Γρίπη των πτηνών: Γιατί οι ειδικοί παραμένουν σε επιφυλακή και ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν δωρεάν

Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει και οι θερμοκρασίες πέφτουν, οι συνθήκες γίνονται πιο ευνοϊκές για την επιβίωση και τη διασπορά των ιών της γρίπης. Ανάμεσά τους, η γρίπη των πτηνών επιστρέφει στο προσκήνιο της δημόσιας υγείας — όχι ως ένας μακρινός κίνδυνος, αλλά ως ένας ιός που συνεχίζει να κυκλοφορεί στη φύση, να μεταλλάσσεται και να μας υπενθυμίζει πόσο στενά συνδεδεμένη είναι η υγεία των ζώων με την ανθρώπινη.

Την αντίστοιχη περσινή περίοδο, η Ευρώπη κατέγραψε ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα της γρίπης των πτηνών: κρούσματα σε εκατοντάδες πτηνοτροφικές μονάδες, ακόμη και κοντά στα ελληνικά σύνορα, και χιλιάδες περιστατικά σε άγρια πτηνά. Τα μεταναστευτικά πτηνά μπορούν να μεταφέρουν τον ιό σε μεγάλες αποστάσεις, διασχίζοντας σύνορα και γεωγραφικές περιοχές, γεγονός που καθιστά την επιτήρηση δύσκολη αλλά κρίσιμη.

Η Ελλάδα δεν είναι έξω από αυτόν τον κύκλο. Ο ιός έχει εμφανιστεί στη χώρα μας επί σειρά ετών — 2016, 2017, 2021, 2022 και 2025 — με τελευταίο αναφερόμενο περιστατικό σε κύκνο στην Καστοριά τον Απρίλιο του 2026. Ο εντοπισμός του σε εκτροφή πουλερικών στην Πελοπόννησο το 2017, σε μια περιοχή όπου δεν είχαν καταγραφεί ξανά κρούσματα, δείχνει ότι μέσω των άγριων πτηνών ο ιός μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο της χώρας.

Αυτό που προβληματίζει ιδιαίτερα την επιστημονική κοινότητα είναι ότι ο ιός δεν περιορίζεται μόνο στα πτηνά. Έχει αποδεδειγμένα μεταδοθεί και σε θηλαστικά, όπως τα μινκ εκτροφής. Η μετάδοση σε νέα είδη ξενιστών δίνει στον ιό περισσότερες ευκαιρίες να κυκλοφορήσει και να εξελιχθεί, και αποτελεί λόγο ενισχυμένης επιτήρησης. Γι’ αυτό, η επαγρύπνηση και η πρόληψη έχουν κομβικό ρόλο.

Ο δωρεάν εμβολιασμός για όσους εκτίθενται επαγγελματικά

Το θετικό είναι ότι δεν είμαστε απροστάτευτοι. Υπάρχει εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών, εγκεκριμένο από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, και στην Ελλάδα εφαρμόζεται πρόγραμμα δωρεάν εμβολιασμού για ομάδες αυξημένου επαγγελματικού κινδύνου. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Εργαζόμενοι σε πτηνοτροφικές μονάδες και εκτροφές μινκ.

• Κτηνίατροι εκτροφής.

• Εργαζόμενοι σε οργανισμούς φροντίδας και διαχείρισης άγριων πτηνών.

Ο εμβολιασμός προσφέρει επιπλέον προστασία απέναντι σε έναν ιό που εξακολουθεί να εξελίσσεται. Δεν υποκαθιστά τα μέτρα ατομικής προστασίας και βιοασφάλειας, αλλά τα συμπληρώνει. Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να καλέσουν στο 210 5212303 ή στο 1135, ή να επισκεφθούν τη σελίδα του ΕΟΔΥ για τη γρίπη των πτηνών.

Κανένας φόβος για τους καταναλωτές

Ένα σημείο που συχνά προκαλεί σύγχυση αφορά την ασφάλεια των τροφίμων. Διευκρινίζεται ότι η γρίπη των πτηνών δεν μεταδίδεται μέσω της κατανάλωσης αυγών και κρέατος πουλερικών που διατίθενται νόμιμα στην αγορά. Τα προϊόντα αυτά υπόκεινται σε κτηνιατρικούς ελέγχους και το καλό μαγείρεμα παραμένει βασική πρακτική ασφάλειας των τροφίμων.

Η γρίπη των πτηνών είναι ένας ιός που παρακολουθείται στενά, αλλά δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο για το ευρύ κοινό. Ο κίνδυνος αφορά κυρίως όσους έρχονται σε επαγγελματική επαφή με πτηνά ή μινκ — και γι’ αυτούς υπάρχει δωρεάν εμβόλιο. Για τους υπόλοιπους, η συμβουλή είναι απλή: μαγειρεύετε καλά τα πουλερικά και τα αυγά, και ενημερώνεστε από επίσημες πηγές όπως ο ΕΟΔΥ. Η επαγρύπνηση δεν είναι πανικός· είναι πρόληψη.