική γλώσσα. Τα τελευταία χρόνια, ως προς το παιδικό κοινό, οι στόχοι μας έχουν εμπλουτιστεί με επιπλέον ζητούμενα όπως η αναγκαιότητα της επαφής των παιδιών με απτά ερεθίσματα, η γλωσσική καλλιέργεια, το άνοιγμα της φαντασίας και της δημιουργικής σκέψης. Ως προς τις παραστάσεις για ενήλικο κοινό, μας ενδιαφέρει να κάνουμε θέατρο που αφουγκράζεται την εποχή, που φωτίζει σύγχρονα θέματα και αποτελεί κοινωνική παρέμβαση.
Είστε ηθοποιός, σκηνοθέτις και συγγραφέας. Με ποια ιδιότητα νιώθετε πιο ολοκληρωμένη;
Καθεμία από αυτές τις ιδιότητες πηγάζει από διαφορετικές πλευρές μου. Δεν θα μπορούσα να αποχωριστώ καμία από αυτές. Νιώθω ολοκληρωμένη όταν το αποτέλεσμα της δουλειάς μου -με όποια από αυτές τις ιδιότητες- καταφέρνει να μετακινήσει τους αποδέκτες της, είτε παιδιά, είτε ενήλικες.
Τι ονειρεύεστε για την καλλιτεχνική σας διαδρομή;
Να μπορώ να συνεχίσω να ζω από τη δουλειά μου, να μαθαίνω, να εξελίσσομαι, να δημιουργώ, να υπάρχω.
Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας με λίγες λέξεις;
Ονειροπόλο, αποφασιστικό, ευαίσθητο και δυναμικό.
Ετοιμάζετε κάτι άλλο;
Αυτό το διάστημα ολοκληρώνουμε, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, το ντοκιμαντέρ «Ας μυρίσουν τα τραγούδια!». Αποτελεί καταγραφή της ομότιτλης πολυαισθητηριακής εκπαιδευτικής δράσης, την οποία υλοποιήσαμε πέρσι σε Δημοτικά Σχολεία στην Αθήνα και τα Χανιά, υπό την Αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Παράλληλα, παρουσιάζουμε τη μουσική παράσταση-παιχνίδι «Μια αγκαλιά κι ένα φιλί κι ένα κουτό κουτί» στο θέατρο Επί Κολωνώ για το κοινό και σε σχολεία, μετά από πρόσκληση.
Info:
Συντελεστές:
Κείμενο: Βαλεντίνα Παπαδημητράκη
Σκηνοθεσία: Τάσος Καρακύκλας
Μουσική: Φώτης Σιώτας
Κοστούμια: Βάσω Γιαρένη
Φωτογραφίες: Σίμος Γιαννάκος
Video: Βασίλης Καραδάτκος
Γραφιστικά: Γιώργος Χατζάκης
Οργάνωση παραγωγής: Βαλεντίνα Παπαδημητράκη
Επικοινωνία: Νατάσα Παππά
Ερμηνεία: Σοφία Λιάκου
Στον ρόλο του καφετζή ο Τάσος Καρακύκλας
Παραγωγή: Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο
Κάθε Τετάρτη και Σάββατο στις 19:00
Από 28 Ιανουαρίου 2026 έως 28 Φεβρουαρίου 2026
στο ΡΕΚΤΙΦΙΕ – Κέντρο Έρευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών
Κωνσταντινουπόλεως 119, Κεραμεικός.
