Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump είναι εδώ και καιρό αρνητής της κλιματικής αλλαγής και σύμμαχος της πετρελαϊκής βιομηχανίας – συνοψίζει την ενεργειακή του πολιτική με το: «Drill baby, drill» Ωστόσο, κάνει περισσότερα από σχεδόν οποιονδήποτε άλλον για να επιταχύνει την παγκόσμια μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην καθαρή ενέργεια και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Μετά το χτύπημα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έκλεισε το Στενό του Ορμούζ και προκάλεσε τη μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία.
Για τον Trump και τους δωρητές του στη βιομηχανία πετρελαίου, αυτή η κρίση μπορεί να αποτελέσει ένα μη αναστρέψιμο σημείο καμπής για την καθαρή ενέργεια. Για χρόνια, οι υποστηρικτές των ορυκτών καυσίμων διαφήμιζαν το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα ως «αξιόπιστες» μορφές ενέργειας. Αυτή η αφήγηση έχει αντιστραφεί. Τα ορυκτά καύσιμα έχουν γίνει ακριβά και αναξιόπιστα, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι φθηνές, αξιόπιστες και ασφαλείς.
Για πρώτη φορά, πάνω από 50 χώρες θα συναντηθούν αυτή την εβδομάδα στην Κολομβία για να συζητήσουν πώς να μειώσουν και να τερματίσουν την εξάρτησή τους από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η ιστορική διάσκεψη είχε προγραμματιστεί πριν από τον πόλεμο του Ιράν. Όμως η φετινή ενεργειακή κρίση έχει ανεβάσει σημαντικά τα διακυβεύματα.
Το κλείσιμο του στενού Στενού του Ορμούζ από το Ιράν εμπόδισε τα πετρελαιοφόρα να φτάσουν στους προορισμούς τους. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Περισσότερες από 60 εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και πετρελαίου έχουν υποστεί ζημιές στη σύγκρουση, μέχρι στιγμής. Ακόμα κι αν επιτευχθεί μια διαρκής εκεχειρία, αυτές οι επιπτώσεις θα αντηχούν για μήνες και χρόνια.
Περίπου το 80% του παγιδευμένου αργού πετρελαίου προοριζόταν για την περιοχή Ασίας – Ειρηνικού. Αντιμέτωπες με τη μείωση της προσφοράς, οι κυβερνήσεις της περιοχής εφαρμόζουν μέτρα έκτακτης ανάγκης, όπως η αποστολή των εργαζομένων στα σπίτια τους, η απαγόρευση των μετακινήσεων των κυβερνητικών στελεχών, η επιβολή δελτίου καυσίμων και η μείωση των σχολικών ωρών.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στον Ειρηνικό. Πολλά νησιωτικά κράτη χρησιμοποιούν ντίζελ για την παραγωγή ενέργειας. Σε απάντηση, οι ηγέτες κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε περιφερειακό επίπεδο. Οι λογαριασμοί εισαγωγής καυσίμων αποτελούσαν ήδη ένα σημαντικό βάρος για τις χώρες του Ειρηνικού, οδηγώντας σε προσπάθειες στροφής σε τοπικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι λογαριασμοί καυσίμων θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να αυξηθούν 667 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ στα Φίτζι: σχεδόν τρεις φορές όσο ο προϋπολογισμός για την υγειονομική περίθαλψη.
Αναζητώντας ενέργεια
Όταν διαταράσσεται ο ενεργειακός εφοδιασμός, οι ηγέτες έχουν τρεις επιλογές: να βρουν εναλλακτικές πηγές, να μειώσουν τη χρήση ή να στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις. Βραχυπρόθεσμα, οι χώρες στοχεύουν στην ενίσχυση του εφοδιασμού, όπως ακριβώς έκανε αυτόν τον μήνα ο Αυστραλός πρωθυπουργός Anthony Albanese στη Μαλαισία.
Οι χώρες έχουν επίσης κινηθεί για να μειώσουν τη χρήση. Αυτό μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις. Κατά τη διάρκεια των πετρελαϊκών κρίσεων στη Μέση Ανατολή τη δεκαετία του 1970, οι τιμές του πετρελαίου τριπλασιάστηκαν και στη συνέχεια διπλασιάστηκαν ξανά. Οι αρχές αντέδρασαν βελτιώνοντας την ενεργειακή παραγωγικότητα για να κάνουν περισσότερα με λιγότερα. Η τελική ζήτηση πετρελαίου ανά κάτοικο στον κόσμο κορυφώθηκε το 1979 και έκτοτε δεν έχει ανακάμψει.
Η πραγματική διαφορά από μισό αιώνα πριν είναι ότι οι εναλλακτικές λύσεις έναντι των ορυκτών καυσίμων είναι έτοιμες για την πρώτη γραμμή. Από τη δεκαετία του 1970, η τιμή των ηλιακών συλλεκτών έχει μειωθεί κατά 99,9%, ενώ το κόστος της αιολικής ενέργειας έχει μειωθεί κατά 91% από το 1984. Οι τιμές των μπαταριών έχουν μειωθεί κατά 99% από το 1991.
Αυτό σημαίνει ότι είναι πλέον βιώσιμο για πολλές χώρες να στραφούν σε αυτές τις εναλλακτικές λύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό, μετά την αύξηση του λογαριασμού της για ορυκτά καύσιμα κατά περισσότερο από 24 δισεκατομμύρια ευρώ από τον Φεβρουάριο. Η Γαλλία διπλασίασε την κρατική επιχορήγηση για να βοηθήσει τα νοικοκυριά να στραφούν σε ηλεκτρικά οχήματα και να ηλεκτροδοτήσουν τη θέρμανση των κατοικιών τους. Η Νότια Κορέα, η οποία εξαρτάται από τις εισαγωγές ενέργειας, προμηθεύεται το 70% του αργού πετρελαίου της μέσω του Στενού του Ορμούζ. Σχεδιάζει τώρα να διπλασιάσει την ικανότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εντός τεσσάρων ετών.
Τα ηλεκτρικά οχήματα σε σημείο καμπής;
Η φετινή πετρελαϊκή κρίση δείχνει σημάδια δημιουργίας ενός εκτός προγράμματος κοινωνικού σημείου καμπής: ένα όριο για αυτοπροωθούμενη αλλαγή πέρα από το οποίο τα συστήματα μετατοπίζονται από τη μία κατάσταση στην άλλη. Οι ειδικοί του κλίματος προειδοποιούν για σημεία καμπής για το κλίμα που ενισχύουν την ανατροφοδότηση και επιταχύνουν την υπερθέρμανση. Όμως οι κοινωνικοί επιστήμονες επισημαίνουν επίσης θετικά σημεία καμπής – συλλογική κινητοποίηση που επιταχύνει γρήγορα τη δράση για το κλίμα.
Η τάση προς τα ηλεκτρικά οχήματα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στην Αυστραλία, οι τιμές της βενζίνης αυξήθηκαν σχεδόν 50% τον Μάρτιο και του ντίζελ περισσότερο από 70%. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πωλήσεις καινούργιων ηλεκτρικών οχημάτων βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, ενώ οι πωλήσεις μεταχειρισμένων ηλεκτρικών οχημάτων υπερδιπλασιάστηκαν τον περασμένο μήνα. Τα 1,3 εκατομμύρια υβριδικά και ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία στην Αυστραλία αποφεύγουν την κατανάλωση σχεδόν 15 εκατομμυρίων λίτρων βενζίνης και ντίζελ κάθε εβδομάδα.
Η τάση για ηλεκτρικές μεταφορές είναι παγκόσμια. Τα περισσότερα καινούργια κινεζικά αυτοκίνητα κινούνται με μπαταρίες και όχι με πετρέλαιο. Τα ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία ξεπέρασαν σε πωλήσεις τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα για πρώτη φορά στην Ευρώπη τον Ιανουάριο. Το ίδιο ισχύει και για την Βρετανία.
Η τακτική καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι η κύρια αιτία της κλιματικής κρίσης. Το ανώτατο δικαστήριο του κόσμου κατέστησε πέρυσι σαφές ότι τα κράτη έχουν υποχρέωση να σταματήσουν την καύση ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, τα ορυκτά καύσιμα έχουν αναφερθεί ελάχιστα στα 30 χρόνια των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων για το κλίμα, εν μέρει λόγω του μπλοκαρίσματος των προσπαθειών από τους μεγάλους εξαγωγείς ορυκτών καυσίμων και τους λομπίστες. Απογοητευμένος από την αργή πρόοδο, ένας συνασπισμός χωρών παρέκαμψε τις παγκόσμιες συνομιλίες για το κλίμα για να συζητήσει πώς να καταργήσει τελικά τα ορυκτά καύσιμα.
Η πρώτη από αυτές τις συνόδους κορυφής θα πραγματοποιηθεί αυτή την εβδομάδα. Περισσότερες από 50 χώρες συγκεντρώνονται στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας για να συζητήσουν μια πιθανή αυτόνομη συνθήκη για τη διαχείριση της σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων, προστατεύοντας παράλληλα τους εργαζόμενους και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα.
Η υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας, Irene Velez Torres, λέει ότι η κίνηση αυτή έρχεται την «καλύτερη δυνατή στιγμή», καθώς η πετρελαϊκή κρίση εστιάζει την παγκόσμια προσοχή στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Αν η σύνοδος κορυφής αυτής της εβδομάδας προκαλέσει πραγματική ώθηση για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, ίσως να θεωρηθεί ως ένα κοινωνικό σημείο καμπής όπου οι πρώτοι υιοθετούντες την καθαρή ενέργεια θα κινηθούν σοβαρά, και θα διευκολύνουν τον υπόλοιπο κόσμο να τους ακολουθήσει.
Πηγή: South China Morning Post
