Ρεπορτάζ: Αντώνης Ζήβας
Η απειλητική ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ και οι προειδοποιήσεις για νέες ενδεχόμενες επεμβάσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα φαίνεται να πυροδοτούν πολιτικές ανακατατάξεις στο Καράκας.
Η υπηρεσιακή πρόεδρος της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, εμφανίζεται πλέον διατεθειμένη να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον, σηματοδοτώντας μια αξιοσημείωτη στροφή στη στάση της, σε μια περίοδο διεθνούς έντασης και αβεβαιότητας για το μέλλον της Βενεζουέλας.
Χθες, Κυριακή 4/1, η Ροντρίγκεζ προσφέρθηκε να αναπτύξει έναν διάλογο συνεργασίας με τις ΗΠΑ, επικεντρωμένο στην «κοινή ανάπτυξη», υιοθετώντας για πρώτη φορά έναν συμβιβαστικό τόνο μετά την αμερικανική επιχείρηση που ανέτρεψε τον πρόεδρο της πλούσιας σε πετρέλαιο χώρας, Νικολάς Μαδούρο.
Μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Ροντρίγκεζ τόνισε ότι η κυβέρνησή της δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση σχέσεων σεβασμού με την Ουάσινγκτον, παρότι αρχικά είχε καταγγείλει την επιδρομή του Σαββάτου ως παράνομη αρπαγή των εθνικών πόρων. «Καλούμε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να συνεργαστεί μαζί μας σε ένα πρόγραμμα που προάγει την κοινή ανάπτυξη και σέβεται το διεθνές δίκαιο, με στόχο τη διαρκή συνύπαρξη των κοινωνιών μας», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Πρόεδρε Τραμπ, οι λαοί μας αξίζουν ειρήνη και διάλογο, όχι πόλεμο».
Η Ροντρίγκεζ, η οποία ασκεί παράλληλα τα καθήκοντα της υπουργού Πετρελαίου, θεωρείται εδώ και καιρό το πιο «ρεαλιστικό» μέλος του στενού κύκλου του Μαδούρο, ενώ και ο Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας. Παρά τις δηλώσεις συνεργασίας, η ίδια και άλλοι αξιωματούχοι συνέχισαν να χαρακτηρίζουν την κράτηση του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, ως απαγωγή, επιμένοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει ο νόμιμος ηγέτης της Βενεζουέλας.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι είναι έτοιμος να διατάξει νέα στρατιωτική επέμβαση αν η Βενεζουέλα δεν συνεργαστεί για να ανοίξει τη βιομηχανία πετρελαίου της και να περιορίσει το λαθρεμπόριο ναρκωτικών. Παράλληλα, απείλησε στρατιωτικά την Κολομβία και το Μεξικό, ενώ ισχυρίστηκε ότι το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας «φαίνεται έτοιμο να καταρρεύσει από μόνο του». Οι πρεσβείες Κολομβίας και Μεξικού στην Ουάσινγκτον δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχόλια, σύμφωνα με το Reuters.
Η ανακοίνωση της Ροντρίγκεζ έγινε την παραμονή της προγραμματισμένης εμφάνισης του Μαδούρο ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστή στη Νέα Υόρκη. Αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η κράτηση έγινε στο πλαίσιο εφαρμογής του νόμου για να λογοδοτήσει ο Μαδούρο για τις ποινικές κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν το 2020, περί συνωμοσίας ναρκω-τρομοκρατίας. Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε ότι η επιχείρηση επηρεάστηκε και από άλλους παράγοντες, όπως η εισροή βενεζουελάνων μεταναστών στις ΗΠΑ και η εθνικοποίηση πετρελαϊκών συμφερόντων των ΗΠΑ πριν από δεκαετίες. «Παίρνουμε πίσω ό,τι έκλεψαν», είπε χαρακτηριστικά από το Air Force One. «Εμείς έχουμε τον έλεγχο».
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες θα επιστρέψουν στη Βενεζουέλα, θα ανασυστήσουν τη βιομηχανία πετρελαίου και θα ξοδέψουν δισεκατομμύρια δολάρια για εξαγωγή του αργού. Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν άμεσα: οι τιμές πετρελαίου αυξήθηκαν, ενώ τα χρηματιστήρια στην Ασία κατέγραψαν άνοδο λόγω των ενδεχόμενων επιπτώσεων από τη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ.
Ο 63χρονος Μαδούρο αντιμετωπίζει κατηγορίες ότι συνεργάστηκε με μεγάλες ομάδες διακίνησης ναρκωτικών, όπως το καρτέλ Σιναλόα και η συμμορία Τρεν ντε Αράγκουα, κατεύθυνε τις μεταφορές κοκαΐνης, χρησιμοποίησε τον στρατό για προστασία των αποστολών και αξιοποίησε προεδρικές εγκαταστάσεις για την παράνομη διακίνηση. Οι κατηγορίες, που πρωτοκατατέθηκαν το 2020, επικαιροποιήθηκαν το Σάββατο ώστε να περιλαμβάνουν και τη σύζυγό του, η οποία φέρεται να διέταξε απαγωγές και δολοφονίες. Ο Μαδούρο αρνείται τις κατηγορίες και η δίκη του ενδέχεται να καθυστερήσει μήνες.
Η νομιμότητα της κράτησης έχει αμφισβητηθεί διεθνώς. Οι ΗΠΑ θεωρούν τον Μαδούρο παράνομο ηγέτη από την αμφιλεγόμενη νίκη του στις εκλογές του 2018, ενώ ο Τραμπ απέρριψε την ανάληψη εξουσίας από την αντιπολιτευόμενη και βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, λέγοντας ότι δεν διαθέτει επαρκή στήριξη. Η Ματσάδο αποκλείστηκε από τις εκλογές του 2024, ωστόσο υποστηρίζει ότι ο σύμμαχός της Εντμούντο Γκονζάλες έχει την εντολή να αναλάβει την προεδρία, κάτι που επιβεβαιώνεται και από διεθνείς παρατηρητές.
Παρά τη στήριξη λίγων συμμάχων, αρκετές χώρες αμφισβητούν τη νομιμότητα της κράτησης ενός ξένου αρχηγού κράτους και ζητούν από τις ΗΠΑ να σεβαστούν το διεθνές δίκαιο. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προγραμματίζει συνεδρίαση σήμερα για την υπόθεση, την οποία ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε ως επικίνδυνο προηγούμενο. Η Κίνα επανέλαβε τις επικρίσεις της, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και πρέπει να απελευθερώσει τον Μαδούρο και τη σύζυγό του.
Η αμερικανική επέμβαση προκάλεσε εσωτερικές αντιδράσεις και στην Ουάσινγκτον, με Δημοκρατικούς να υποστηρίζουν ότι παραπλανήθηκαν από την κυβέρνηση. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να ενημερώσει τους κορυφαίους γερουσιαστές στο Καπιτώλιο.
Η οικονομία της Βενεζουέλας, άλλοτε μια από τις ισχυρότερες στη Λατινική Αμερική, έχει καταρρεύσει τα τελευταία 20 χρόνια, οδηγώντας περίπου έναν στους πέντε πολίτες στη μετανάστευση. Η απομάκρυνση του Μαδούρο, που ηγήθηκε της χώρας για πάνω από 12 χρόνια μετά τον θάνατο του Χούγκο Τσάβες, ενδέχεται να προκαλέσει περαιτέρω αποσταθεροποίηση στη χώρα των 28 εκατομμυρίων κατοίκων.
Με πληροφορίες από: Reuters
