Το πρόγραμμα «Θερμόπολις 2009» βρισκόταν σε εξέλιξη για λογαριασμό της Αθήνας από τα μέσα του περασμένου Ιουλίου, συλλέγοντας πλήθος στοιχείων μέσω επίγειων παρατηρήσεων, αεροσκαφών και δορυφόρων για τις κλιματικές συνθήκες της ελληνικής πρωτεύουσας. Ανάμεσα στις φιλοδοξίες του συγκεκριμένου προγράμματος είναι και η βελτίωση των προβλέψεων για τους καύσωνες, καθώς και τις γενικότερες περιβαλλοντικές συνθήκες της πόλης.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), οι επιστημονικές παρατηρήσεις εστιάζονται στο φαινόμενο της λεγόμενης «αστικής θερμικής νησίδας», δηλαδή στο σύνολο των ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούν σε μία μεγαλούπολη όπως η Αθήνα και οι οποίες ανεβάζουν την θερμοκρασία ακόμα και δέκα βαθμούς Κελσίου υψηλότερα εντός του αστικού ιστού σε σχέση με τη γύρω ύπαιθρο.
Γεγονός αποτελεί πως το πυκνοδομημένο αστικό περιβάλλον τείνει να λειτουργεί ως μια γιγάντια «παγίδα» θερμότητας, που απορροφά ζέστη τη μέρα απελευθερώνοντάς την τη νύχτα. Κάτι που συνδέεται με επίπεδα θνησιμότητας άνω του μέσου όρου, όσον αφορά την τρίτη ηλικία, αλλά και με αυξημένο αίσθημα δυσφορίας στο σύνολο των πολιτών.
Μία ανάλογη επιστημονική πρωτοβουλία, υπό τον γενικό τίτλο Desirex 2008, είχε πραγματοποιηθεί το περσινό καλοκαίρι στη Μαδρίτη ενώ φέτος ήταν σειρά της ελληνικής πρωτεύουσας να μπει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων. Στην εν λόγω έρευνα συμμετείχαν ειδικοί από την Ελλάδα και την Ισπανία υπό τον καθηγητή, του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Σπύρο Ραψομανίκη. Επίσης, συμμετείχαν οι δήμοι Αθηναίων και Αμαρουσίου, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.
Από τις 18 Ιουλίου, λοιπόν, έγιναν μετρήσεις από δύο αεροσκάφη που είχαν ως σκοπό την ανίχνευση της θερμότητας όπως και την συλλογή πίεσης και υγρασίας. Παράλληλα, έγιναν ανάλογες παρατηρήσεις από δορυφόρους ενώ στις επίγειες μετρήσεις επικεφαλής ήταν ο καθηγητής, του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου, Κώστας Κουρτίδης.
Τα στοιχεία που συλλέχθηκαν θα αναλυθούν από τους επιστήμονες, οι οποίοι προσδοκούν ότι θα τα αξιοποιήσουν πρακτικά στο μέλλον εκμεταλλευόμενοι τις όποιες ωφέλειες μπορεί να προκύψουν. Για παράδειγμα, αξίζει να σημειωθεί πως μία πρακτική χρησιμότητα θα ήταν η τοποθέτηση ασθενοφόρων στα πιο επίφοβα σημεία της πόλης κατά την διάρκεια κυμάτων καύσωνα.
