Γράφει ο Λεωνίδας Παλαιοδήμος, Ιατρός Παθολόγος, Αν. Καθηγητής Νοσοκομειακής Ιατρικής
Η θνησιμότητα από καρκίνο σε ανθρώπους κάτω των 50 ετών μειώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες κατά το εντυπωσιακό ποσοστό του 44% στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με δεδομένα που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα σε περιοδικό του AmericanMedicalAssociation.
Η σημαντική μείωση του καπνίσματος έχει παίξει καίριο ρόλο στη μείωση της επίπτωσης του καρκίνου του πνεύμονα. Παράλληλα, η βελτίωση των πρακτικών πρόληψης για τους καρκίνους του μαστού και του τραχήλου της μήτρας οδήγησε σε πιο έγκαιρη διάγνωση. Ταυτόχρονα, οι θεραπευτικές επιλογές έχουν βελτιωθεί θεαματικά, αυξάνοντας σημαντικά τις πιθανότητες ίασης.
Μέσα σε αυτή την εντυπωσιακή πρόοδο, όμως, υπάρχει μία σαφής παραφωνία.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού (ορθοκολικός καρκίνος) αποτελεί τη θλιβερή εξαίρεση. Ο αριθμός των νέων ασθενών κάτω των 50 ετών που πεθαίνουν από ορθοκολικό καρκίνο αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, λαμβάνοντας πλέον χαρακτηριστικά έξαρσης.
Η απάντηση στο γιατί υπάρχει αυτή η αναντιστοιχία έχει πολλές παραμέτρους, οι οποίες όμως συγκλίνουν σε έναν κοινό παρονομαστή: τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Η παχυσαρκία αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου. Περίπου το 20% των παιδιών και εφήβων στις ΗΠΑ πάσχουν από παχυσαρκία. Με άλλα λόγια, έχουν αναπτύξει έναν ισχυρό παράγοντα κινδύνου για ορθοκολικό καρκίνο από πολύ νωρίς στη ζωή τους. Στην Ελλάδα η εικόνα δεν είναι ιδιαίτερα διαφορετική: περίπου το ένα τρίτο των παιδιών πάσχει είτε από παχυσαρκία είτε από υπερβολικό βάρος.
Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Πάνω από τις μισές ημερήσιες θερμίδες που καταναλώνουν οι Αμερικανοί προέρχονται από επεξεργασμένα τρόφιμα, ενώ έως και το 70% των προϊόντων στα κλασικά σούπερ μάρκετ της Δύσης ανήκουν σε αυτή την κατηγορία (έτοιμα γεύματα, αναψυκτικά light, πατατάκια κλπ).
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου πέρα από τη διατροφή και την παχυσαρκία, αλλά αξίζει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στα μικροπλαστικά. Πρόκειται για μικροσκοπικά σωματίδια, μεγέθους λίγων χιλιοστών, που προκύπτουν από τη διάσπαση των αμέτρητων πλαστικών που χρησιμοποιούμε καθημερινά και τα οποία καταπίνουμε ή εισπνέουμε συνεχώς χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Ένας αυξανόμενος όγκος επιστημονικών δεδομένων διερευνά το ενδεχόμενο τα μικροπλαστικά να συμβάλλουν στην εμφάνιση καρκίνων σε νεαρή ηλικία, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Τι μπορεί να γίνει, λοιπόν, ώστε να δούμε θετικά αποτελέσματα και στο μέτωπο του καρκίνου του παχέος εντέρου στους νέους ασθενείς;
Η αποφυγή των επεξεργασμένων τροφίμων και η πρόληψη ή θεραπεία της παχυσαρκίας είναι εκ των ων ουκ άνευ. Η αισιόδοξη πλευρά είναι ότι υπάρχουν πλέον ενδείξεις ότι η παχυσαρκία αρχίζει να υποχωρεί τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ελλάδα. Φαίνεται ότι, έστω δειλά, στις κοινωνίες της Δύσης αρχίζουμε να στρεφόμαστε προς έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.
Παράλληλα, η μείωση της ηλικίας της πρώτης προληπτικής κολονοσκόπησης αποτελεί ένα λογικό μέτρο. Το Αμερικανικό Κολέγιο Γαστρεντερολογίας πλέον συστήνει η πρώτη κολονοσκόπηση να γίνεται στα 45 έτη, αντί για τα 50. Είναι πολύ πιθανό οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί να ακολουθήσουν, και δεν αποκλείεται στο μέλλον το ηλικιακό όριο να μειωθεί ακόμη περισσότερο.
Ακόμη και όταν ένας νέος άνθρωπος διαγνωστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου, όμως, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι στην Ελλάδα υπάρχουν εξαιρετικοί χειρουργοί και ογκολόγοι και, σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να επιτευχθεί πλήρης ίαση, εφόσον η νόσος διαγνωστεί έγκαιρα.
Ας ελπίσουμε ότι την επόμενη δεκαετία θα μπορούμε να βάλουμε και τον καρκίνο του παχέος εντέρου στην ίδια λίστα με τους άλλους καρκίνους, η θνησιμότητα των οποίων βαίνει μειούμενη.
Λεωνίδας Παλαιοδήμος
Ιατρός – Παθολόγος
Αναπληρωτής Καθηγητής Νοσοκομειακής Ιατρικής
