Με μια παρέμβαση που συνδύασε ευθείες καταγγελίες, θεσμικά μηνύματα και σαφείς αποστάσεις από την πολιτική αντιπαράθεση, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι, τοποθετήθηκε εκτενώς στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, φωτίζοντας όλες τις πτυχές της έρευνας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και το ευρύτερο ζήτημα της διαφθοράς.
Από την πρώτη κιόλας αναφορά της, έδωσε τον τόνο: «Ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει καταστεί συνώνυμο της διαφθοράς», δήλωσε, περιγράφοντας μια υπόθεση που όπως υπογράμμισε, φέρει έντονα στοιχεία νεποτισμού και πελατειακών σχέσεων.
Την ίδια στιγμή, χαρακτήρισε ως «αντιπερισπασμό» τις επιθέσεις που δέχεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την πολιτική διάσταση της κριτικής που ασκείται στον θεσμό.
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, η Ευρωπαία Εισαγγελέας, κλήθηκε να απαντήσει αν δέχεται επιθέσεις από κυβερνητικά στελέχη. Η απάντησή της ήταν χαρακτηριστική της στάσης που κράτησε συνολικά:
«Δεν σχολιάζω όσα λένε οι πολιτικοί. Αν το έκανα, θα έπρεπε να περνάω 23 ώρες την ημέρα επαναλαμβάνοντας τα ίδια».
Με τη φράση αυτή επέλεξε να κρατήσει σαφή απόσταση από την πολιτική αντιπαράθεση, χωρίς ωστόσο να αφήσει αναπάντητες τις αιχμές.
Παράλληλα ανέφερε: «Μερικές φορές πολίτες θεωρούν ότι η ΕΕ είναι το τελευταίο καταφύγιο. Αλλά δεν μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα». Ερώτηση έγινε επίσης για το αν υπάρχουν καταγγελίες για το Ταμείο Ανάκαμψης, με την ίδια να επιβεβαιώνει πως όντως υπάρχουν, αλλά για όλη την Ευρώπη.
Σχετικά με το αν υπάρχουν άλλε υποθέσεις για την ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην Ελλάδα, η ίδια απάντησε: «Έχουμε μερικές με φοροδιαφυγή, απάτη, απάτη με διαγωνισμούς, δεν ξέρω αν υπάρχουν πολιτικοί που εμπλέκονται».
«Μεγάλη επιτυχία» η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Μιλώντας στη συζήτηση με τον δημοσιογράφο Παύλο Τσίμα, η Κοβέσι επιχείρησε να αποτιμήσει τον ρόλο του θεσμού που ηγείται:
«Αν έπρεπε να περιγράψω την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με μία πρόταση, θα έλεγα ότι είναι μια μεγάλη επιτυχία και έχει άμεση επίδραση στη ζωή των πολιτών».
Τόνισε ότι υπάρχει αυξημένη προσφυγή πολιτών στον θεσμό σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξηγώντας: «Αν δεν εμπιστεύεσαι έναν θεσμό, δεν ζητάς τη βοήθειά του».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους τρεις Ευρωπαίους Εισαγγελείς από την Ελλάδα, σε μια περίοδο που η παραμονή τους βρίσκεται στο επίκεντρο.
«Έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά και τους εμπιστεύομαι απόλυτα», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι για την παράταση της απόσπασής τους απαιτείται απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου.
Νέες καταγγελίες και ανοιχτό πεδίο ερευνών
Αναφερόμενη στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η Κοβέσι ξεκαθάρισε ότι η έρευνα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη:
«Έχουμε αρκετές υποθέσεις. Πιθανώς θα υπάρξουν και άλλες καταγγελίες για πιθανά αδικήματα», ανέφερε, διευκρινίζοντας όμως ότι δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να προεξοφλήσει αν θα σχηματιστούν νέες δικογραφίες.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η υπόθεση δεν έχει κλείσει και ενδέχεται να διευρυνθεί.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν όταν ρωτήθηκε για την κριτική που δέχεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
«Αντικρούω κατηγορηματικά τις κατηγορίες και τους ισχυρισμούς», τόνισε, για να προσθέσει με εμφανή ειρωνεία: «Ποιος ασκεί κριτική; Οκ, πολιτικοί…».
Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι επιθέσεις αυτές λειτουργούν ως αντιπερισπασμός, επιχειρώντας όπως άφησε να εννοηθεί, να αποπροσανατολίσουν από την ουσία των ερευνών.
Σε ό,τι αφορά την ανανέωση της θητείας των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων και το ενδεχόμενο διαφωνιών, ήταν κατηγορηματική: «Ο δρόμος είναι ένας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα αποφανθεί για το ποιος έχει δίκιο».
Όπως τόνισε, ο κανονισμός είναι απολύτως σαφής: οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς διορίζονται για πενταετή θητεία με δυνατότητα ανανέωσης, ενώ το Κολλέγιο της EPPO διατηρεί την αποκλειστική αρμοδιότητα τόσο για τον διορισμό όσο και για την ανανέωση της θητείας τους. Ωστόσο, έθεσε και ένα αιχμηρό ερώτημα: «Ποιος έχει συμφέρον να απομακρύνει αυτούς τους εισαγγελείς από τις υποθέσεις;».
Τέλος, ανέφερε ότι ο Υπουργός Δικαιοσύνης της ξεκαθάρισε πως το ζήτημα δεν εμπίπτει στη δική του αρμοδιότητα, αλλά σε εκείνη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου. «Πιστεύω πραγματικά ότι θα λάβουν τη σωστή απόφαση, πρόκειται για ανεξάρτητο όργανο. Και επαναλαμβάνω: ποιος έχει συμφέρον να απομακρυνθούν αυτοί οι εισαγγελείς από τις υποθέσεις;» σημείωσε.
«Δεν κατηγορούμε πολιτικούς-ερευνούμε υποθέσεις»
Παρά την ένταση των τοποθετήσεών της, η Λάουρα Κοβέσι θέλησε να διαχωρίσει σαφώς τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας από την πολιτική αντιπαράθεση.
Ξεκαθάρισε ότι ο θεσμός «δεν κατηγορεί πολιτικούς», αλλά «κάνει τη δουλειά του, ερευνώντας τις υποθέσεις που φτάνουν σε αυτόν».
Κληθείσα να σχολιάσει την άρση ασυλίας 13 βουλευτών, η Ευρωπαία Εισαγγελέας τη χαρακτήρισε αναγκαία:
«Είναι λογικό και θέμα σεβασμού στους κανόνες να ζητείται άρση ασυλίας ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες».
«Για να διαπιστωθεί αν ένας βουλευτής μπορεί να είναι ένοχος ή όχι, πρέπει να προηγηθεί αυτή η διαδικασία, δεν συνιστά κατηγορητήριο ούτε προεξοφλεί ενοχή, αφορά αποκλειστικά τον σεβασμό στους θεσμικούς κανόνες και αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση της έρευνας», διευκρίνισε.
«Είδα τη δήλωση του πρωθυπουργού είναι σωστή, έχει δίκιο, πρέπει να ολοκληρωθεί η έρευνα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι δεν αντιλαμβάνεται την EPPO ως ανταγωνιστή των ελληνικών Αρχών.
Παράλληλα, ανέφερε ότι είχε χθες μια ιδιαίτερα παραγωγική συνάντηση με τον Υπουργό Εσωτερικών, με τον οποίο συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης των πόρων που διατίθενται για την έρευνα. «Αυτή τη στιγμή, μόνο ένας αστυνομικός και δύο εισαγγελείς έχουν αναλάβει να αξιολογήσουν χιλιάδες έγγραφα», επισήμανε.
Μάλιστα, σημείωσε ότι η απόφαση της ελληνικής Βουλής είναι θετική και εξέφρασε την ελπίδα οι διαδικασίες να προχωρήσουν γρήγορα.
Επανερχόμενη στην ουσία της υπόθεσης, υπογράμμισε ότι πρακτικές όπως η απάτη και η κατάχρηση εξουσίας συνιστούν σαφή ποινικά αδικήματα βάσει της ελληνικής νομοθεσίας.
«Κανείς δεν μπορεί να με πείσει ότι τέτοιες πράξεις αποτελούν μέρος της δουλειάς ενός πολιτικού», ανέφερε με έμφαση.
Σκληρή κριτική για το πλαίσιο αντιμετώπισης της απάτης
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της τοποθέτησής της αφορούσε τη μεταχείριση της απάτης στην Ελλάδα:
«Αν κάποιος διαπράξει απάτη στην Ελλάδα, επιστρέφει τα χρήματα και μένει ελεύθερος. Πώς είναι δυνατόν αυτό;»
Η παρατήρηση αυτή άγγιξε τον πυρήνα του προβλήματος, θέτοντας ζήτημα αποτρεπτικότητας του συστήματος.
Ωστόσο, σημείωσε ότι μετά από επαφές με τις ελληνικές αρχές έχουν γίνει αλλαγές στη νομοθεσία, στο πλαίσιο μιας πιο αποτελεσματικής –όπως είπε– ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Απαντώντας σε ερώτηση για το γεγονός ότι περίπου το 5% των υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αφορά την Ελλάδα, η Λάουρα Κοβέσι απέφυγε τις εύκολες συγκρίσεις:
«Δεν έχουμε λίστα με τις πιο διεφθαρμένες χώρες», είπε, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Ρουμανία, που όπως σημείωσε, κατάφερε να αλλάξει.
Το γενικό της συμπέρασμα ήταν σαφές: «Δεν υπάρχει καθαρή χώρα. Υπάρχει απάτη και διαφθορά παντού».
Η ίδια στάθηκε και στις πρακτικές δυσκολίες της έρευνας:
«Στόχος είναι να ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατό. Αλλά είμαστε άνθρωποι, έχουμε μόνο 24 ώρες την ημέρα και τρεις εισαγγελείς που πρέπει να διαβάσουν χιλιάδες έγγραφα».
Αποκάλυψε ότι υπάρχει ήδη επικοινωνία με το υπουργείο Εσωτερικών για ενίσχυση των πόρων, ενώ αναμένεται περαιτέρω υποστήριξη σε ανθρώπινο δυναμικό.
Κλείνοντας, η Κοβέσι απηύθυνε ένα σαφές και άμεσο μήνυμα προς τους λειτουργούς της Δικαιοσύνης:
«Αυτοί οι εισαγγελείς έχουν το θάρρος να το κάνουν. Αν είσαι εισαγγελέας και βλέπεις απάτη, κάνε τη δουλειά σου».
Μια φράση που συμπυκνώνει το συνολικό της στίγμα: θεσμική επιμονή, πίεση για αποτελέσματα και μηδενική ανοχή στη διαφθορά.
