Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του zougla.gr στην GoogleΓια περισσότερους από δύο χιλιετίες, ο Παρθενώνας αποτελεί σύμβολο της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής και θαυμαστό παράδειγμα γεωμετρικής ακρίβειας. Οι καμπύλες και οι ανεπαίσθητες αποκλίσεις από τις απόλυτα ευθείες γραμμές έχουν συχνά αποδοθεί στην προσπάθεια των αρχιτεκτόνων να διορθώσουν τις οπτικές ατέλειες που προκαλεί η ανθρώπινη όραση. Μια νέα μαθηματική μελέτη, όμως, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την ευρέως διαδεδομένη ερμηνεία και να εξετάσει αν οι περίφημες «οπτικές διορθώσεις» του Παρθενώνα ανταποκρίνονται πράγματι στον αρχικό σχεδιασμό του μνημείου.
Ένας μαθηματικός αποκάλυψε αυτό που ίσως είναι ένας από τους μακροβιότερους μύθους στην ιστορία, αφού μελέτησε τις οπτικές ψευδαισθήσεις και τον Παρθενώνα, τον διάσημο ελληνικό ναό που δεσπόζει πάνω από την Αθήνα.
Οι μελετητές θαυμάζουν το κτήριο στον λόφο της Ακρόπολης για περισσότερα από 2.000 χρόνια και πλέκουν το εγκώμιο των αρχιτεκτόνων του για την έξυπνη χρήση της γεωμετρίας. Οι ανεπαίσθητες καμπύλες του λέγεται ότι διορθώνουν οπτικές ψευδαισθήσεις που διαφορετικά θα κατέστρεφαν τις καθαρές γραμμές του Παρθενώνα.
Όμως, έπειτα από λεπτομερή έρευνα και πλήθος μαθηματικών μοντέλων, ο καθηγητής Αλέν Γκοριελί (Alain Goriely) από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης κατέληξε σε ένα αμήχανο συμπέρασμα. Οι οπτικές ψευδαισθήσεις που υποτίθεται ότι διορθώνουν οι καμπύλες είναι είτε ανοησίες είτε πρακτικά ανεπαίσθητες. Εν ολίγοις, οι ίδιες οι ψευδαισθήσεις είναι μια ψευδαίσθηση.
Στη μελέτη του, ο Γκοριελί εντοπίζει τις ρίζες του μύθου στον Ρωμαίο αρχιτέκτονα και μηχανικό του 1ου αιώνα π.Χ., Βιτρούβιο, ο οποίος έγραψε για τον Παρθενώνα 400 χρόνια μετά την κατασκευή του. Η αναφορά του βρήκε τον δρόμο της στα αρχιτεκτονικά βιβλία και καθιερώθηκε ως αδιαμφισβήτητο γεγονός. Τα σημερινά chatbots τεχνητής νοημοσύνης εξακολουθούν να αναπαράγουν την ίδια ιστορία. «Πιστεύω ότι ίσως είναι ο παλαιότερος μύθος που έχουμε», δήλωσε ο Γκοριελί, «με εξαίρεση τη θρησκεία».
Ένας κοινός ισχυρισμός που αμφισβητεί ο μαθηματικός αφορά τη βάση ή τον στυλοβάτη του Παρθενώνα. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι οι πλευρές της βάσης δεν είναι οριζόντιες, αλλά σχηματίζουν ένα ελαφρύ τόξο που υψώνεται κατά 6 εκατοστά στο κέντρο. Σύμφωνα με τον Βιτρούβιο, αυτό διορθώνει μια ψευδαίσθηση που θα έκανε τη βάση να φαίνεται ότι «βουλιάζει» (κρεμάει) στη μέση.
Το φαινόμενο αυτό της «βύθισης» έχει αποδοθεί σε δύο προτεινόμενα τεχνάσματα του φωτός. Το πρώτο υποστηρίζει ότι οι μεγάλες οριζόντιες γραμμές απλώς φαίνονται να «κρεμάνε» στη μέση, αλλά ο Γκοριελί δεν βρήκε κανένα στοιχείο που να το αποδεικνύει.
Το δεύτερο υποδηλώνει ότι οι μαρμάρινες κολόνες του Παρθενώνα δημιουργούν την ψευδαίσθηση. Αυτό βασίζεται στην ψευδαίσθηση Hering (Χέρινγκ), όπου παράλληλες γραμμές σε ένα δισδιάστατο (2D) χαρτί μπορεί να φαίνονται καμπυλωμένες όταν άλλες γραμμές τις τέμνουν. Όμως, η ψευδαίσθηση Hering είναι πιο ισχυρή όταν οι τεμνόμενες γραμμές σχηματίζουν οξείες γωνίες. Οι κολόνες του Παρθενώνα είναι υπερβολικά κάθετες για να παραγάγουν αυτή την ψευδαίσθηση και δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι λειτουργεί καν σε τρισδιάστατο (3D) περιβάλλον, ανέφερε ο Γκοριελί.
Ένας άλλος ισχυρισμός είναι ότι τα εξογκώματα στις κολόνες του Παρθενώνα – μια καμπυλότητα που ονομάζεται «έντασις» (entasis) – διορθώνουν μια οπτική ψευδαίσθηση που θα τις έκανε να φαίνονται πολύ στενές στη μέση. Και πάλι, ο Γκοριελί δεν βρήκε καμία απόδειξη για την ύπαρξη αυτής της ψευδαίσθησης. Επιπλέον, οι κολόνες του Παρθενώνα διογκώνονται μόλις κατά 18 χιλιοστά, κάτι που είναι σχεδόν ανεπαίσθητο σε τυπικές αποστάσεις θέασης.
Ο Γκοριελί, ο οποίος αξιολογεί και απορρίπτει και άλλες υποτιθέμενες «οπτικές διορθώσεις» στη δημοσίευσή του, παραδέχεται ότι «παρασύρθηκε σε μια δαιδαλώδη έρευνα» προσπαθώντας να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία. Υποψιάζεται ότι οι αρχιτέκτονες του Παρθενώνα είχαν άλλους λόγους για τα συγκεκριμένα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά.
Η καμπύλη της βάσης μπορεί να απέτρεπε τον σχηματισμό λακκούβων από τη βροχή και οι καμπυλωτές κολόνες ίσως απλώς να φαίνονταν πιο οργανικές και οπτικά ευχάριστες στους αρχαίους Έλληνες, γράφει στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science.
Δεν είναι σαφές γιατί ο μύθος έχει διατηρηθεί για τόσο πολύ καιρό, αλλά ο Γκοριελί υποψιάζεται ότι η αντίληψη για την αρχαία Ελλάδα ως έναν εξαιρετικά σοφό και πολυμήχανο πολιτισμό φέρει εν μέρει την ευθύνη.
Ασυνήθιστα για μια ακαδημαϊκή μελέτη, ο Γκοριελί ολοκληρώνει τη δημοσίευσή του καλώντας τους αναγνώστες να την αφήσουν στην άκρη και να κάνουν μια βόλτα στην πόλη τους. «Εμπιστευτείτε τα μάτια σας, αμφισβητήστε αυτό που βλέπετε και αποφασίστε μόνοι σας αν η θεωρία των οπτικών διορθώσεων ευσταθεί», γράφει.
Ο Φρανκ Σάλμον (Frank Salmon), καθηγητής ιστορίας της κλασικής αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, δήλωσε: «Ορισμένοι ειδικοί είναι εδώ και καιρό επιφυλακτικοί απέναντι στις εξηγήσεις του Βιτρούβιου, αναγνωρίζοντας τους κινδύνους που ενέχει η χρήση του κειμένου του ως ενός είδους Βίβλου για την εξήγηση των αρχιτεκτονικών πρακτικών στην Ελλάδα αιώνες πριν από την εποχή του, αλλά και λόγω της απώλειας πολλών ελληνικών κειμένων σχετικά με την αρχιτεκτονική των ναών τους, τα οποία ο ίδιος ισχυριζόταν ότι είχε διαβάσει όταν προετοίμαζε τα δικά του έργα».
Πηγή: Guardian
