Η πολυτάλαντη Άλκηστη Ηλιάδη, ηθοποιός, μουσικός και συγγραφέας, παρουσίασε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά με μεγάλη επιτυχία την παράσταση «Ψ», την οποία υπογράφει και σκηνοθετικά. Ένα έργο βαθιά ανθρώπινο, σύγχρονο και τολμηρό, που συνεχίζει να αγγίζει το κοινό και να βρίσκει χώρο στις καρδιές των θεατών.
Η ίδια μιλώντας στη Ζούγκλα περιγράφει την «Ψ» ως ένα πολύχρωμο μείγμα χαράς, μουσικής και αλήθειας, γεμάτο συγκλονιστικές ανατροπές και ουσιαστικό ξεκλείδωμα του εσωτερικού μας κόσμου. Πρόκειται για μια παράσταση που εμπεριέχει στοιχεία από όλους μας, με μια ανακουφιστική οικουμενικότητα τόσο στους προβληματισμούς όσο και στην ανάγκη μας να απελευθερωθούμε από τους προσωπικούς μας δαίμονες. Όλα αυτά ειπωμένα με αμεσότητα, χιούμορ και διεισδυτική ειλικρίνεια. Κάθε θεατής, ανεξαρτήτως αφετηρίας ή ψυχοσύνθεσης, μπορεί να αναγνωρίσει διαφορετικά σημεία επαφής με την Ψουψούλα και τον Ψ., τους βασικούς ήρωες του έργου, και ίσως να βρει τις λέξεις-κλειδιά που θα του επιτρέψουν να ξεκλειδώσει, απενοχοποιημένα, τη δική του «Ντουλάπα».
Η δημιουργία του έργου γεννήθηκε από μια βαθιά εσωτερική ανάγκη: να γίνει πράξη η σημαντικότερη αλήθεια της παράστασης, πως «εμείς φτιάχνουμε τις ευκαιρίες μας. Τις αναπνοές μας. Γιατί η ψυχή αναπνέει από ανάγκη». Η Άλκηστη Ηλιάδη θέλησε να δημιουργήσει μια συλλογική νησίδα έκφρασης και ελευθερίας μέσα από το θέατρο, συναντώντας τον δικό της εγκλωβισμένο καλλιτεχνικό εαυτό. Μέσα από αυτή τη συνάντηση απελευθέρωσε τις δημιουργικές της δυνάμεις, πλάθοντας τη δική της «ευκαιρία» απεγκλωβισμού από το αυτοσαμποτάζ και την άγονη αναμονή.
Με έντονη επιθυμία να συγκεράσει όλες τις εσωτερικές της δημιουργικές φωνές, δημιούργησε ένα έργο σημερινό, που μας αφορά όλους. Ένα έργο που μιλά για τη γενιά της, αλλά και για όλες εκείνες τις γενιές που εγκλωβίστηκαν περιμένοντας σωτήρες. Όνειρα και αγωνίες μεταβολίζονται σκηνικά με τρόπο σχεδόν οικουμενικό, και το «Ψ» ανταμείβει αυτή την τόλμη σε κάθε παράταση, καθώς τρυπώνει στις καρδιές των θεατών σαν ένα ιαματικό χάδι.
Η παράσταση δεν αποφεύγει το δύσκολο ερώτημα της προσωπικής ευθύνης και της απελευθέρωσης από τους εσωτερικούς μας δαίμονες. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζεται ως απαιτητική και μακρόχρονη, που προϋποθέτει υπομονή και εμπιστοσύνη σε ένα σταθερό μονοπάτι αυτογνωσίας — όχι όμως με γνώμονα την αυτοτιμωρία. Πυξίδα γίνεται η συνάντηση με το Μέσα μας Παιδί: να του δώσουμε φωνή, να το ακούσουμε με ζεστασιά, να του κάνουμε χώρο. Όχι μόνο για να απελευθερωθεί εκείνο, αλλά και για να μας τραβήξει στο φως με τη φόρα και την αυθεντικότητά του.
Μέσα από αυτή τη διαδρομή αναδύεται και η ανάγκη να σπάσει το διαγενεακό τραύμα που πολλοί κουβαλάμε, μετατρέποντας σταδιακά το τραύμα σε θαύμα. Και ίσως, αν συναντηθούν πολλά τέτοια «Παιδιά», να αρχίσει συλλογικά να διαμορφώνεται μια ψυχικά και πνευματικά υγιέστερη κοινωνία για τις επόμενες γενιές. Δεν είναι εύκολο, αλλά είναι αναγκαίο. Είναι σύμφυτο με την ίδια μας την ύπαρξη, αν θέλουμε κάποτε να αναπνέουμε ελεύθερα. Όπως ακούγεται και μέσα από τη φωνή του Ψ.: «Ελεύθεροι να γίνουμε. Ό,τι θέλουμε να γίνουμε. Όσα μπορούμε να γίνουμε. Διώξτε τους Ελέφαντες. Πετάξτε τα βαρίδια. Ξεσκονίστε τις Ψυχές.»
Ακόμη η αξιόλογη καλλιτέχνις αποκαλύπτει τα μελλοντικά της σχέδια καθώς και τι ονειρεύεται για την καλλιτεχνική της διαδρομή.
Άλκηστη Ηλιάδη
Πού οφείλεται η επιτυχία της παράστασης; Ποια είναι τα στοιχεία του έργου που έγιναν αιτία να ακολουθήσει ο κόσμος και να αγαπήσει το «Ψ.»;
Είναι ένα πολύχρωμο μείγμα χαράς, μουσικής, αλήθειας, συγκλονιστικών ανατροπών και ουσιαστικού ξεκλειδώματος του μέσα εαυτού μας! Εμπεριέχει στοιχεία από όλους μας και μία ανακουφιστική …οικουμενικότητα των προβληματισμών μας αλλά και της ανάγκης μας να απελευθερωθούμε από τους δαίμονές μας, όλα ειπωμένα με αμεσότητα, χιούμορ αλλά και διεισδυτική αλήθεια! Νομίζω πως όλοι οι θεατές ανεξαρτήτως αφετηρίας ή ψυχοσύνθεσης βρίσκουν πολλά και διαφορετικά σημεία επαφής με την Ψουψούλα και τον Ψ., τους βασικούς ήρωες μας και ίσως τις λέξεις- κλειδιά για να ξεκλειδώσει σταδιακά τη δική του Ντουλάπα, απενοχοποιημένα!
«Ψ.» – Άλκηστη Ηλιάδη
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε στη δημιουργία του συγκεκριμένου έργου;
Η ανάγκη μου να κάνω πράξη τη σημαντικότερη αλήθεια του έργου «Εμείς φτιάχνουμε τις ευκαιρίες μας. Τις αναπνοές μας! Γιατί η ψυχή αναπνέει από ανάγκη!». Ήθελα διακαώς να δημιουργήσω μία συλλογική νησίδα έκφρασης και ελευθερίας μέσα από το θέατρο, συναντώντας τον εγκλωβισμένο καλλιτεχνικό εαυτό μου, για να απελευθερώσω τις δυνάμεις του πλάθοντας τη δική μου «ευκαιρία» απεγκλωβισμού από το αυτοσαμποτάζ μιας άγονης αναμονής! Φλεγόμουν από την επιθυμία να συγκεράσω τις μέσα μου δημιουργικές δυνάμεις πλάθοντας ένα έργο σημερινό, σύγχρονό μας, που να μας αφορά όλους, μα από το μηδέν, δίνοντας ζωή στα όνειρα και τις αγωνίες μου αλλά μεταβολίζοντάς τα με έναν τρόπο που θα γίνει σχεδόν οικουμενικός. Να μιλήσω για τη γενιά μου, μα και όλες τις άλλες που εγκλωβίστηκαν περιμένοντας σωτήρες. Και ευτυχώς το Ψ. με ανταμείβει σε κάθε παράταση, τρυπώνοντας στις καρδιές των θεατών, σαν ιαματικό χάδι.
«Ψ.» – Άλκηστη Ηλιάδη -Τάσος Αλατζάς
Πού εστιάσατε τη ματιά σας στη σκηνοθεσία και τι σας δυσκόλεψε περισσότερο;
Στη δύναμη, την ανατροπή, τον αιφνιδιασμό αλλά και τη βιαιότητα του παιδικού παιχνιδιού! Κρυφτό, τυφλόμυγα, τρίλιζα, παιχνίδια ρόλων, κρυπτόλεξο, κυνηγητό, διελκυστίνδα, παιχνίδια με το φακό, αμπεμπαμπλόμ, θέατρο εν θεάτρω και όλες οι «ενήλικες» εκφάνσεις της παιδικής αναζήτησης της αλήθειας έγιναν η ραχοκοκαλιά της σκηνοθεσίας. Τα παιχνίδια γίνονται η αρένα των ανατρεπτικών εξελίξεων, διατηρώντας μόνο κατ’ επίφαση την παιδική αθωότητα, σε ένα πολύ «ενήλικο», ανατρεπτικό μα τελικά ιαματικό παιχνίδι με τον Εαυτό μας. «Παίζουμε; Κι απ’ το παιχνίδι να βγούμε στο Φως. Κι αν δε βγούμε κι οι δυο, τουλάχιστον να με έχεις μέσα σου». Δεν με δυσκόλεψε η σκηνοθεσία, γιατί οι άξονές της ήταν σαφείς εξ αρχής, αλλά με ιντριγκάρισε δημιουργικά το πώς θα βρεθεί η χρυσή τομή, η ισορροπία ανάμεσα στην παιδική αθωότητα του παιχνιδιού και τη λειτουργικότητά του ως μηχανισμού σύνδεσης και επαφής και στην νομοτελειακά βίαιη σύγκρουση των αντίθετων δυνάμεων, εντός μας και εκτός.
Πόσο εφικτό είναι τελικά να «πετάξει κάποιος τα σκιάχτρα» ώστε να ελευθερωθεί και να αναπνέει ελεύθερα;
Την απάντηση, νομίζω, μας τη δίνει υποδειγματικά ο αιώνιος Καβάφης στην «Ιθάκη» του. Τα πιο φωτεινά και τα πιο σκοτεινά είναι ριζωμένα μέσα μας. «Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις, αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου, αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.» Η πορεία μας προσδιορίζεται από τη στάση μας απέναντι σε εμάς τους ίδιους. Από τον τρόπο που στεκόμαστε απέναντι στα τραύματά μας για να τα μετουσιώσουμε σε θαύματα. Αυτή η πορεία είναι σίγουρα βίαιη, γιατί εμπεριέχει πόνο, αλλά στο τέλος της είναι μετασχηματιστικά ιαματική. Αυτό με ενδιαφέρει ιδιαίτερα στο θέατρο και για αυτό ασχολούμαι εντατικά με το «Ψ.». Το περιεχόμενο και η δυναμική του λόγου του λειτουργεί σαν άξονας εξέλιξης και όχι στείρας κριτικής. Στρέφει το κεφάλι μας στην πραγματική ευθύνη για τις ζωές μας, που είναι δική μας. Η θωράκιση του εαυτού μας, με την αποδοχή των «τραυματισμένων» μας αλλά και την αξιοποίηση των «δυνατών» μας είναι το κλειδί εξόδου από τις καταπιεστικές μας Ντουλάπες. Εμείς τις χτίζουμε, εμείς τις γκρεμίζουμε. Εμείς εγκλωβιζόμαστε, εμείς απελευθερωνόμαστε. Υπό αυτή την έννοια, κάθε άλλο παρά δύσκολη είναι η σχέση με τον εαυτό μας και τα σκοτάδια μας. Είναι ανάγκη να είναι η πιο βαθιά συντροφική σχέση της ζωής μας. Και έτσι, μακροπρόθεσμα αλλά κάποια στιγμή σίγουρα, θα γίνει αληθινά και λυτρωτικά απελευθερωτική.
Πόσο εύκολο είναι να αναλάβει κάποιος την προσωπική του ευθύνη και να απελευθερωθεί από τους δαίμονες του;
Είναι μια απαιτητική διαδικασία που προϋποθέτει να κινούμαστε με υπομονή και εμπιστοσύνη σε ένα σταθερό μονοπάτι αυτογνωσίας για χρόνια, αλλά όχι με γνώμονα την αυτοτιμωρία μας. Πυξίδα μας θα πρέπει να είναι πώς να συναντήσουμε το Μέσα μας Παιδί και να το συντροφεύσουμε, να του δώσουμε φωνή, να το αφουγκραστούμε με ζεστασιά και απαντοχή και να του κάνουμε χώρο. Αφενός για να υπάρξει κάποτε απελευθερωμένο από τους δαίμονές του, αφετέρου για να μας τραβήξει στο Φως, με τη φόρα και την αυθεντικότητά του, χωρίς να το έχουμε μαστιγώσει ακόμη παραπάνω ως τιμωρητικοί ενήλικες. Για να σπάσουμε το διαγενεακό μας τραύμα, από το οποίο πολλοί από εμάς υποφέρουμε και να μετατρέψουμε τελικά στην πορεία του δικού μας προσωπικού ταξιδιού το τραύμα μας σε θαύμα. Κι αν κάπου συναντηθούμε και με άλλα τέτοια «Παιδιά», ποιος ξέρει, μπορεί και συλλογικά να αρχίσουμε να συνδιαμορφώνουμε μία ψυχικά και πνευματικά υγιέστερη κοινωνία για τα μελλοντικά «σάρκινα» παιδιά. Δεν είναι εύκολο. Αλλά είναι αναγκαίο και σύμφυτο με την ύπαρξή μας, νομοτελειακά, αν θέλουμε κάποια στιγμή να αναπνέουμε ελεύθερα. Κι όπως λέει ο Ψ. «Ελεύθεροι να γίνουμε. Ό,τι θέλουμε να γίνουμε. Όσα μπορούμε να γίνουμε. Διώξτε τους Ελέφαντες. Πετάξτε τα βαρίδια. Ξεσκονίστε τις Ψυχές.»
Μπορεί τελικά το θέατρο, να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε ενσυναίσθηση και να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τους άλλους;
Νομίζω πως η απάντηση έχει δοθεί ήδη από αρχαιοτάτων χρόνων και είναι σύμφυτη με την ανθεκτικότητα αυτής της τέχνης διαγενεακά. Φυσικά μπορεί, φυσικά έχει τη δύναμη και τη δυναμική να είναι μία εξόχως διεισδυτική στις ψυχές μας μορφή έκφρασης. Είναι ένα καταλυτικό εργαλείο κοινωνικού μετασχηματισμού, αν του το επιτρέψουμε και εκπαιδευτούμε από την παιδική ηλικία μας να το αξιοποιούμε, να το εμπιστευόμαστε, να προστρέχουμε σε αυτό όταν η «εξωθεατρική» πραγματικότητα εξαντλεί τη σφοδρότητα, τη βιαιότητα και την απανθρωπιά της. Μέσα από τη μέθεξη που μπορεί να συνεπάρει τον θεατή αλλά και τον ανάγλυφο τρόπο με τον οποίο τα κίνητρα των χαρακτήρων, οι ψυχοσυνθέσεις τους, οι σχέσεις των ηρώων αποτυπώνονται θεατρικά, ο θεατής εκπαιδεύεται σε ένα υβριδικό περιβάλλον, που ακριβώς λόγω της φύσης της θεατρικής τέχνης και εμπειρίας εμπεριέχει ταυτόχρονα αλήθεια αλλά και φαντασία, πραγματικότητα αλλά και υπόθεση και μπορεί να λειτουργήσει και ως εκπαιδευτικό εργαλείο, που διευκολύνει το θεατή να πάρει θέση απέναντι στα τεκταινόμενα και να σκεφτεί κατ’ αναλογία πως μπορεί να πορευτεί στη δική του ζωή και τις σχέσεις του.
Είστε ηθοποιός, μουσικός, συγγραφέας και σκηνοθέτις. Με ποια ιδιότητα νιώθετε πιο ολοκληρωμένη;
Το στίγμα της καλλιτεχνικής εσωτερικής γεωγραφίας μου είναι η συνισταμένη των τεσσάρων αυτών δημιουργικών φωνών που ενυπάρχουν στο δημιουργικό σύμπαν μου, όπως το αισθάνομαι αρκετά χρόνια τώρα. Θα αφαιρούσα ίσως τη σκηνοθεσία, γιατί η εμπειρία μου ακόμη στον τομέα είναι σε εμβρυϊκό στάδιο και μάλλον συμπίπτει περισσότερο με τη σκηνοθετική οπτική ενός ηθοποιού που «αυτοσκηνοθετείται» ή αναζητά την αισθητική τομή στην οποία αισθάνεται πιο ικανοποιημένος. Ωστόσο, νιώθω απόλυτη ισορροπία ανάμεσα στην υποκριτική, τη μουσική και τη συγγραφή. Κάθε μια ξεκλειδώνει διαφορετικά εργαλεία έκφρασης και οπωσδήποτε όταν συνυπάρχουν δίνουν δίοδο στις ποικιλόμορφες δημιουργικές αγωνίες μου. Αισθάνομαι πληρότητα όταν καταφέρνω, όπως εν προκειμένω στο «Ψ.» να συνυπάρχουν όλες αυτές οι ιδιότητες. Το πιο δημιουργικό κομμάτι είναι να συντονίσεις τα εκφραστικά μέσα αυτών των τεχνών και να βρεις πώς θα δημιουργήσεις χώρο για την πιο μετασχηματιστική δύναμη που ενέχει η δημιουργία, την αληθινή σκηνική αλληλεπίδραση με τον συμπαίκτη σου. Γιατί ειδικά το θέατρο είναι βαθιά ομαδική διαδικασία. Και αυτή τη φορά με τον Τάσο Αλατζά στον ρόλο του Ψ., νομίζω έχει επιτευχθεί με χειρουργική ακρίβεια!
Ποιες στιγμές και συνεργασίες σας ξεχωρίζετε;
Τη συνεργασία μου με τον μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου στον «Πλούτο» του Αριστοφάνη που παρουσιάστηκε στο θέατρο Τζένη Καρέζη. Ο ίδιος, ένας υπέροχα, με απαλή ψυχή, Άνθρωπος της Δημιουργίας, μου άνοιξε την πόρτα στο μουσικό θέατρο με εμπιστοσύνη και απαράμιλλο σεβασμό, λειτουργώντας ως πραγματικός μέντορας. Επίσης, την συνεργασία μου στο ίδιο έργο αλλά και αργότερα στο “Rap-τάλικο» με τον εξαίρετο καλλιτεχνικό «αδερφό» μου Γιώργο Χατζή που με έχει τιμήσει με την εμπιστοσύνη του και μοιράζεται μαζί μου γνώση, εμπειρία και όραμα αλλά και όλες τις μουσικές και θεατρικές συνεργασίες μου με τον εμπνευστικό και πολυπράγμονα Οδυσσέα Αποστολόπουλο, το alter ego μου, με αποκορύφωμα την παράσταση «Το Γραμμόφωνο του κυρίου Ασόφου» που παρουσιάστηκε στο Θέατρο Τέχνης, ως αφιέρωμα στον πολυσχιδή Παύλο Νιρβάνα.
Τι ονειρεύεστε για την καλλιτεχνική σας διαδρομή;
Οι πηγές έμπνευσής μου να μην στερέψουν ποτέ. Τα εκφραστικά και καλλιτεχνικά μέσα μου να διευρύνονται διαρκώς. Ο ουσιαστικός δημιουργικός χρόνος να πολλαπλασιαστεί. Και οι αληθινά μετασχηματιστικές συνεργασίες να γίνουν το όχημα για να «αλλάξουμε το καλλιτεχνικό τοπίο με μια συμπεριληπτική «βελούδινη» επανάσταση των νέων φωνών και οραμάτων. Όπως λέει και ο Ψ. στην Ψουψούλα στο έργο μας, «για όλους υπάρχει χώρος αν τον διεκδικήσεις». Έχουμε ευθύνη να δίνουμε ζωή στα όνειρά μας, κάνοντας αντίσταση στη φθορά. Αυτό μου εύχομαι. Πολλές αντιστάσεις, πολλή φόρα, πολλή καλλιτεχνική αλληλεγγύη.
Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας με λίγες λέξεις;
Ονειροπόλα, εκρηκτική, δυναμική, εύθραυστη, ανυπόμονη, ευαίσθητη, παθιασμένη, στοχοπροσηλωμένη, επίμονη, στρουθοκάμηλο κατά περιπτώσεις, ταύρο εν υαλοπωλείω υπό συνθήκες, τρυφερή, ανήσυχη, δημιουργική, ιδεαλίστρια, βιαστική, σε μόνιμη αγωνία να προλάβω να τα ζήσω όλα, με μηδενική ανοχή στη βία και το φασισμό, με μόνιμα δημιουργική φασαρία εν κρανίω. Και πάντα «Αμαμά του Ορφέα».
Ετοιμάζετε κάτι άλλο;
Η δημιουργική φασαρία τρικυμίζει πάντα το μυαλό μου! Ετοιμάζουμε μία περιοδεία του «Ψ.» μας από το Φλεβάρη με πρώτο σταθμό τα Γιάννενα όπου θα βρεθούμε στις 7 και 8 Φεβρουαρίου στο θέατρο «Θεατρική Συμπαιγνία».
Παράλληλα, μία διαδραστική συζήτηση στην πόλη με αφορμή τα βιβλία μου «Ψ.» (Εκδόσεις Σοκόλη), «Μια Αγάπη με Π.» (Εκδόσεις Βιβλιοσκόπιο) και «Σε μία χώρα μακρινή που την έλεγαν Ταψί» (Εκδόσεις Σοκόλη).
Ακόμη, δουλεύουμε πάνω στο σχεδιασμό μιας ιδιαίτερης μουσικής παράστασης που επωάζεται για το 2026 με πολύ χιούμορ, ανατροπές και πρωτότυπα κείμενα! Τέλος, ελπίζω σύντομα να κυκλοφορήσει και το τέταρτο μου «χάρτινο παιδάκι», με τίτλο «Ο Συγκάτοικος ή 6» αλλά και να ολοκληρώσω το νέο μου έργο «Το Χαλασμένο».
Info:
Για δύο ακόμη παραστάσεις στο Studio Mαυρομιχάλη σήμερα (Τετάρτη 7/1) και αύριο (Πέμπτη 8/1)
Μαυρομιχάλη 134, Αθήνα 11472 , 210 6453330
