Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του zougla.gr στην GoogleΌλοι μας, κάποια στιγμή στη ζωή μας, έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με την εξαπάτηση. Μπορεί να είναι μια απιστία, ένα σημαντικό ψέμα, μια προδοσία, μια κρυφή συμπεριφορά ή μια αλήθεια που αποκαλύφθηκε όταν πια είχε ήδη κάνει τη ζημιά της. Και τότε συμβαίνει κάτι πολύ βαθύτερο από το «δεν εμπιστεύομαι πια τον άλλον».
Συχνά σταματάμε να εμπιστευόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό.
«Πώς δεν το κατάλαβα; Γιατί δεν είδα τα σημάδια; Πώς μπόρεσα να εμπιστευτώ αυτόν τον άνθρωπο; Μήπως τελικά δεν έχω καλή κρίση; Μήπως δεν μπορώ να καταλάβω ποιον έχω πραγματικά απέναντί μου;»
Αυτές είναι ερωτήσεις που έχω ακούσει πολλές φορές στη δουλειά μου με ανθρώπους και ζευγάρια που έχουν βιώσει μια σοβαρή παραβίαση εμπιστοσύνης. Και υπάρχει μια διάκριση που θεωρώ θεμελιώδη:
Δεν είναι απαραίτητα ότι εσύ δεν είδες την αλήθεια. Μπορεί κάποιος να φρόντισε ενεργά να μην τη δεις.
Όταν κάποιος σε εξαπατά, έχει στη διάθεσή του μια πληροφορία που εσύ δεν έχεις. Ξέρει τι κάνει, ξέρει τι κρύβει και, πολλές φορές, ξέρει και πώς να το κρύψει. Εσύ παίρνεις αποφάσεις βασισμένος σε αυτά που γνωρίζεις και σε αυτά που πιστεύεις για τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου.
Δεν είναι λοιπόν δίκαιο να επιστρέφεις εκ των υστέρων στην ιστορία και να κατηγορείς τον εαυτό σου επειδή «δεν κατάλαβε».
Κι αυτό το λέω όχι μόνο ως θεραπεύτρια, αλλά και ως άνθρωπος που έχει βρεθεί στην άλλη πλευρά αυτής της εμπειρίας.
Έχω προσωπικά αρκετές εμπειρίες εξαπάτησης στην πλάτη μου. Μία, μάλιστα, πολύ πρόσφατη, στον εργασιακό μου χώρο, ήταν τόσο έντονη που με κράτησε ξάγρυπνη για νύχτες ολόκληρες. Οι πρώτες μου σκέψεις ήταν ένα προσωπικό κατηγορώ: Πώς δεν μπόρεσα να καταλάβω; Πώς δεν είδα τον σκοτεινό ρόλο και τις προθέσεις ανθρώπων που, παρότι δεν τους είχα ποτέ ιδιαίτερα ψηλά, πίστευα ότι διέθεταν μια στοιχειώδη ακεραιότητα;
Με τον χρόνο, όμως, κατάλαβα ότι αυτή η ιστορία δεν μου έμαθε τόσο πολλά για τους άλλους, όσο μου έμαθε για εμένα.
Έμαθα τι δεν αντέχω. Έμαθα πόσο ευάλωτη μπορώ να γίνω απέναντι στο άδικο. Έμαθα πώς αντιδρά το σώμα μου όταν αισθάνεται ότι βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης. Έμαθα πόσα μέτρα είναι η πίστη μου.
Κυρίως όμως έμαθα τι αντέχω.
Έμαθα πόσα μπορώ να κάνω για να σώσω ό,τι σώζεται. Πώς μπορώ να υπερασπιστώ τον εαυτό μου με καρτερία, χωρίς να χάσω τον προσανατολισμό μου και έχοντας ως μοναδικό γνώμονα την αλήθεια. Και υπήρχε και κάτι ακόμη που δεν περίμενα.
Η εμπειρία αυτή δεν με έκανε να εμπιστεύομαι τους ανθρώπους λιγότερο. Αντίθετα, μου αποκάλυψε ανθρώπους που δεν είχα δει καθαρά μέχρι τότε. Ανακάλυψα ότι είχα γύρω μου φίλους – κάποιους ίσως «κρυφούς» μέχρι εκείνη τη στιγμή – ανθρώπους σαν έτοιμους από καιρό να σταθούν δίπλα μου και να με υπερασπιστούν.
Και αυτό είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε όταν βιώνουμε μια προδοσία: η αποκάλυψη της σκοτεινής πλευράς κάποιων ανθρώπων μπορεί ταυτόχρονα να μας αποκαλύψει και την εξαιρετική πλευρά κάποιων άλλων.
Μετά την προδοσία, όμως, είναι φυσικό να γινόμαστε επιφυλακτικοί. Να ψάχνουμε σημάδια. Να θέλουμε αποδείξεις. Να ελέγχουμε. Να προσπαθούμε να προβλέψουμε τι μπορεί να συμβεί ξανά.
Στις σχέσεις, αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή ελέγχου του κινητού, των μηνυμάτων, των μετακινήσεων, των τηλεφωνημάτων. Και είναι απολύτως κατανοητό. Όταν η ασφάλεια έχει καταρρεύσει, ο έλεγχος μοιάζει με έναν τρόπο να την ξαναβρούμε.
Όμως ο έλεγχος δεν είναι το ίδιο με την εμπιστοσύνη.
Μπορεί προσωρινά να μειώνει το άγχος, αλλά δεν δημιουργεί πραγματική ασφάλεια. Αν χρειάζεται να γίνω αστυφύλακας στον άνθρωπο που έχω δίπλα μου για να αισθάνομαι ασφαλής, τότε δεν έχω ακόμη ξαναβρεί την εμπιστοσύνη μου. Η εμπιστοσύνη ξαναχτίζεται διαφορετικά.
Με επαναλαμβανόμενες εμπειρίες συνέπειας. Με ειλικρίνεια. Με ανάληψη ευθυνών. Με διαφάνεια. Με χρόνο. Και κυρίως με συμπεριφορές που επιβεβαιώνουν ξανά και ξανά ότι ο άλλος είναι πλέον ασφαλής.
Και αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σχέση πρέπει να σωθεί. Μερικές φορές η προδοσία γίνεται το σημείο στο οποίο ένας άνθρωπος καταλαβαίνει ότι πρέπει να φύγει. Και αυτό είναι επίσης μια μορφή αυτοσεβασμού. Η θεραπεία δεν προϋποθέτει την παραμονή σε μία σχέση.
Αυτό που προϋποθέτει είναι να μπορέσει ο άνθρωπος που πληγώθηκε, να επιστρέψει κάποια στιγμή στον εαυτό του.
Να μπορεί να πει: «Με εξαπάτησαν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είμαι ανόητος. Με πρόδωσαν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορώ να εμπιστευτώ ξανά. Εγώ πήρα αποφάσεις με βάση αυτά που γνώριζα τότε. Αν κάποιος επέλεξε να μου κρύψει την αλήθεια, αυτή ήταν δική του επιλογή.»
Αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές διαδρομές προς την αυτοεμπιστοσύνη.
Δεν χρειάζεται να πιστέψεις ότι κανείς δεν θα σε πληγώσει ποτέ ξανά. Κανείς δεν μπορεί να σου το εγγυηθεί αυτό.
Χρειάζεται όμως να ξέρεις ότι, αν κάποτε συμβεί, θα μπορέσεις να το αντιμετωπίσεις. Θα μπορέσεις να αναγνωρίσεις την πραγματικότητα, να προστατεύσεις τον εαυτό σου, να βάλεις όρια, να πάρεις αποφάσεις και να προχωρήσεις.
Γιατί ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο μάθημα της προδοσίας: όχι ότι πρέπει να μάθουμε να μην εμπιστευόμαστε κανέναν, αλλά ότι μπορούμε να ξαναμάθουμε να εμπιστευόμαστε εμάς.
Η προδοσία μπορεί να αφήσει μια βαθιά πληγή. Μπορεί να μας κάνει να αμφισβητήσουμε την κρίση μας, τις επιλογές μας, ακόμη και την ικανότητά μας να διαβάζουμε τους ανθρώπους. Δεν χρειάζεται όμως να γίνει η τελική μας ταυτότητα.
Η πραγματική εμπιστοσύνη δεν είναι η βεβαιότητα ότι κανείς δεν θα μας προδώσει ποτέ. Είναι η βαθιά γνώση πως ό,τι κι αν συμβεί, δεν θα εγκαταλείψουμε εμείς τον εαυτό μας.
Ιουλία Καζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (University of Surrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
Solution Focused Θεραπεύτρια (BRIEF)
