Ρεπορτάζ: Αντώνης Ζήβας
Οι επιθέσεις εναντίον των Κούρδων στη Συρία συνεχίζονται καθώς οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), των οποίων ηγούνται οι Κούρδοι, ανέφεραν σήμερα πως τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν την πόλη Χάσακα στη βορειοανατολική Συρία.
Πηγές από τις τουρκικές υπηρεσίες ασφαλείας διαψεύδουν τον ισχυρισμό, όπως ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.
Οι πρόσφατες καταγγελίες των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) για πλήγματα τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Χάσακα δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη και βαθύτερη αναδιάταξη ισχύος, που οδηγεί με ταχύ ρυθμό στο ξήλωμα του κουρδικού αυτοδιοικούμενου εγχειρήματος στη Ροζάβα και τις άλλες Κουρδικές περιόχες στη Συρία.
Παρότι η Άγκυρα διαψεύδει κάθε εμπλοκή στα πλήγματα, η πραγματικότητα στο έδαφος δείχνει ότι η τουρκική πίεση παραμένει σταθερή και πολυεπίπεδη, όπως αναφέρουν ανεξάρτητες πηγές.
Οι συγκρούσεις συνεχίζονται παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ανακοινώθηκε πρόσφατα, με μάχες να καταγράφονται σε κομβικές περιοχές, γύρω από στρατηγικές υποδομές και φυλακές όπου κρατούνται από τις Κουρδικές Δυνάμεις χιλιάδες τζιχαντιστές του ISIS.
Την ίδια στιγμή, το νέο καθεστώς στη Δαμασκό επιχειρεί να επαναφέρει τον πλήρη έλεγχο σε εδάφη που για χρόνια βρίσκονταν υπό κουρδική διοίκηση.
Η συμφωνία που επετεύχθη με τις SDF προβλέπει την ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων στον συριακό κρατικό μηχανισμό και στον εθνικό στρατό, την παράδοση κρίσιμων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, συνοριακών περασμάτων και φυλακών, καθώς και την ουσιαστική κατάργηση των αυτόνομων διοικητικών δομών της Ροζάβα.
Για τους Κούρδους, πρόκειται για μια αναγκαστική υποχώρηση, προϊόν στρατιωτικής πίεσης και απουσίας εναλλακτικών.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πολύπλοκη αν ληφθεί υπόψη ο ρόλος της Τουρκίας. Η Άγκυρα αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς συμμάχους της νέας ηγεσίας στη Δαμασκό και αντιμετωπίζει τη συμφωνία με τις SDF ως «ιστορικό σημείο καμπής».
Στην τουρκική ανάγνωση, η αποδυνάμωση και η απορρόφηση των κουρδικών δυνάμεων στη Συρία αφαιρεί το τελευταίο ανάχωμα σε αυτό που θεωρείται απειλή εθνικής ασφάλειας: τη δημιουργία ενός κουρδικού αυτόνομου θύλακα κατά μήκος των συνόρων της.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία έχει διεξαγάγει από το 2016 διαδοχικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη βόρεια Συρία, με στόχο τις κουρδικές πολιτοφυλακές. Σήμερα, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα ανοιχτή εισβολή, βλέπει τους στρατηγικούς της στόχους να εξυπηρετούνται μέσω της πολιτικής σύμπλευσης με τη Δαμασκό. Για τους Κούρδους της Συρίας, αυτή η συμμαχία ισοδυναμεί με διπλή πίεση: από το κεντρικό κράτος που επιστρέφει και από έναν περιφερειακό παίκτη που δεν έκρυψε ποτέ ότι επιδιώκει την εξάλειψη κάθε μορφής κουρδικής αυτονομίας.
Παράλληλα, η διεθνής στήριξη προς τους Κούρδους έχει ουσιαστικά εξανεμιστεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που στηρίχθηκαν στις SDF για την ήττα του ISIS, έχουν μειώσει δραστικά την παρουσία και την πολιτική τους εμπλοκή, αφήνοντας τους πρώην συμμάχους τους εκτεθειμένους. Η αίσθηση εγκατάλειψης είναι διάχυτη στις κουρδικές κοινότητες, οι οποίες βλέπουν το πολιτικό τους κεφάλαιο να εξαντλείται την ίδια στιγμή που χάνουν και τον έλεγχο της ασφάλειας στις περιοχές τους.
Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης είναι πολυεπίπεδες. Εκτός από την απώλεια αυτονομίας και πολιτικής εκπροσώπησης, υπάρχουν σοβαροί φόβοι για περιορισμό δικαιωμάτων, αλλαγές στον δημογραφικό χαρακτήρα ορισμένων περιοχών και στοχοποίηση κουρδικών δομών στο όνομα της «αποκατάστασης της κρατικής κυριαρχίας». Ταυτόχρονα, η μεταφορά του ελέγχου των φυλακών του ISIS στη Δαμασκό προκαλεί ανησυχία για αποσταθεροποίηση και ενδεχόμενη αναζωπύρωση της τζιχαντιστικής απειλής.
Στο νέο αυτό τοπίο, το κουρδικό εγχείρημα στη Συρία —που παρουσιάστηκε διεθνώς ως μοντέλο αυτοδιοίκησης και σταθερότητας εν μέσω πολέμου— φαίνεται να φτάνει στο τέλος του. Η συμμαχία Δαμασκού–Άγκυρας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους Κούρδους, διαμορφώνει μια πραγματικότητα στην οποία οι αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην τους και το μέλλον τους καθορίζεται από άλλους.
Για άλλη μια φορά στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής, οι Κούρδοι πληρώνουν το τίμημα των γεωπολιτικών συμφωνιών. Και αυτή τη φορά, το τίμημα μοιάζει να είναι η ίδια η πολιτική τους ύπαρξη στη βορειοανατολική Συρία.
