Από την 1η Ιανουαρίου 2026, τίθεται σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό Δίκαιο για τους δημόσιους υπαλλήλους, με σκοπό την αυστηροποίηση των ποινών και την αναμόρφωση των ευθυνών για τις υπηρεσιακές παραβάσεις. Ο Νόμος 5225/25 εισάγει νέες διατάξεις και επανακαθορίζει τις υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων, ενισχύοντας τις πειθαρχικές διαδικασίες και τις ποινές για παραπτώματα που πλήττουν τη Δημόσια Διοίκηση.
Νέα πειθαρχικά παραπτώματα και ευθύνες
Με τη νέα νομοθεσία, προστίθενται σημαντικά νέα πειθαρχικά παραπτώματα που αφορούν την ενδοϋπηρεσιακή συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων. Μεταξύ αυτών είναι η εκδήλωση οποιασδήποτε μορφής βίας ή παρενόχλησης στην εργασία, η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης, καθώς και η μη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων από τους υπαλλήλους. Ειδικότερα, η άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους, οδηγεί σε οριστική παύση από τα καθήκοντα του υπαλλήλου.
Επιπλέον, στην κατηγορία των πειθαρχικών παραπτωμάτων προστίθεται η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από τη Δημόσια Υπηρεσία, ενώ η συμμετοχή σε ασυμβίβαστες δραστηριότητες με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου θεωρείται επίσης σοβαρή παράβαση.
Αυστηροποίηση των ποινών και νέες κυρώσεις
Το νέο πειθαρχικό σύστημα προβλέπει αυστηρότερες ποινές για διάφορες παραβάσεις, ενισχύοντας την αποδοτικότητα και τη λογοδοσία των υπαλλήλων. Στο νέο πλαίσιο, οι ποινές περιλαμβάνουν πρόστιμα, υποβιβασμούς και στέρηση μισθολογικών κλιμακίων, ενώ το φάσμα των ποινών καλύπτει ακόμα και την οριστική παύση από τα καθήκοντα για σοβαρά αδικήματα.
Μεταξύ των νέων ποινών που προστίθενται είναι η αφαίρεση μισθολογικών κλιμακίων για παραβάσεις και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων Προϊσταμένου για διάστημα έως πέντε έτη. Η προσωρινή παύση από τα καθήκοντα, με πλήρη στέρηση αποδοχών για διάστημα έως 12 μήνες, είναι επίσης μια νέα ποινή για τις πιο σοβαρές παραβάσεις.
Οι νέες ποινές επιβάλλονται με κριτήρια αυστηρότητας, ανάλογα με τη βαρύτητα του παραπτώματος, και για πρώτη φορά, το πειθαρχικό σύστημα εισάγει την πειθαρχική συνδιαλλαγή, μια διαδικασία που επιτρέπει στους υπαλλήλους να διεκδικήσουν ευνοϊκότερη ποινή, υπό προϋποθέσεις. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να εφαρμοστεί σε αδικήματα που δεν επισύρουν την ποινή της οριστικής παύσης και εφόσον δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά, ή η ζημιά έχει πλήρως αποκατασταθεί.
Ενίσχυση της διαφάνειας και επιτάχυνση των διαδικασιών
Το νέο πειθαρχικό καθεστώς εισάγει επίσης το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα, το οποίο θα αναλαμβάνει την εκδίκαση των υποθέσεων, με 60 Δικαστές, μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Το νέο αυτό σύστημα θα επιτρέπει την ταχύτερη και πιο διαφανή εξέταση των υποθέσεων, αντιμετωπίζοντας τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται με το υπάρχον σύστημα, όπου πολλές υποθέσεις παραμένουν εκκρεμείς για χρόνια.
Το Πειθαρχικό Συμβούλιο θα λειτουργεί σε κλιμάκια τριμελούς και πενταμελούς σύνθεσης, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κάθε υπόθεσης. Ειδικό πενταμελές κλιμάκιο θα εξετάζει τις πιο σοβαρές υποθέσεις, εκείνες που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα. Με την εφαρμογή αυτών των νέων διαδικασιών, στόχος είναι η επιτάχυνση της απονομής Δικαιοσύνης και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στον δημόσιο τομέα.
Οδηγίες για δημοτικούς υπαλλήλους και Δημοτική Αστυνομία
Οι δημοτικοί υπάλληλοι, καθώς και οι υπάλληλοι της Δημοτικής Αστυνομίας, αντιμετωπίζουν ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα. Για παράδειγμα, η μη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας ή η άρνηση να φέρουν τη στολή και το διακριτικό σήμα για τους ένστολους, θεωρούνται σοβαρές παραβάσεις και τιμωρούνται αυστηρά.
Ειδικότερα για τους δημοτικούς υπαλλήλους, προβλέπεται ότι η μη προσέλευση στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο και η μη χρήση των παρεχόμενων μέσων ατομικής προστασίας αποτελούν σοβαρές παραβάσεις και οδηγούν σε πειθαρχικές ποινές, που φτάνουν έως και την προσωρινή παύση ή άλλες διοικητικές κυρώσεις.
Η Επιτάχυνση της εξέτασης εκκρεμών υποθέσεων
Το νέο σύστημα στοχεύει στη λύση των εκκρεμών υποθέσεων που επηρεάζουν τη Δημόσια Διοίκηση. Σύμφωνα με τα στατιστικά της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, αυτή τη στιγμή εκκρεμούν περίπου 3.360 υποθέσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων. Οι παλαιότερες υποθέσεις, που χρονολογούνται μέχρι και το 2021, θα εξεταστούν από τα υφιστάμενα πειθαρχικά όργανα μέχρι το τέλος του 2026, ενώ από το 2027, το νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο θα αναλάβει πλήρως την εκδίκαση των υποθέσεων.
Η νέα πειθαρχική ρύθμιση φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας και τη διαχείριση των πειθαρχικών υποθέσεων στον δημόσιο τομέα. Οι αυστηρότερες ποινές, η βελτίωση της διαδικασίας και η καθιέρωση της πειθαρχικής συνδιαλλαγής συντελούν στην ενίσχυση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας, ενώ η ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης επιδιώκει να διασφαλίσει την εμπιστοσύνη του κοινού στη Δημόσια Διοίκηση.
