Περισσότερες από δύο δεκαετίες πριν, μια μικρή ομάδα γυναικών με προχωρημένο καρκίνο του μαστού συμμετείχε σε μια κλινική δοκιμή που εξέταζε ένα πειραματικό εμβόλιο. Όλα αυτά τα χρόνια μετά, καθεμία από αυτές εξακολουθεί να βρίσκεται εν ζωή. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η επιβίωση για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα είναι εξαιρετικά σπάνια σε άτομα με μεταστατικό καρκίνο του μαστού, γεγονός που εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη περίπτωση προσέλκυσε εκ νέου έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Ερευνητές στο Duke Health εξέτασαν πιο προσεκτικά το ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών που συμμετείχαν στη δοκιμή, η οποία είχε επικεφαλής τον Herbert Kim Lyerly, MD, διακεκριμένο καθηγητή Ανοσολογίας George Barth Geller στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Duke. Aκόμη και έπειτα από τόσα πολλά χρόνια, οι γυναίκες εξακολουθούσαν να διαθέτουν ισχυρά ανοσοκύτταρα ικανά να αναγνωρίζουν τον καρκίνο τους.
Τα ανοσοκύτταρα αυτά μοιράζονταν έναν συγκεκριμένο δείκτη, γνωστό ως CD27. Ο δείκτης αυτός παίζει σημαντικό ρόλο στο να βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να «θυμάται» απειλές που έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν και να αντιδρά ξανά σε αυτές. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science Immunology, αναδεικνύουν το CD27 ως έναν πιθανό τρόπο για να γίνουν τα αντικαρκινικά εμβόλια πολύ πιο αποτελεσματικά.
«Μείναμε άναυδοι όταν είδαμε τόσο ανθεκτικές ανοσολογικές αποκρίσεις έπειτα από τόσα πολλά χρόνια», δήλωσε ο Zachary Hartman, PhD, κύριος συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής στα Τμήματα Χειρουργικής, Ολοκληρωμένης Ανοσολογίας και Παθολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Duke. «Αυτό μας έκανε να αναρωτηθούμε: τι θα γινόταν αν μπορούσαμε να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο αυτή την απόκριση;»
Για να διερευνήσει αυτό το ερώτημα, η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε πειράματα σε ποντίκια. Συνδύασαν ένα εμβόλιο που στοχεύει το HER2 (μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια ορισμένων κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των καρκινικών κυττάρων του μαστού) με ένα αντίσωμα σχεδιασμένο να ενεργοποιεί το CD27. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Σχεδόν το 40% των ποντικών που έλαβαν τη συνδυαστική θεραπεία είδαν τους όγκους τους να εξαφανίζονται πλήρως. Αντίθετα, μόνο το 6% των ποντικών που έλαβαν αποκλειστικά το εμβόλιο παρουσίασε το ίδιο αποτέλεσμα.
Περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι το αντίσωμα CD27 λειτούργησε ενισχύοντας σε μεγάλο βαθμό τη δραστηριότητα των CD4+ Τ κυττάρων, ενός τύπου ανοσοκυττάρων.
Σύμφωνα με τον Hartman, τα CD4+ Τ κύτταρα, που συχνά αποκαλούνται «βοηθητικά» κύτταρα, συνήθως δεν λαμβάνουν ιδιαίτερη προσοχή στην έρευνα για τον καρκίνο. Οι περισσότερες μελέτες εστιάζουν στα CD8+ «φονικά» Τ κύτταρα, τα οποία είναι γνωστά για την άμεση επίθεσή τους στους όγκους. Η συγκεκριμένη μελέτη υποδηλώνει ότι τα βοηθητικά κύτταρα μπορεί να είναι εξίσου σημαντικά. Φαίνεται ότι καθοδηγούν τη μακροχρόνια ανοσολογική μνήμη και υποστηρίζουν άλλα ανοσοκύτταρα ώστε να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά.
Όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν ένα ακόμη αντίσωμα που υποστηρίζει περαιτέρω τα CD8+ Τ κύτταρα, τα ποσοστά απόρριψης των όγκων στα ποντίκια αυξήθηκαν σχεδόν στο 90%.
Η ομάδα διαπίστωσε επίσης ότι το αντίσωμα CD27 χρειαζόταν να χορηγηθεί μόνο μία φορά, ταυτόχρονα με το εμβόλιο, για να παραχθούν μακροχρόνια αποτελέσματα. Αυτή η απλότητα θα μπορούσε να διευκολύνει τον συνδυασμό της προσέγγισης με υπάρχουσες αντικαρκινικές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένων των αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου και των συζευγμένων αντισωμάτων-φαρμάκων που ήδη χρησιμοποιούνται σε ασθενείς.
