Το άγχος και το στρες παίζουν τεράστιο ρόλο στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων. Μερικοί μάλιστα το κουβαλούν τόσο αδιάκοπα και τόσο βαθιά, που δεν συνειδητοποιούν καν ότι ζουν καθημερινά μέσα στην ένταση – σαν να έγινε δεύτερη φύση τους.
Κάτι που παρατηρώ συχνά, και το έχω δει επανειλημμένα και στη δουλειά μου, είναι ότι όταν κάποιος βρίσκεται μέσα στη δίνη του άγχους, δεν μπορεί να εφαρμόσει τίποτα από όσα του προτείνεις εκείνη τη στιγμή. Πες του να αναπνεύσει αργά, να μετρήσει ανάποδα ή να κάνει μια τεχνική γείωσης· το πιθανότερο είναι ότι δεν θα το θυμηθεί. Όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή όταν το σύστημα ενεργοποιείται σε κατάσταση συναγερμού, ο εγκέφαλος δεν συγκρατεί οδηγίες. Έτσι πείθομαι όλο και περισσότερο ότι ο στόχος δεν είναι να «λύσουμε» το άγχος στη στιγμή, αλλά να βοηθήσουμε τον άνθρωπο να λειτουργεί καλύτερα, σταθερότερα και συχνότερα – να μπορεί να επιστρέφει στο καλύτερο κομμάτι του εαυτού του.
Και υπάρχουν μερικές απλές κινήσεις που πράγματι μπορεί κάποιος να θυμηθεί όταν βρίσκεται σε αναταραχή. Μία από αυτές είναι να στραφεί σε ανθρώπους που τον ηρεμούν. Σε περιόδους έντασης κάποιοι μας αποδιοργανώνουν ή μας ταράζουν ακόμη περισσότερο και κάποιοι μας γειώνουν με την παρουσία τους. Κάλεσε εκείνον που σε βοηθά να ανασάνεις, τον άνθρωπο που λειτουργεί σαν σταθερή άγκυρα μέσα στο χάος. Η ηρεμία, όπως και το άγχος, είναι μεταδοτική.
Μια δεύτερη κίνηση είναι να βγεις έξω. Να φύγεις για λίγο από τον χώρο που πυροδοτεί την ένταση και την ανησυχία. Ένας περίπατος, λίγο φως, λίγος φρέσκος αέρας, το σώμα που κινείται – όλα αυτά λειτουργούν σαν φυσικό αντίδοτο. Υπάρχει πληθώρα ερευνών που δείχνουν ότι το οξυγόνο, οι βαθιές ανάσες, και το φως του ήλιου επηρεάζουν άμεσα το νευρικό σύστημα, επιβραδύνοντας τον ρυθμό του άγχους.
Και βέβαια υπάρχει κάτι ακόμη πιο προσωπικό: το να επιστρέψουμε σε ένα παλιό μας χόμπι. Εκείνη τη δραστηριότητα που αγαπούσαμε παιδιά – να ζωγραφίσουμε, να φτιάξουμε ένα γλυκό, να διαβάσουμε, να παίξουμε μουσική. Αυτά τα χόμπι δεν είναι μια απλή απόσπαση. Είναι μια μυστική πόρταπου μας ενώνει ξανά με ένα κομμάτι του εαυτού μας που νιώθει ασφαλές και ατσαλάκωτο. Αν σε μια δύσκολη στιγμή θυμηθούμε έστω μία από αυτές τις τρεις απλές κινήσεις, έχουμε ήδη κάνει κάτι εξαιρετικά προστατευτικό για τον εαυτό μας.
Όταν σκέφτομαι τον νεότερο εαυτό μου, που κάποτε πάλευε έντονα με το άγχος, τον πανικό, την αβεβαιότητα, βλέπω καθαρά κάτι που τότε μου διέφευγε: στη ρίζα του άγχους δεν βρίσκεται πάντα η εξωτερική συνθήκη ή το πρόβλημα. Συχνά βρίσκεται η πεποίθηση ότι δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε. Η απουσία αναγνώρισης της δύναμής μας. Η άρνηση να δούμε ότι έχουμε ήδη αντιμετωπίσει δύσκολα πράγματα στο παρελθόν και βγήκαμε από αυτά.
Αν λοιπόν είχα απέναντί μου κάποιον που δυσκολεύεται σήμερα, θα ήθελα να τον βοηθήσω να κάνει δύο εσωτερικές μετατοπίσεις. Η πρώτη είναι να εστιάσει ξανά στους δικούς του πόρους. Να θυμηθεί ποια δύσκολη στιγμή της ζωής του ξεπέρασε. Και κυρίως, με ποιες προσωπικές του ικανότητες. Αυτή η αναγνώριση καλλιεργεί ανθεκτικότητα.
Η δεύτερη μετατόπιση είναι να στραφεί προς το μέλλον. Οι άνθρωποι που παλεύουν με το άγχος σπάνια οραματίζονται την ιδανική εκδοχή της ζωής τους. Συνήθως φαντάζονται μόνο όσα φοβούνται. Κι όμως, ο οραματισμός ενός μέλλοντος που μας εμπνέει ηρεμεί βαθιά το νευρικό σύστημα. Δημιουργεί προσανατολισμό, νόημα, προοπτική. Μας επαναφέρει σε μια κατάσταση εσωτερικής σταθερότητας.Όχι προς τα σενάρια καταστροφής που συνήθως φαντάζεται, αλλά προς μια ιδανική εκδοχή της ζωής του.
Ρώτησε τον εαυτό σου πώς θα ήταν η ζωή σου αν εξελισσόταν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πού θα ζούσες; Πώς θα ξυπνούσες το πρωί; Ποιοι άνθρωποι θα υπήρχαν γύρω σου; Ποιες μικρές συνήθειες θα γέμιζαν τις μέρες σου με νόημα; Ο οραματισμός αυτός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεραπεία. Ηρεμεί τον νου, οργανώνει το συναίσθημα, προσφέρει προσανατολισμό.
Τελικά, η απάντηση στο άγχος δεν είναι να το εξαφανίσουμε. Είναι να μάθουμε να καταλαγιάζουμε. Να στεκόμαστε μέσα στον εαυτό μας με περισσότερη καλοσύνη, επιείκεια και επίγνωση. Να θυμόμαστε τη δύναμη που ήδη έχουμε. Και να επιτρέπουμε στην ελπίδα να γίνει το νέο μας σημείο αναφοράς – αυτό που μας σταθεροποιεί, μας ανθρωπεύει, μας επαναφέρει.
Ακούστε το σχετικό ηχητικό:
ΙουλίαΚαζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocused Θεραπεύτρια (BRIEF)
