Σαφή βελτίωση, αλλά σημαντική απόσταση από τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), καταγράφουν για πρώτη φορά τα εθνικά ψηφιακά δεδομένα για την εμβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) σε παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Vaccine, βασίστηκε σε ανωνυμοποιημένα δεδομένα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (ΗΔΙΚΑ) και του Μητρώου ΑΜΚΑ και αφορούσε παιδιά ηλικίας 9–15 ετών την περίοδο 2022–2024. Στόχος ήταν η αποτίμηση της προόδου της χώρας προς τον στόχο του ΠΟΥ για εμβολιαστική κάλυψη 90% στα κορίτσια έως τα 15 έτη έως το 2030.
Τα στοιχεία δείχνουν σταθερή αύξηση στην έναρξη του εμβολιασμού. Στα κορίτσια 9–15 ετών, το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση αυξήθηκε από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024. Στα αγόρια, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, η άνοδος ήταν εντονότερη, από 10,8% σε 31,4%.
Παρά τη θετική τάση, η ηλικία έναρξης του εμβολιασμού παραμένει μεταγενέστερη από τη συνιστώμενη. Στην ηλικιακή ομάδα 9–11 ετών, που αποτελεί το προτεινόμενο χρονικό παράθυρο για την έναρξη, το 2024 είχε λάβει τουλάχιστον μία δόση μόλις το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών.
Στα παιδιά που συμπληρώνουν το 15ο έτος ζωής, περίπου έξι στα δέκα κορίτσια έχουν ξεκινήσει τον εμβολιασμό σε κάθε έτος της ανάλυσης. Στα αγόρια καταγράφεται ταχεία αύξηση, με το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση πριν τα 15 να προσεγγίζει το 40% το 2024.
Πιο ανησυχητική είναι η εικόνα ως προς την ολοκλήρωση του εμβολιαστικού σχήματος. Η πλήρης κάλυψη με δύο δόσεις έως τα 15 έτη στα κορίτσια αυξήθηκε από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό. Στα αγόρια, παρότι η πρόοδος είναι εντυπωσιακή (από 1,0% σε 27,7%), μόλις ένα στα τέσσερα είναι πλήρως εμβολιασμένο στα 15 του χρόνια.
Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και γεωγραφικά. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού, ενώ οι περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου καταγράφουν τα χαμηλότερα επίπεδα, ιδίως στους εφήβους που φτάνουν το 15ο έτος ζωής.
Έντονες είναι και οι κοινωνικές ανισότητες. Παιδιά και έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά τόσο έναρξης όσο και ολοκλήρωσης του HPV εμβολιασμού. Ενδεικτικά, στα κορίτσια 9–15 ετών, η έγκαιρη έναρξη είναι περίπου τριπλάσια σε όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σύγκριση με εκείνες που έχουν γεννηθεί σε άλλη χώρα.
Η μελέτη αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο των ψηφιακών δεδομένων υγείας στη χάραξη πολιτικής Δημόσιας Υγείας. Η αξιοποίηση εθνικών συστημάτων, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και τον ακριβή εντοπισμό πληθυσμιακών ομάδων με χαμηλή πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η επίτευξη του στόχου του 90% έως το 2030 προϋποθέτει πολιτικές που θα ενισχύουν την έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού και θα μειώνουν τις γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες, με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την ενημέρωση γονέων και εφήβων και τις στοχευμένες παρεμβάσεις σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες.
Το άρθρο με τίτλο «HPV vaccination coverage among children and adolescents in Greece using national prescription data» δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Vaccine (τόμος 70, 2026, ανοικτής πρόσβασης). Η ερευνητική ομάδα προέρχεται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, την ΗΔΙΚΑ Α.Ε. και το Υπουργείο Υγείας.
