Καλή νέα εβδομάδα σε όλους τους αναγνώστες της στήλης! Η μεγαλύτερη ανησυχία αυτή τη στιγμή στον χώρο της ψυχοθεραπείας είναι ότι οι ψυχοθεραπευτές θα μπορούσαν σταδιακά να αντικατασταθούν από την τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχει ο φόβος ότι οι άνθρωποι θα στραφούν σε εφαρμογές όπως το ChatGPT για να «λύσουν» τα προσωπικά τους ζητήματα, χωρίς κόστος, χωρίς διαδικασίες, χωρίς το βάρος της συναισθηματικής έκθεσης που συχνά συνοδεύει μια θεραπευτική σχέση. Και για να είμαι ειλικρινής, πρόκειται για έναν εύλογο φόβο – στο εξωτερικό αυτό ήδη συμβαίνει. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πάντα διαθέσιμη, εύκολα προσβάσιμη, και μπορεί να προσφέρει μια αίσθηση σύνδεσης – μια ψευδαίσθηση παρουσίας που για πολλούς μοιάζει αρκετή.
Αλλά ποιοι ψυχοθεραπευτές έχουν πραγματικά λόγο να ανησυχούν; Εκείνοι που περιορίζουν την πρακτική τους σε worksheets, σε τεχνικές επίλυσης προβλημάτων, σε συμβουλές και έτοιμες συνταγές.Όσο περισσότερο η θεραπεία γίνεται ένα σετ από βήματα, τεχνικές και εργαλεία, τόσο πιο ευάλωτη γίνεται στην αντικατάσταση.Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη – όσο παράξενο κι αν ακούγεται – είναι ήδη εξαιρετική στο να δίνει λίστες, οδηγίες, στρατηγικές διαχείρισης άγχους, τρόπους βελτίωσης του ύπνου ή ιδέες αυτοβελτίωσης. Έχει πρόσβαση σε όλη τη διαθέσιμη γνώση του διαδικτύου και μπορεί να προτείνει άμεσα «λύσεις». Σε αυτόν τον τομέα, τοAI είναι ήδη πιο αποτελεσματικό.
Και εδώ αναδύεται η ουσία: η ψυχοθεραπεία δεν βασίζεται μόνο στη γνώση ή στην επίλυση προβλημάτων. Η ψυχοθεραπεία είναι σχέση.Η αίσθηση ότι κάποιος σε ακούει, σε κατανοεί και σε στηρίζει, η εμπιστοσύνη που αναπτύσσεται μέσα από αυτή τη σχέση, δεν μπορεί να αναπαραχθεί από κανένα πρόγραμμα. Η θεραπευτική σχέση είναι ζωντανή, αναπνέει και εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο· είναι κάτι που η τεχνητή νοημοσύνη, όσο έξυπνη και αν είναι, δεν μπορεί να αναπαράγει.
Έτσι, η πραγματική πρόκληση για τους ψυχοθεραπευτές σήμερα είναιδιπλή. Πρώτον, να κατανοήσουν τη δύναμη των εργαλείων που έχουν στα χέρια τους, χωρίς όμως να περιορίζονται σε αυτά. Τα worksheets, και οι τεχνικές είναι χρήσιμα βοηθήματα, αλλά δεν αποτελούν την καρδιά της θεραπείας. Και το δεύτερο είναι να επενδύουν συνεχώς στην προσωπική τους ανάπτυξη, στην ικανότητα να δημιουργούν αληθινές σχέσεις, να ακούνε με ενσυναίσθηση και να ενισχύουν την εσωτερική δύναμη των πελατών τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εχθρός· είναι μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει θεραπεία. Εκείνοι που θα συνεχίσουν να επικεντρώνονται στην ανθρώπινη σύνδεση, να αντέχουν τον ανθρώπινο πόνο και να παρέχουνέναν ασφαλή χώρο, θα είναι αυτοί που όχι μόνο θα επιβιώσουν αλλά και θα ανθίσουν σε αυτόν τον νέο κόσμο. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει πληροφορίες και ιδέες (που παρεμπιπτόντως είναι λανθασμένες ουκ ολίγες φορές), αλλά δεν μπορεί να σταθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που πονά. Δεν μπορεί να κοιτάξει κάποιον στα μάτια. Δεν μπορεί να συγκινηθεί. Δεν μπορεί να αγαπήσει.
Η ψυχοθεραπεία είναι η τέχνη της ανθρώπινης παρουσίας.Η τεχνητή νοημοσύνη είναι η τέχνη της επεξεργασίας δεδομένων.Καμία σύγκριση.
Αν οι θεραπευτές συνεχίσουν να θεραπεύουν με την καρδιά, τη σοφία και το σώμα τους, τότε θα έχουν πάντα θέση σε έναν κόσμο που αλλάζει. Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που πραγματικά θεραπεύει δεν είναι η πληροφορία· είναι η σχέση. Είναι η ζεστασιά. Είναι η επαφή.
Ακούστε το σχετικό ηχητικό:
ΙουλίαΚαζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocused Θεραπεύτρια (BRIEF)
