Με ευρεία πλειοψηφία (381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές) εγκρίθηκε η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ), η οποία διαπιστώνει ότι η απόσταση που χωρίζει την Τουρκία από τις αξίες και τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεχώς μεγαλώνει.
Η έκθεση, την οποία συνέταξε ο Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσες Αμόρ, υπογραμμίζει ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν «παγωμένες από το 2018». Λόγω της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και της έλλειψης προόδου, το ΕΚ ξεκαθαρίζει ότι η διαδικασία ένταξης δεν μπορεί να επανεκκινήσει υπό το παρόν καθεστώς.
Ανθρώπινα δικαιώματα και Κράτος Δικαίου
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει λόγο για «δεινή κατάσταση» και συστηματική προσπάθεια περιορισμού των θεμελιωδών ελευθεριών μέσω νέων νόμων.
Ειδικότερα, καταγγέλλονται οι επιθέσεις κατά πολιτικών της αντιπολίτευσης, με ιδιαίτερη αναφορά στο κόμμα CHP και τον υποψήφιο για την προεδρία, Εκρέμ Ιμάμογλου. Ειδική αναφορά γίνεται και στη στοχοποίηση ακτιβιστών, δικηγόρων, δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών και καλλιτεχνών.
Για πρώτη φορά, η έκθεση επικρίνει τη σιωπή των υπόλοιπων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και πολλών κρατών-μελών, καλώντας τα να πάρουν πιο ξεκάθαρη και ηχηρή θέση απέναντι στην Άγκυρα.
Παράλληλα, προτείνεται η αναζήτηση μιας «στενότερης και πιο στρατηγικής εταιρικής σχέσης» σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως ο εκσυγχρονισμός της Τελωνειακής Ένωσης και η απελευθέρωση των θεωρήσεων (βίζα), υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα εκπληρώσει τα προαπαιτούμενα κριτήρια.
Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας
Το ΕΚ στηρίζει τον ελληνοτουρκικό διάλογο, αναφέροντας ενδεικτικά τη σύνοδο κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν τον Φεβρουάριο του 2026, ως εργαλείο αποκλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο, ζητώντας όμως από την Τουρκία να εγκαταλείψει την επιθετική ρητορική.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και άλλα σημεία τριβής
Στην έκθεση, καταδικάζεται η προώθησή του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ εκφράζεται έντονη ανησυχία για τη διατήρηση του casus belli εναντίον της Ελλάδας.
Επικρίνονται επίσης οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, η εργαλειοποίηση των NAVTEX και οι παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκά έργα (Great Sea Interconnector, EastMed), καθώς και οι αντιδράσεις για το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο και η παράνομη αλιεία.
Όσον αφορά το Διεθνές Δίκαιο, ζητείται ο σεβασμός της UNCLOS, ενώ επαναλαμβάνεται ότι το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο παραβιάζει δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.
Επιπλέον, ζητείται η τήρηση των συστάσεων της Επιτροπής της Βενετίας για τους Έλληνες της Ίμβρου και της Τενέδου, η αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η προστασία μνημείων όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά από βανδαλισμούς, βάσει των αποφάσεων της UNESCO.
Ασφάλεια και άμυνα
Αν και αναγνωρίζεται η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας (σε Μαύρη Θάλασσα, Ουκρανία, Νότιο Καύκασο και Μέση Ανατολή) και η συμμετοχή της σε ειρηνευτικές αποστολές, το ΕΚ εκφράζει ανησυχία για τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση της συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ από την Άγκυρα, μέσω του αποκλεισμού κράτους-μέλους της ΕΕ και καλεί την Τουρκία να εγκαταλείψει αυτή την πρακτική.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει περαιτέρω επιδείνωση της ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της ΕΕ, η οποία υποχώρησε από 6% το 2024 σε 4% το 2025, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Παρότι χαιρετίζει την εντατικοποίηση του πολιτικού διαλόγου και τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αποστολές της ΕΕ, το ΕΚ εκφράζει ανησυχία για την αυξανόμενη αντιδυτική στάση των τουρκικών αρχών και καλεί την Άγκυρα να άρει εμπόδια που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ συμμάχων, όπως η διατήρηση του casus belli κατά κράτους-μέλους της ΕΕ, οι αμφισβητήσεις κυριαρχίας άλλων κρατών και η διατήρηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400.
Επιπλέον, εκφράζει σοβαρή ανησυχία για την προσέγγιση της Τουρκίας με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, τονίζοντας ότι ενδεχόμενη πλήρης ένταξη στους BRICS+ είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με την ενταξιακή της πορεία προς την ΕΕ.
Παρά τις παραπάνω επιφυλάξεις, το ΕΚ εκτιμά ότι, υπό το φως των γεωπολιτικών εξελίξεων, «θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες συνεργασίας με την Τουρκία στο πλαίσιο των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας». Παράλληλα, όμως καλεί την Άγκυρα «να άρει τα σοβαρά εμπόδια που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ εταίρων και συμμάχων».
Το Κυπριακό ζήτημα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιμένει ότι η μόνη αποδεκτή διευθέτηση είναι μια δίκαιη και βιώσιμη λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με μία διεθνή προσωπικότητα, μία κυριαρχία και μία ιθαγένεια, σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΟΗΕ και τις αρχές της ΕΕ.
Χαιρετίζονται οι άτυπες συναντήσεις υπό τον ΟΗΕ (2025-2026), αλλά καταδικάζονται οι μονομερείς ενέργειες στα Βαρώσια, ο σφετερισμός ελληνοκυπριακών περιουσιών και η παραβίαση της Πράσινης Γραμμής, με το ΕΚ να ζητά την απόσυρση των κατοχικών στρατευμάτων. Υπογραμμίζεται, τέλος, ότι οποιαδήποτε προσέγγιση ΕΕ-Τουρκίας περνά μέσα από την εποικοδομητική στάση της στο Κυπριακό.
Η δήλωση του εισηγητή
Ο Νάτσο Σάνσεθ Αμόρ ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός στις δηλώσεις του, χαρακτηρίζοντας πλέον ανοιχτά την Τουρκία ως μια «πραγματικά αυταρχική χώρα»:
«Εδώ και δέκα χρόνια περιμένουμε κάποιο καλό νέο, αλλά διαπιστώνουμε πλήρη έλλειψη βούλησης για συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές αρχές. Τι δουλειά μπορεί να έχει στην ΕΕ μια αυταρχική χώρα; Δεν θέλουμε να σκοτώσουμε την τελευταία ελπίδα της τουρκικής κοινωνίας των πολιτών που μάχεται για Δημοκρατία, όμως το Κράτος Δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για την Ένωση».
Κατέληξε επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν αναπόσπαστους πυλώνες για οποιοδήποτε μελλοντικό πλαίσιο συνύπαρξης, το οποίο όμως απαιτεί την επίλυση των ελλειμμάτων εμπιστοσύνης και τον σεβασμό της καλής γειτονίας.
Έντονη η αντίδραση της Άγκυρας
«Η Έκθεση για την Τουρκία του 2025, η οποία εγκρίθηκε από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, περιέχει αξιολογήσεις που βασίζονται σε αβάσιμους ισχυρισμούς και παραπληροφόρηση», σημειώνει σε ανακοίνωσή του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών για την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Είναι σαφές ότι η έκθεση στοχεύει να επισκιάσει την τρέχουσα θετική ατζέντα σε μια εποχή που η στρατηγική σημασία των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ αυξάνεται σταθερά», αναφέρει το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, σημειώνοντας ότι «αυτή η προσέγγιση, η οποία παρέχει πλατφόρμα σε τρομοκρατικές οργανώσεις και κύκλους κατά της Τουρκίας, καταδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο μακριά βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από την παρουσίαση στρατηγικού οράματος για το μέλλον των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ».
Το τουρκικό υπουργείο ξεκαθαρίζει ο ότι η Άγκυρα «απορρίπτει κατηγορηματικά» την «παραμόρφωση των νομικών διαδικασιών που διεξάγονται από την ανεξάρτητη τουρκική δικαιοσύνη», καθώς και αυτό που χαρακτηρίζει ως «στοχοποίηση του Υπουργού Δικαιοσύνης μας με αβάσιμους ισχυρισμούς».
«Η προσδοκία μας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ότι, στο τρέχον περιβάλλον αυξανόμενων παγκόσμιων προκλήσεων, θα υιοθετήσει μια προσέγγιση που θα συμβάλει στην προώθηση των σχέσεων μεταξύ της υποψήφιας χώρας Τουρκίας και της ΕΕ σε εποικοδομητική βάση και σύμφωνα με τα κοινά συμφέροντα», καταλήγει η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
