Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Ο Donald Trump έχει δεσμευτεί να αξιοποιήσει τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά την σύλληψη και ανατροπή του προέδρου Nicolas Maduro, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ θα «κυβερνήσουν» τη χώρα μέχρι μια «ασφαλή» μετάβαση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ θέλει οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες να μεταφέρουν δισεκατομμύρια δολάρια στη χώρα της Νότιας Αμερικής, η οποία έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου στον πλανήτη, για να κινητοποιήσουν τον, σε μεγάλο βαθμό, ανεκμετάλλευτο πόρο.
Είπε ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα επισκευάσουν την «σοβαρά κατεστραμμένη» πετρελαϊκή υποδομή της Βενεζουέλας και «θα αρχίσουν να βγάζουν χρήματα για τη χώρα». Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν για τεράστιες προκλήσεις με το σχέδιο του Trump, λέγοντας ότι θα κοστίσει δισεκατομμύρια και θα χρειαστεί έως και μια δεκαετία για να επιτευχθεί μια ουσιαστική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου. Μπορούν, λοιπόν, οι ΗΠΑ να πάρουν πραγματικά τον έλεγχο των αποθεμάτων πετρελαίου της Βενεζουέλας; Θα λειτουργήσει το σχέδιο του Trump;
Με περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, η Βενεζουέλα φιλοξενεί τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Όμως η ποσότητα πετρελαίου που παράγει στην πραγματικότητα η χώρα σήμερα είναι μικρή σε σύγκριση. Η παραγωγή έχει μειωθεί απότομα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, καθώς ο πρώην πρόεδρος Hugo Chavez και στη συνέχεια η κυβέρνηση Maduro ενίσχυσαν τον έλεγχο της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA, οδηγώντας σε έξοδο του πιο έμπειρου προσωπικού.
Αν και ορισμένες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής εταιρείας Chevron, εξακολουθούν να λειτουργούν στη χώρα, οι δραστηριότητές τους έχουν συρρικνωθεί σημαντικά καθώς οι ΗΠΑ έχουν διευρύνει σταδιακά τις κυρώσεις και έχουν στοχεύσει τις εξαγωγές πετρελαίου, επιδιώκοντας να περιορίσουν την πρόσβαση του Maduro σε μια βασική οικονομική ζωτική γραμμή.
Οι κυρώσεις – τις οποίες οι ΗΠΑ επέβαλαν για πρώτη φορά το 2015 κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Barack Obama, για φερόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων – έχουν αφήσει τη χώρα σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από τις επενδύσεις στον τομέα και τα εξαρτήματα που χρειάζονται. «Η πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι οι υποδομές τους», δήλωσε ο Callum Macpherson, επικεφαλής του τομέα εμπορευμάτων στην Investec.
Ο Bill Farren Price, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης, δήλωσε στο BBC ότι η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας «γνώρισε την ακμή της πριν από δεκαετίες» και βρίσκεται σε πορεία παρακμής τα τελευταία 20 χρόνια. «Μεγάλο μέρος της πολύπλοκης αλυσίδας εφοδιασμού και των υποδομών έχει λεηλατηθεί, διαλυθεί και πωληθεί», πρόσθεσε.
Τον Νοέμβριο, η Βενεζουέλα παρήγαγε περίπου 860.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση για την αγορά πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Αυτό είναι μόλις το ένα τρίτο από ό,τι ήταν πριν από 10 χρόνια και αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.
Τα αποθέματα πετρελαίου της χώρας αποτελούνται από το λεγόμενο «βαρύ, ξινό» πετρέλαιο. Είναι πιο δύσκολο να διυλιστεί, αλλά είναι χρήσιμο για την παραγωγή ντίζελ και ασφάλτου. Οι ΗΠΑ παράγουν κατά κύριο λόγο «ελαφρύ, γλυκό» πετρέλαιο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή βενζίνης. Κατά την προετοιμασία για τις επιθέσεις και τη σύλληψη του Maduro, οι ΗΠΑ κατέσχεσαν επίσης δύο πετρελαιοφόρα στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, ενώ διέταξαν και αποκλεισμό των δεξαμενόπλοιων που υπόκεινται σε κυρώσεις και εισέρχονταν και εξέρχονταν από τη χώρα.
Ο Homayoun Falakshahi, ανώτερος αναλυτής του τομέα εμπορευμάτων στην πλατφόρμα δεδομένων Kpler, λέει ότι τα βασικά εμπόδια για τις πετρελαϊκές εταιρείες που ελπίζουν να εκμεταλλευτούν τα αποθέματα της Βενεζουέλας είναι νομικά και πολιτικά. Μιλώντας στο BBC, είπε ότι όσοι ελπίζουν να κάνουν γεωτρήσεις στη Βενεζουέλα θα χρειαστούν μια συμφωνία με την νέα κυβέρνηση. Οι εταιρείες θα έπρεπε έτσι να στοιχηματίσουν δισεκατομμύρια επενδύσεις στη σταθερότητα μιας μελλοντικής κυβέρνησης της Βενεζουέλας, πρόσθεσε ο Falakshahi. «Ακόμα κι αν η πολιτική κατάσταση είναι σταθερή, είναι μια διαδικασία που διαρκεί μήνες», είπε.
Οι εταιρείες που ελπίζουν να επωφεληθούν από το σχέδιο του Trump θα πρέπει να υπογράψουν συμβάσεις με τη νέα κυβέρνηση, προτού ξεκινήσουν τη διαδικασία αύξησης των επενδύσεων σε υποδομές στη Βενεζουέλα. Οι αναλυτές έχουν παντως προειδοποιήσει ότι θα χρειαστούν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια – και ενδεχομένως μια δεκαετία – για να αποκατασταθεί η προηγούμενη παραγωγή της Βενεζουέλας.
Ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, δήλωσε ότι τα σχέδια του Trump θα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο στην παγκόσμια προσφορά και – ως εκ τούτου – στην τιμή του πετρελαίου. Είπε επίσης ότι υπάρχει «ένας τεράστιος αριθμός εμποδίων που πρέπει να ξεπεραστούν και το χρονικό πλαίσιο για το τι πρόκειται να συμβεί είναι τόσο μεγάλο» που οι τιμές του πετρελαίου το 2026 πιθανότατα θα δουν μικρή αλλαγή.
Ο Shearing πρόσθεσε ότι οι εταιρείες δεν θα επενδύσουν μέχρι να εδραιωθεί μια σταθερή κυβέρνηση στη Βενεζουέλα και ότι τα έργα δεν θα αποδώσουν για «πολλά, πολλά χρόνια».
«Το πρόβλημα ήταν πάντα οι δεκαετίες υποεπένδυσης, κακοδιαχείρισης και η πραγματικά ακριβή εξόρυξη», είπε. «Ακομη και αν η χώρα μπορούσε να επιστρέψει στα προηγούμενα επίπεδα παραγωγής των περίπου τριών εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, θα εξακολουθούσε να βρίσκεται εκτός των 10 κορυφαίων παραγωγών στον κόσμο», συμπλήρωσε ο Shearing. Επίσης επεσήμανε την υψηλή παραγωγή μεταξύ των χωρών του Opec+, λέγοντας ότι ο κόσμος επί του παρόντος «δεν υποφέρει από έλλειψη πετρελαίου». Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της BP, Λόρδος Browne, δήλωσε στο BBC ότι η αναβίωση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας θα είναι ένα «πολύ μακροπρόθεσμο έργο».
«Οι άνθρωποι υποτιμούν τον χρόνο που χρειάζεται για να γίνουν πράγματα. Η συγκέντρωση όλων των πόρων, του υλικού και ιδιαίτερα των ανθρώπων, απαιτεί πολύ χρόνο. Ενώ μπορεί να υπάρξει μια γρηγορη ανάκαμψη κάποιας παραγωγής», πρόσθεσε, «η παραγωγή μπορεί στην πραγματικότητα να μειωθεί καθον χρονο ο κλάδος θα αναδιοργανώνεται».
Η Chevron είναι η μόνη Αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, αφού έλαβε άδεια λειτουργίας υπό τον πρώην πρόεδρο Joe Biden το 2022, παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Η εταιρεία, η οποία επί του παρόντος είναι υπεύθυνη για περίπου το ένα πέμπτο της εξόρυξης πετρελαίου της Βενεζουέλας, δήλωσε ότι επικεντρώνεται στην ασφάλεια των εργαζομένων της και συμμορφώνεται «με όλους τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς».
Άλλες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες έχουν μέχρι στιγμής σιωπήσει δημόσια για τα σχέδιά τους, με μόνο την Chevron να έχει ασχοληθεί με την κατάσταση. Όμως ο Falakshahi είπε ότι οι επικεφαλής του πετρελαϊκού κλάδου βρίσκονται σε εσωτερικές συνομιλίες σχετικά με το αν θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία. Πρόσθεσε οτι: «Η όρεξη για να πάει κανείς κάπου συνδέεται με δύο κύριους παράγοντες, την πολιτική κατάσταση και τους επιτόπιους πόρους». Οι πετρελαϊκές εταιρείες μπορεί να διστάσουν να επιστρέψουν στη Βενεζουέλα, δεδομένων των προηγούμενων εμπειριών τους. Η ExxonMobil και η ConocoPhilips εξακολουθούν να ζητούν δισεκατομμύρια σε αποζημιώσεις από τη Βενεζουέλα, μετά την απαλλοτρίωση των περιουσιακών τους στοιχείων τη δεκαετία του 2000.
Ωστόσο, παρά την εξαιρετικά αβέβαιη πολιτική κατάσταση, ο Falakshahi πιστεύει ότι «το πιθανό έπαθλο μπορεί να θεωρηθεί πολύ μεγάλο για να αγνοηθεί». Απο τη πλευρά του ο Λόρδος Browne φρονεί ότι οι εταιρείες θα ήθελαν να συμμετάσχουν επειδή «είναι καλό να υπάρχουν επιλογές για επιχειρήσεις σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Ως επιχείρηση, αν διευθύνει κανείς μια εταιρεία θα ήθελε να εμπλακεί πολύ γρήγορα».
Πηγή: BBC News
