Η Βραζιλία φιλοξενεί έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό υπεραιωνόβιων, ιδιαίτερα ανδρών, με τρεις από τους δέκα μακροβιότερους άνδρες παγκοσμίως να προέρχονται από τη χώρα. Παρά την περιορισμένη πρόσβαση σε σύγχρονες υπηρεσίες υγείας, πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους παραμένουν λειτουργικοί και υγιείς μέχρι πολύ προχωρημένη ηλικία.
Νέα επιστημονική εργασία στο Genomic Press εξετάζει τα βιολογικά και γενετικά χαρακτηριστικά αυτών των πληθυσμών, με στόχο να εντοπιστούν οι μηχανισμοί που συνδέονται με τη μακρά και υγιή ζωή. Οι ερευνητές μελετούν αιωνόβιους, ημι-υπεραιωνόβιους και υπεραιωνόβιους, εστιάζοντας όχι απλώς στη διάρκεια ζωής αλλά στη διάρκεια ζωής με καλή υγεία.
Ένα βασικό εύρημα αφορά τη διατήρηση των πρωτεϊνών. Καθώς ο οργανισμός γερνά, μειώνεται η ικανότητά του να ανανεώνει και να απομακρύνει ελαττωματικές πρωτεΐνες. Στους υπεραιωνόβιους, όμως, οι μηχανισμοί αυτοί παραμένουν ιδιαίτερα αποτελεσματικοί, σε επίπεδα που θυμίζουν πολύ νεότερους ανθρώπους.
Ένας δεύτερος κρίσιμος μηχανισμός σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αντίθεση με τη συνήθη ηλικιακή έκπτωση της ανοσίας, οι υπεραιωνόβιοι εμφανίζουν ένα ανοσοποιητικό που προσαρμόζεται και διατηρεί ανθεκτικότητα, περιορίζοντας τη χρόνια φλεγμονή και τις λοιμώξεις.
Παράλληλα, τα δεδομένα δείχνουν ότι η γενετική παίζει ρόλο. Ορισμένοι μακρόβιοι φαίνεται να φέρουν σπάνιες γονιδιακές παραλλαγές που ευνοούν τη γονιδιωματική σταθερότητα, την καλή μιτοχονδριακή λειτουργία και την αποτελεσματική ανοσολογική άμυνα.
Η Βραζιλία προσφέρει ένα μοναδικό πεδίο μελέτης, καθώς διαθέτει τη μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία παγκοσμίως, αποτέλεσμα μεταναστευτικών κυμάτων από την Ευρώπη, την Αφρική και την Ιαπωνία. Αυτό το έντονα επιμειγμένο γενετικό υπόβαθρο μπορεί να δημιουργεί συνδυασμούς που ενισχύουν τη βιολογική ανθεκτικότητα και τη μακροζωία.
Οι ερευνητές μελετούν δείγματα από περισσότερους από 100 αιωνόβιους, πολλοί από τους οποίους ζουν σε περιοχές με ελάχιστη ιατρική υποστήριξη. Έτσι, μπορούν να διαχωρίσουν τους βιολογικούς και τρόπου ζωής παράγοντες από την επίδραση της σύγχρονης ιατρικής.
Παρότι τα γενετικά πλεονεκτήματα φαίνεται να παίζουν ρόλο, η μακροζωία δεν αποδίδεται σε ένα μόνο «γονίδιο». Αντίθετα, προκύπτει από ένα σύνολο μηχανισμών κυτταρικής συντήρησης, όπως η επιδιόρθωση του DNA, ο έλεγχος ποιότητας των πρωτεϊνών και η καλή ενεργειακή λειτουργία των κυττάρων.
Για όσους δεν ζουν στη Βραζιλία, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η μακροζωία συνδέεται με παράγοντες όπως η καλή μεταβολική υγεία, η διατήρηση μυϊκής μάζας, η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος, η μείωση της χρόνιας φλεγμονής και οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί. Μικρές, σταθερές αλλαγές στον τρόπο ζωής φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία από ακριβές και ακραίες παρεμβάσεις.
