Πώς να γίνετε, να νιώθετε & να δείχνετε νεότερος (μέρος 25ο)

ΤΟ ΦΩΣ, Η ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ & ΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Πέρα από το να μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα, να καταπολεμούμε τον καρκίνο, τις λοιμώξεις και την οστεοπόρωση και να πυροδοτεί την ερωτική μας ορμή, το ηλιακό φως μπορεί να προάγει την απώλεια σωματικού λίπους δια της περιστολής της όρεξης (και στους άνδρες δια της ενίσχυσης της τεστοστερόνης, βλέπε προηγούμενα). Η επίδραση του ηλιακού φωτός στην όρεξη αποδίδεται στον ίδιο μηχανισμό που κάνει το ηλιακό φως έναν ανυψωτήρα της διάθεσης: στο νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη.

Η έκθεση στο ηλιακό φως διεγείρει την παραγωγή σεροτονίνης (να γιατί η υπερέκθεση στον ήλιο οδηγεί σε υπνηλία). Από την άλλη η έλλειψη ηλιακού φωτός στη ζωή μας μπορεί να ρίξει τα επίπεδα σεροτονίνης αρκετά ώστε να υποθάλπονται καταθλιπτικά συμπτώματα ή/και ακατάσχετη επιθυμία για υδατάνθρακες σε επιρρεπή άτομα. Αυτό εξηγεί το γιατί η ακατάσχετη επιθυμία για υδατάνθρακες είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της εποχικής κατάθλιψης SAD (βλέπε προηγούμενο) και άλλων μορφών κατάθλιψης που σχετίζονται με τη σεροτονίνη. Εξηγεί επίσης το γιατί η ακατάσχετη επιθυμία για υδατάνθρακες ανταποκρίνεται στη φωτοθεραπεία.

Τα γεύματα που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες ανυψώνουν τα επίπεδα σεροτονίνης. Ωστόσο, αντίθετα με την έκθεση στο ηλιακό φως, η «θεραπεία» της κακής διάθεσης με υδατάνθρακες έχει επικίνδυνες συνέπειες για το σώμα και το νου. Έτσι προτού αναζητήσετε ένα γλυκό σνακ ή πληρώσετε ακριβά φάρμακα που θα αλλάξουν αφύσικα την εγκεφαλική σας χημεία, δοκιμάστε να κάνετε ζωηρό περπάτημα σε μια ηλιόλουστη ημέρα. Θα γίνετε υγιέστερος, ψυχικά πλουσιότερος και ίσως και σοφότερος αν αφήσετε τα θαυμάσια της φύσης να σας εμπνεύσουν μια υπερβατική αίσθηση της θέσης και του σκοπού μας μέσα στο σύμπαν.

Σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε το 1993 στο περιοδικό Preventive Medicine, αν οι «αυθεντίες» της υγείας σταματούσαν την αντιηλιακή τους εκστρατεία και αντ’ αυτής ενθάρρυναν την τακτική, μέτρια ηλιοθεραπεία, θα αποφεύγονταν περίπου 30.000 θάνατοι από καρκίνο ετησίως στις ΗΠΑ. Αυτό αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα του πως οι «ειδικοί» -τυφλωμένοι από τον ήλιο- δίνουν ελαττωματική πληροφόρηση εις βάρος της υγείας του κόσμου. Για να ενισχύσετε τη σωματική και ψυχοδιανοητική σας υγεία, φροντίστε να εκτίθεστε τακτικά σε μέτριες δόσεις ηλιακού φωτός και να μην καίγεστε (βλέπε προηγούμενα άρθρα).

Και τι γίνεται με το φως και τις ορμόνες μας; Τα ανεπαρκώς φωτισμένα γραφεία και τα σκοτεινά δωμάτια κατά τη διάρκεια της ημέρας κάνουν τους ανθρώπους καταθλιπτικούς και κουρασμένους. Παράγουν λιγότερες ορμόνες της ημέρας όπως κορτιζόλη και θυρεοειδικές ορμόνες και λιγότερες ορμόνες της νύχτας όπως η μελατονίνη, ενώ μπορεί επίσης να έχουν λιγότερους υποδοχείς για τις ημερήσιες ορμόνες που αποτελούν γεννήτριες ενέργειας. Ο εντονότερος φωτισμός του δωματίου μπορεί να αλλάξει την κατάσταση, να βελτιώσει τη διάθεση, την εργασιακή παραγωγικότητα και την υγεία συνολικά και να αυξήσει τα επίπεδα των ορμονών.

Ειδικότερα, στα πειραματόζωα τα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών κορυφώνονται 3-4 ώρες μετά από την έναρξη του φωτισμού. Τα υψηλότερα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών επιτυγχάνονται όταν τα πειραματόζωα υποβάλλονται σε φάσεις φωτός/σκοταδιού 12 και 12 ωρών αντί για 8/16 ή 16/8 ωρών αντίστοιχα. Το λαμπρό φως νωρίς το πρωί καταστέλλει την έκκριση της ορμόνης του ύπνου μελατονίνης και προκαλεί μια άμεση, περισσότερο από 50% αύξηση των επιπέδων κορτιζόλης, ενώ συγχρόνως μειώνει την κατάπτωση που συνήθως προκύπτει λόγω της στέρησης ύπνου. Έτσι, το να φωτίσουμε το δωμάτιο πιο έντονα μπορεί να κάνει θαύματα!

Υψηλότερα επίπεδα οιστραδιόλης κατά την ωορρηξία και κατά τη δεύτερη φάση του κύκλου βρίσκονται στις γυναίκες στη φωτεινή περίοδο όταν η ημέρα είναι μακρότερη. Επίσης τα επίπεδα ελεύθερης τεστοστερόνης και προγεστερόνης είναι τότε υψηλότερα. Μια μεσημεριανή έκθεση σε λαμπρό φωτισμό 2500 lux για τέσσερις ώρες διπλασιάζει τα νυκτερινά επίπεδα μελατονίνης στους υπερηλίκους, σχεδόν επαναφέροντάς τα στα επίπεδα που βρίσκονται σε νεαρούς ενήλικες. Σε περιόδους περισσότερου φωτός ημέρας όπως είναι οι μήνες από Απρίλιο έως Σεπτέμβριο στο Βόρειο Ημισφαίριο, η επίφυση έχει τη νύχτα πολύ περισσότερη μελατονίνη. Η φωτοθεραπεία αποκαθιστά τον υγιή ρυθμό έκκρισης μελατονίνης και βοηθάει να ξεπεράσουμε το jet lag μετά από μεγάλης διάρκειας πτήσεις. Επίσης βοηθάει σημαντικά στη νόσο του Πάρκινσον.

Η προσοχή είναι χαμηλότερη σε ανθρώπους που βρίσκονται συνεχώς σε χαμηλό φωτισμό. Τέτοιος χαμηλός είναι ο συνηθισμένος φωτισμός μέσα στα περισσότερα κτίρια. Η προσοχή μπορεί να αυξηθεί με το να διακόπτεται η έκθεση στο χαμηλό φως με μια ώρα ή περισσότερο λαμπρού φωτός εκτός κτιρίου ή χρησιμοποιώντας ειδικούς λαμπτήρες υψηλής φωτεινότητας. Η έκθεση σε λαμπρό φως αυξάνει την ευεξία, μειώνει το άγχος, την κατάθλιψη, ενισχύει τη μνήμη και ομαλοποιεί την επέλευση και τη διάρκεια του ύπνου σε ανθρώπους που βιώνουν πρόωρα ή καθυστερημένα τόσο την επέλευση του ύπνου όσο και το ξύπνημα.

(ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι αναγνώστες μπορούν να βρίσκουν προηγούμενα άρθρα της σειράς κλικάροντας στις συνδέσεις – links που ακολουθούν κάτω από το άρθρο ή αναζητώντας και βάζοντας το όνομα του συγγραφέα στη μηχανή αναζήτησης του
zougla.gr).

Ο Φιλήμων Χατζηπαναγιώτου είναι Ιατρός Αντιγήρανσης