Ευρώπη για ελληνοτουρκικά: Νέες «κίτρινες κάρτες» προς την Τουρκία από Κομισιόν

Σαφείς είναι οι προειδοποιήσεις που στέλνει η Κομισιόν στην Άγκυρα για την ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αποφυγή ενεργειών που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας, καθώς και την ειρηνική επίλυση των διαφορών της Τουρκίας με άλλες χώρες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια έκθεση στην οποία αναφέρεται ότι παρά την διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας και την επανεκκίνηση του ελληνοτουρκικού διαλόγου, καταγράφηκε επιδείνωση σε επιμέρους πεδία, υπογραμμίζοντας τις εκ νέου υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά, τις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, αλλά και τις τουρκικές αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πέρα από τα παραπάνω, αναφέρεται και το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, για το οποίο η Κομισιόν διατηρεί τη νομική διατύπωση ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι ενώ πριν από τρία χρόνια, το 2023 καταγράφηκε βελτίωση στις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας, και δεν σημειώθηκαν μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η εικόνα στο Αιγαίο παραμένει σύνθετη. Οι υπερπτήσεις τούρκικων μαχητικών περιλαμβάνουν και κατοικημένα νησιά και τα περιστατικά καταγράφηκαν έως τον Σεπτέμβριο του 2026.

Το casus belli

Μνεία γίνεται και στο περιβόητο casus belli που έχει διακηρύξει η τουρκική Εθνοσυνέλευση από το 1995 σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο.

Η Κομισιόν τόνισε ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι το τουρκικό casus belli συνεχίζει να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Για τις τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών της Ελλάδας και τις γενικές αγγελίες ναυσιπλοΐας που εκδίδει η Άγκυρα, αναφέρεται ότι στρέφονται κατά της ελληνικής κυριαρχίας και των δικαιωμάτων της χώρας μας. Ως πηγή ανησυχίας χαρακτηρίζεται ακόμη και η συμπερίληψη της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά βιβλία.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η Κομισιόν υπογραμμίζει πως η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη το κύρωσε τον Οκτώβριο του 2026.

Ωστόσο, η πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι το συγκεκριμένο μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Στην έκθεση γίνεται αναφορά και στον Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση που αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η Τουρκία παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες για την υλοποίηση του έργου, εντάσσοντας το ζήτημα στο ευρύτερο πλαίσιο των προβλημάτων που εξακολουθούν να επηρεάζουν την ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή.

Το Κυπριακό

Σαφέστατη είναι η κριτική της Κομισιόν για τη στάση που διατηρεί η Τουρκία στο Κυπριακό. Σύμφωνα με την έκθεση η Άγκυρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να μην συνεργάζεται μαζί της ενώ επιμένει στη λύση δύο κρατών σε αντίθεση με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Η ΕΕ επαναλαμβάνει ότι το μοναδικό αναγνωρισμένο κράτος στο νησί είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και καλεί την Τουρκία να στηρίξει ενεργά μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών. Ακόμη ζητά την αποφυγή των μονομερών ενεργειών που αυξάνουν την ένταση και δυσχεραίνουν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Στην έκθεση γίνεται αναφορά και στα Βαρώσια με την Κομισιόν να καλεί την Άγκυρα να ανακαλέσει τις μονομερείς ενέργειες συγκεκριμένα που ανακοινώθηκαν τον Ιούλιο του 2021 και μέτρα που ελήφθησαν τον Οκτώβριο του 2020.

Παράλληλα, καταγράφεται και η υπογραφή τον Ιούλιο του 2026 του μνημονίου συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και της μη αναγνωρισμένης από την διεθνή κοινότητα οντότητας στα κατεχόμενα για υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου, χωρίς της συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Διάλογος με Ελλάδα χωρίς ουσιαστική λύση

Η Κομισιόν αναγνώρισε ότι από το 2023 υπήρξε προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας. Όμως, η βελτίωση του κλίματος δεν οδήγησε στην επίλυση των βασικών προβλημάτων των δύο χωρών.

Εκκρεμεί ακόμη η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών ενώ οι τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζουν να προκαλούν «πονοκέφαλο» και ανησυχίες.

Η ΕΕ φτάνει στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία πρέπει να δεσμευθεί στις σχέσεις καλής γειτονίας, το διεθνές δίκαιο και την ειρηνική επίλυση των διαφορών της, προσφεύγοντας αν χρειαστεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Ειδικότερα, καλείται από την Κομισιόν να απέχει από απειλητικές ενέργειες που πλήττουν τα κράτη μέλη της ΕΕ και να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία.