Αυξημένη είναι η πιθανότητα μιας αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν. Σύμφωνα με το Reuters, Ευρωπαίοι και Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν πιθανό ένα πλήγμα των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης εντός των επόμενων 24 ωρών.
Αργά το βράδυ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ενημερώθηκε πως «σταματούν οι δολοφονίες διαδηλωτών στο Ιράν», καθώς κορυφώνεται η ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Σε δηλώσεις του προς τους εκπροσώπους του Τύπου, από το Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ είπε πως σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση που είχε σχετικά με την βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν, «οι δολοφονίες σταματούν» και δεν προκύπτει επί του παρόντος σχέδιο των ιρανικών αρχών για εκτελέσεις.
Σημειώνεται ότι τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την αρχή του κινήματος αμφισβήτησης της εξουσίας, ανακοίνωσε νωρίτερα η ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR), η οποία έκανε επίσης λόγο για περισσότερες από 10.000 συλλήψεις.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον αποσύρει προληπτικά μέρος του προσωπικού της από στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, εν μέσω κλιμάκωσης της έντασης, ενώ σε συναγερμό βρίσκεται και το Ισραήλ.
Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε σήμερα ότι οι ΗΠΑ αποσύρουν ορισμένο προσωπικό από καίριες βάσεις στην περιοχή, λόγω του αυξημένου κινδύνου. Η κίνηση έρχεται μετά από δηλώσεις ανώτερου Ιρανού αξιωματούχου, ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει γειτονικές χώρες πως θα πλήξει αμερικανικές βάσεις εάν η Ουάσινγκτον επιτεθεί στο Ιράν.
Δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ φαίνεται πιθανή, με τον έναν να εκτιμά ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί εντός 24 ωρών.
Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε επίσης ότι φαίνεται πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει λάβει απόφαση να επέμβει, χωρίς ωστόσο να έχουν γίνει σαφή το εύρος και το χρονοδιάγραμμα.
Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι οι αποχωρήσεις προσωπικού από την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ, τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στην περιοχή, γίνονται «σε απάντηση στις τρέχουσες περιφερειακές εντάσεις».
Τρεις διπλωμάτες δήλωσαν ότι σε μέρος του προσωπικού δόθηκε εντολή να αποχωρήσει, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις μαζικής εκκένωσης, όπως είχε συμβεί λίγες ώρες πριν από ιρανικό πυραυλικό πλήγμα πέρυσι.
Ποιες είναι οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή
Μπαχρέιν
Έδρα του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, η περιοχή ευθύνης του οποίου περιλαμβάνει τον Κόλπο, την Ερυθρά Θάλασσα, την Αραβική Θάλασσα και τμήματα του Ινδικού Ωκεανού.
Κατάρ
Η αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ, έκτασης 24 εκταρίων (59 στρεμμάτων), στην έρημο έξω από την πρωτεύουσα Ντόχα, είναι η προκεχωρημένη έδρα του Κεντρικού Στρατηγείου των ΗΠΑ, το οποίο διευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ σε μια τεράστια έκταση που εκτείνεται από την Αίγυπτο στα δυτικά έως το Καζακστάν στα ανατολικά. Η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή φιλοξενεί περίπου 10.000 στρατιώτες.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε τον Ιανουάριο ότι μαζί με περιφερειακούς εταίρους άνοιξε ένα νέο συντονιστικό κέντρο (MEAD-CDOC) στο Al Udeid, για την ενίσχυση της ολοκληρωμένης αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας. Το νέο κέντρο θα βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο οι περιφερειακές δυνάμεις συντονίζουν και μοιράζονται τις ευθύνες για την αεροπορική και πυραυλική άμυνα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ των εκτεταμένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων περιλαμβάνονται το στρατόπεδο Arifjan, το προκεχωρημένο αρχηγείο του Στρατού των ΗΠΑ στην Κεντρική Ασία, και η αεροπορική βάση Ali Al Salem, περίπου 40 χλμ. (25 μίλια) από τα σύνορα με το Ιράκ, γνωστή ως «The Rock» (Ο Βράχος) λόγω της απομονωμένης και δύσβατης τοποθεσίας της.
Το στρατόπεδο Buehring ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ το 2003 και αποτελεί σταθμό για τις μονάδες του αμερικανικού στρατού που αναπτύσσονται στο Ιράκ και τη Συρία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του αμερικανικού στρατού.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Η αεροπορική βάση Al Dhafra, που βρίσκεται νότια της πρωτεύουσας των ΗΑΕ, Αμπού Ντάμπι, και χρησιμοποιείται από κοινού με την Πολεμική Αεροπορία των ΗΑΕ, αποτελεί κρίσιμο κόμβο της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, ο οποίος έχει υποστηρίξει σημαντικές αποστολές κατά του Ισλαμικού Κράτους, καθώς και αποστολές αναγνώρισης σε ολόκληρη την περιοχή, σύμφωνα με το Κεντρικό Στρατηγείο της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.
Το λιμάνι Jebel Ali του Ντουμπάι, αν και δεν είναι επίσημη στρατιωτική βάση, είναι το μεγαλύτερο λιμάνι του Αμερικανικού Ναυτικού στη Μέση Ανατολή και φιλοξενεί τακτικά αεροπλανοφόρα και άλλα σκάφη των ΗΠΑ.
Ιράκ
Οι ΗΠΑ διατηρούν παρουσία στην αεροπορική βάση Ain Al Asad στη δυτική επαρχία Anbar, υποστηρίζοντας τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και συμβάλλοντας στην αποστολή του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το Λευκό Οίκο.
Ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις έπληξαν τη βάση το 2020, ως αντίποινα για τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Qasem Soleimani από τις ΗΠΑ.
Η αεροπορική βάση Erbil, που βρίσκεται στην ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ, χρησιμεύει ως κόμβος για τις αμερικανικές και τις συμμαχικές δυνάμεις που διεξάγουν ασκήσεις εκπαίδευσης και μάχης.
Η βάση υποστηρίζει τις στρατιωτικές προσπάθειες των ΗΠΑ παρέχοντας ένα ασφαλές μέρος για εκπαίδευση, ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό της εφοδιαστικής αλυσίδας στο βόρειο Ιράκ, σύμφωνα με έκθεση της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου του 2024.
Σαουδική Αραβία
Οι Αμερικανοί στρατιώτες στη Σαουδική Αραβία – οι οποίοι αριθμούσαν 2.321 το 2024 σύμφωνα με επιστολή του Λευκού Οίκου – λειτουργούν σε συντονισμό με τη σαουδική κυβέρνηση, παρέχοντας δυνατότητες αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας και υποστηρίζοντας τη λειτουργία των αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών.
Μερικοί από αυτούς είναι σταθμευμένοι περίπου 60 χλμ. νότια του Ριάντ, στην αεροπορική βάση Prince Sultan, η οποία υποστηρίζει τα μέσα αεροπορικής άμυνας του αμερικανικού στρατού, συμπεριλαμβανομένων των πυραυλικών συστημάτων Patriot και των συστημάτων Terminal High Altitude Area Defense.
Ιορδανία
Η αεροπορική βάση Muwaffaq al Salti, που βρίσκεται στο Azraq, 100 χλμ. βορειοανατολικά της πρωτεύουσας Αμμάν, φιλοξενεί την 332η Αεροπορική Εκστρατευτική Πτέρυγα των Κεντρικών Αεροπορικών Δυνάμεων των ΗΠΑ, η οποία συμμετέχει σε αποστολές σε ολόκληρη την περιοχή της Λεβαντίνης, σύμφωνα με τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου.
Τουρκία
Η Τουρκία και οι ΗΠΑ διαχειρίζονται από κοινού την αεροπορική βάση Incirlik στη νότια επαρχία της Άδανα. Φιλοξενεί αμερικανικές πυρηνικές κεφαλές και έχει χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη της διεθνούς συμμαχίας που πολεμά το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία και το Ιράκ. Είναι επίσης η έδρα 1.465 μελών του αμερικανικού στρατού που είναι σταθμευμένα στην Τουρκία.
Κλιμάκωση των απειλών και προειδοποιήσεις της Τεχεράνης
Η κλιμάκωση έρχεται ενώ η ιρανική ηγεσία προσπαθεί να καταστείλει τη σοβαρότερη εσωτερική αναταραχή που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η Ισλαμική Δημοκρατία. Σύμφωνα με με την ανθρωπιστική οργάνωση «Iran Human Rights», έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποτρέψει τις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για επέμβαση υπέρ των αντικυβερνητικών διαδηλωτών.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει ανοιχτά τις τελευταίες ημέρες με επέμβαση, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Σε συνέντευξή του στο CBS News την Τρίτη, δεσμεύθηκε για «πολύ σκληρή δράση» εάν το Ιράν προχωρήσει σε εκτελέσεις διαδηλωτών. Παράλληλα, κάλεσε τους Ιρανούς να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις και να καταλάβουν θεσμούς, δηλώνοντας ότι «η βοήθεια έρχεται».
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Τεχεράνη έχει ζητήσει από περιφερειακά κράτη – από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έως την Τουρκία – να αποτρέψουν μια αμερικανική επίθεση.
Προειδοποίησε ότι αμερικανικές βάσεις στις χώρες αυτές θα αποτελέσουν στόχο εάν οι ΗΠΑ πλήξουν το Ιράν. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι απευθείας επαφές μεταξύ του Ιρανού ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί και του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ έχουν ανασταλεί.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του προκεχωρημένου αρχηγείου της Κεντρικής Διοίκησης στο Κατάρ και του αρχηγείου του 5ου Στόλου στο Μπαχρέιν.
Αιματηρή καταστολή, συλλήψεις και διεθνείς αντιδράσεις
Η ροή πληροφοριών από το εσωτερικό του Ιράν παραμένει περιορισμένη λόγω μπλακάουτ στο διαδίκτυο.
Η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA ανακοίνωσε ότι έχει επαληθεύσει μέχρι στιγμής τον θάνατο 2.403 διαδηλωτών και 147 ατόμων που συνδέονται με την κυβέρνηση. Ιρανός αξιωματούχος έκανε λόγο για περισσότερους από 2.000 νεκρούς, ενώ άλλη οργάνωση ανεβάζει τον αριθμό πάνω από τους 2.600.
Ο αρχηγός των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Αμπντολραχίμ Μουσαβί, δήλωσε ότι το Ιράν «ποτέ δεν είχε αντιμετωπίσει τέτοιας κλίμακας καταστροφή», κατηγορώντας ξένους εχθρούς.
Ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό χαρακτήρισε την κατάσταση ως «τη βίαιη καταστολή στην πιο ακραία μορφή της στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν».
Οι ιρανικές αρχές κατηγορούν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι υποκινούν τις ταραχές, τις οποίες αποδίδουν σε «ένοπλους τρομοκράτες». Παρά το εύρος της εξέγερσης, Δυτικός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η κυβέρνηση δεν φαίνεται να βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης και ότι ο μηχανισμός ασφαλείας παραμένει υπό έλεγχο.
Σύμφωνα με τη HRANA, έχουν πραγματοποιηθεί 18.137 συλλήψεις. Η κουρδική οργάνωση Hengaw ανέφερε ότι 26χρονος διαδηλωτής, ο Ερφάν Σολτανί, επρόκειτο να εκτελεστεί την Τετάρτη, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί αν η ποινή εκτελέστηκε.
