Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του zougla.gr στην GoogleΈνα ηχηρό μήνυμα αφύπνισης για το μέλλον του εγχώριου εκπαιδευτικού συστήματος στέλνει η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ, η οποία αποτυπώνει την περαιτέρω διολίσθηση της Ελλάδας στον διεθνή διαγωνισμό PISA 2025. Τα στοιχεία συνθέτουν μια ανησυχητική εικόνα που δεν περιορίζεται μόνο στη βαθμολογική συρρίκνωση σε βασικά γνωστικά αντικείμενα, αλλά επεκτείνεται στο προβληματικό σχολικό κλίμα, τις απουσίες και τις σοβαρές ελλείψεις στην ψηφιακή εκπαίδευση.
Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν είναι αμιγώς ελληνικό. Η ιστορική πτώση των επιδόσεων καταγράφεται σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, με χώρες όπως η Γαλλία να βιώνουν μια πρωτοφανή εκπαιδευτική κρίση.
Η ελληνική πραγματικότητα – Μια δεκαετία καθοδικής πορείας
Τα αποτελέσματα για τους Έλληνες δεκαπεντάχρονους μαθητές μαρτυρούν μια βαθιά, δομική αδυναμία. Σε σύγκριση με το 2022, η χώρα μας κατέγραψε σημαντικές απώλειες: 16 μονάδες στην Ανάγνωση (Κατανόηση Κειμένου), 7 μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες και 6 μονάδες στα Μαθηματικά. Η κατάρρευση στην ανάγνωση κρίνεται ως η πλέον επικίνδυνη, καθώς η δεξιότητα αυτή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την αφομοίωση της γνώσης σε όλα τα υπόλοιπα μαθήματα.
Ακόμη και στο νέο πεδίο αξιολόγησης (Learning in the Digital World), που εστιάζει στην υπολογιστική επίλυση προβλημάτων, η Ελλάδα συγκέντρωσε μόλις 461 μονάδες, ισοβαθμώντας ουσιαστικά με χώρες όπως η Κροατία, η Χιλή, η Μάλτα και το Βιετνάμ.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, όμως, προκύπτει από τη σύγκριση της δεκαετίας 2015-2025, όπου η Ελλάδα μοιάζει να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Η χώρα έχασε 45 μονάδες στην Ανάγνωση (έναντι 27 του ΟΟΣΑ), 33 στα Μαθηματικά (έναντι 24 του ΟΟΣΑ) και 21 στις Φυσικές Επιστήμες (έναντι μόλις 7 του ΟΟΣΑ). Η καθίζηση αυτή αφορά οριζόντια το μαθητικό δυναμικό, συμπαρασύροντας τόσο τους αδύναμους, όσο και τους άριστους μαθητές.
Οι λίγοι της κορυφής και το χάσμα των φύλων
Η στατιστική κατανομή των επιδόσεων είναι ενδεικτική των ανισοτήτων: Ενώ στον ΟΟΣΑ το 11,9% των μαθητών κατακτά τα κορυφαία επίπεδα (5 ή 6), στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό περιορίζεται σε ένα ισχνό 3,3%. Στον αντίποδα, σχεδόν 1 στους 3 Έλληνες μαθητές (31,4%) δεν καταφέρνει να πιάσει ούτε το βασικό επίπεδο 2, το κατώφλι επάρκειας για την ερμηνεία πραγματικών καταστάσεων, την ώρα που το αντίστοιχο ποσοστό διεθνώς είναι 19,7%.
Την ίδια στιγμή, ένα εντυπωσιακό χάσμα καταγράφεται ανάμεσα στα φύλα, ειδικά στην ανάγνωση, όπου τα κορίτσια αφήνουν πίσω τα αγόρια με διαφορά 46 μονάδων (446 έναντι 400). Η απόκλιση αυτή τοποθετεί την Ελλάδα στις επτά χώρες με τη μεγαλύτερη ψαλίδα παγκοσμίως.
Το σχολικό κλίμα και το «ψηφιακό παράδοξο»
Οι βαθμολογίες αυτές δεν προκύπτουν σε κενό αέρος. Η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις διεθνώς (οριακά πάνω από την Αργεντινή) στον δείκτη πειθαρχίας. Ο θόρυβος στις τάξεις και η αταξία ροκανίζουν τον χρόνο διδασκαλίας, ενώ μόλις το 42,8% των μαθητών δεν κάνει αδικαιολόγητες απουσίες (σκασιαρχείο). Επιπλέον, μόνο το 35,4% των παιδιών πιστεύει ότι το σχολείο τα προετοιμάζει πραγματικά για τη ζωή.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το ψηφιακό παράδοξο των ελληνικών σχολείων: Παρότι το 98,3% των μαθητών φοιτά σε σχολεία με καθολική απαγόρευση των κινητών (έναντι 49,5% στον ΟΟΣΑ), τα επίπεδα διάσπασης της προσοχής από ψηφιακές συσκευές παραμένουν στον διεθνή μέσο όρο. Αυτό συμβαίνει την ώρα που οι τεχνολογικές υποδομές των σχολείων για εποικοδομητική ψηφιακή διδασκαλία είναι πρακτικά ανύπαρκτες (δείκτης -0,59).
Μέσα σε αυτή τη ζοφερή εικόνα, μοναδική αχτίδα ελπίδας αποτελούν τα 38 «ανθεκτικά» σχολεία (τα 32 δημόσια) σε φτωχότερες κοινωνικοοικονομικά περιοχές, όπου χάρη στην ποιότητα της διδασκαλίας και την οργάνωση, οι μαθητές επιτυγχάνουν επιδόσεις κοντά ή και πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Η διεθνής εικόνα και η περίπτωση της Γαλλίας
Τα ελληνικά αποτελέσματα εναρμονίζονται με μια ευρύτερη, παγκόσμια κρίση. Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού, Ματίας Κόρμαν: «Η PISA 2025 δείχνει ότι η αντιστροφή της πτώσης των επιδόσεων των μαθητών είναι επείγουσα. Τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα επικεντρώνονται σε λιγότερους τομείς, αλλά σε μεγαλύτερο βάθος, επενδύουν στους εκπαιδευτικούς, εμπλέκουν τους γονείς και παρέχουν στοχευμένη υποστήριξη στους μαθητές και στα σχολεία που τη χρειάζονται περισσότερο».
Η Γαλλία, μια χώρα που παραδοσιακά κινούνταν σταθερά στον μέσο όρο, βιώνει μια άνευ προηγουμένου υποχώρηση. Οι επιδόσεις των Γάλλων δεκαπεντάχρονων στην ανάγνωση (-18 μονάδες) και στα μαθηματικά (-16 μονάδες από το 2022) βρίσκονται στο ναδίρ της εικοσαετίας. Ο Eric Charbonnier, αναλυτής του ΟΟΣΑ, επισημαίνει τη σοβαρότητα της κατάστασης: «Είχαμε ήδη παρατηρήσει μια πτώση μεταξύ 2018 και 2022, την οποία είχαμε αποδώσει εν μέρει στις συνέπειες της υγειονομικής κρίσης. Αυτή η νέα πτώση πρέπει να μας προβληματίσει για το τι συμβαίνει, και όχι μόνο στη Γαλλία».
Στη Γαλλία το ποσοστό των μαθητών που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στα μαθηματικά αγγίζει πλέον το 36%, με τις κοινωνικές ανισότητες να παραμένουν χαοτικές (χάσμα άνω των 90 μονάδων μεταξύ ευνοημένων και μη). Σχολιάζοντας τη μικρή μείωση αυτής της ψαλίδας, ο Charbonnier εξηγεί πως προέρχεται από την πτώση των άριστων: «Είναι σχεδόν καλά νέα. Μεταξύ 2015 και 2025, παρατηρούμε μια απότομη πτώση στις επιδόσεις των μαθητών από τα πιο ευνοημένα στρώματα, γεγονός που δείχνει ότι οι δυσκολίες έχουν γενικευθεί και ενταθεί».
Την ίδια στιγμή, τα εκπαιδευτικά συστήματα φαίνεται να πάσχουν δομικά. «Το λιγότερο που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι ότι η Γαλλία στερήθηκε συνοχής την τελευταία δεκαετία και ότι το γυμνάσιο παρέμεινε το τυφλό σημείο των μεταρρυθμίσεων», προσθέτει ο αναλυτής. Παράλληλα, εντοπίζονται αλλαγές στις συνήθειες των νέων, με τον διπλασιασμό των «βιαστικών αναγνωστών» και την επίδραση των οθονών: «Η στάση των μαθητών απέναντι στη μάθηση έχει αλλάξει. Υπάρχουν στοιχεία εκτός σχολείου που συμβάλλουν σε αυτά τα αποτελέσματα».
Κομβικό ρόλο στην πτώση διαδραματίζει και η αποστασιοποίηση των γονέων από την εκπαιδευτική διαδικασία. Σύμφωνα με τον Charbonnier: «Η εκπαίδευση θεωρείται μερικές φορές από τους γονείς ως καταναλωτικό αγαθό. Ωστόσο, οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στη μάθηση».
Ζαχαράκη: «Τέλος στο μοντέλο της αποστήθισης»
Αποτιμώντας τα ευρήματα της διεθνούς έρευνας, η Υπουργός Παιδείας της Ελλάδας, Σοφία Ζαχαράκη, δεν έκρυψε τον προβληματισμό της, χαρακτηρίζοντας «κακές» τις επιδόσεις στο σύνολο σχεδόν των κρατών και υπογραμμίζοντας την ηχηρή πτώση χωρών που παραδοσιακά πρωταγωνιστούσαν.
Εστιάζοντας στην Ελλάδα, η Υπουργός στάθηκε στο γεγονός ότι, παρά τη γενική πτώση, η απόσταση από τον διεθνή μέσο όρο συρρικνώθηκε. Τόνισε ότι για πρώτη φορά οι μαθητές μας κατέγραψαν καλύτερες σχετικές επιδόσεις στα μαθηματικά πετυχαίνοντας μεγαλύτερη σύγκλιση, ενώ οι απώλειες στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες ήταν μικρότερες σε σύγκριση με την κατακρήμνιση άλλων χωρών.
Δίνοντας το στίγμα της επόμενης ημέρας, η κα Ζαχαράκη κατέστησε σαφές πως το υπάρχον εκπαιδευτικό μοντέλο έχει κλείσει τον κύκλο του. Επεσήμανε την κατεπείγουσα ανάγκη ριζικών αλλαγών στα προγράμματα σπουδών, παρεμβάσεις που, όπως ανέφερε, βρίσκονται ήδη σε τροχιά υλοποίησης, με κεντρικό άξονα την ουσιαστική εμπέδωση της γνώσης και την οριστική ρήξη με την κουλτούρα της στείρας αποστήθισης.
