Η Σερβία εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες πολιτικές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, καθώς ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες και ότι η χώρα θα οδηγηθεί σε πρόωρες προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση έγινε από το Βελιγράδι, κατά τη διάρκεια μεγάλης συγκέντρωσης υποστηρικτών του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), την ώρα που η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με το ισχυρότερο κύμα αμφισβήτησης από τότε που ο Βούτσιτς ανέλαβε την εξουσία πριν από περίπου 13 χρόνια.
Ραγδαίες εξελίξεις στη Σερβία με πρόωρες εκλογές μετά από ενάμιση χρόνο πολιτικής κρίσης
«Θα είμαι πρόεδρος μόνο για μερικές ακόμη εβδομάδες και στη συνέχεια θα παραιτηθώ», δήλωσε χαρακτηριστικά, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει την ακριβή ημερομηνία της αποχώρησής του ούτε το χρονοδιάγραμμα διάλυσης του κοινοβουλίου, διαδικασία που απαιτείται για την προκήρυξη πρόωρων βουλευτικών εκλογών.
Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στη μεγαλύτερη πολιτική κρίση
Η πολιτική αναταραχή ξεκίνησε μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και μετατράπηκε σε σημείο αναφοράς για το αντικυβερνητικό κίνημα.
Από τότε, χιλιάδες πολίτες, με πρωταγωνιστές τους φοιτητές, πραγματοποιούν συνεχείς κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, υποστηρίζοντας ότι η τραγωδία ήταν αποτέλεσμα διαφθοράς, κακοδιαχείρισης δημόσιων έργων και έλλειψης λογοδοσίας.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν ξανά στο Νόβι Σαντ, τιμώντας τα θύματα και απαιτώντας την άμεση προκήρυξη πρόωρων εκλογών, αίτημα που μέχρι σήμερα ο Βούτσιτς απέρριπτε συστηματικά.
Οι φοιτητές που έγιναν ο βασικός αντίπαλος του Βούτσιτς
Σε αντίθεση με προηγούμενα κύματα διαμαρτυριών, το σημερινό κίνημα δεν οργανώνεται κυρίως από τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά από πανεπιστημιακές συλλογικότητες και οργανώσεις πολιτών.
Σερβικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι οι φοιτητικές κινητοποιήσεις διατήρησαν επί πολλούς μήνες τη δυναμική τους, παρά τις συλλήψεις, τις συγκρούσεις με την αστυνομία και τις κυβερνητικές κατηγορίες περί «απόπειρας αποσταθεροποίησης» της χώρας. Οι οργανωτές δηλώνουν πλέον έτοιμοι να συμμετάσχουν ενεργά στην εκλογική αναμέτρηση απέναντι στο SNS.
«Προσπαθεί να προλάβει την πτώση του»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αντίδραση του επικεφαλής του κινήματος Move–Change, Σάβο Μανοΐλοβιτς, ο οποίος υποστήριξε ότι η ανακοίνωση του Βούτσιτς αποτελεί προσπάθεια πολιτικής διάσωσης.
Όπως δήλωσε, ο Σέρβος πρόεδρος «επιχειρεί να προλάβει την αναπόφευκτη πολιτική του πτώση», καθώς –κατά την αντιπολίτευση– η κοινωνική υποστήριξη προς το φοιτητικό κίνημα έχει πλέον ξεπεράσει εκείνη που απολαμβάνει ο ίδιος και το κυβερνών κόμμα.
Παραμένουν τα ερωτήματα για το χρονοδιάγραμμα
Παρότι ο Βούτσιτς ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αποχωρήσει, δεν ξεκαθάρισε ούτε την ακριβή ημερομηνία παραίτησης ούτε πότε θα διαλυθεί η Βουλή.
Παράλληλα, δήλωσε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα στις επερχόμενες εκλογές, επιχειρώντας να διατηρήσει τον πολιτικό του έλεγχο ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την προεδρία. Η δεύτερη και τελευταία συνταγματικά επιτρεπόμενη θητεία του επρόκειτο κανονικά να ολοκληρωθεί στα μέσα του 2027.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις
Οι πολιτικές εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για τις σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ως υποψήφια προς ένταξη χώρα, η Σερβία βρίσκεται υπό συνεχή πίεση να ενισχύσει το κράτος δικαίου, να αντιμετωπίσει τη διαφθορά, να διασφαλίσει ελεύθερες και αδιάβλητες εκλογές και να ευθυγραμμίσει περισσότερο την εξωτερική της πολιτική με τις ευρωπαϊκές θέσεις, μεταξύ άλλων και στο ζήτημα των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
