Σε μια εξέλιξη που αποτελεί ένα ηχηρό πολιτικό «χαστούκι» στον Ντόναλντ Τραμπ, η Γερουσία των ΗΠΑ, ενέκρινε την Τρίτη 23/6, ψήφισμα που ζητά από τον Αμερικανό πρόεδρο να σταματήσει τη στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν.
Η απόφαση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την αντίστοιχη έγκριση του ανάλογου ψηφίσματος από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και συνιστά την πιο ξεκάθαρη κοινοβουλευτική αμφισβήτηση της εξωτερικής πολιτικής του Λευκού Οίκου στον Περσικό Κόλπο.
Η Γερουσία ενέκρινε το ψήφισμα με 50 ψήφους υπέρ, αποτυπώνοντας την αυξανόμενη ανησυχία στο Κογκρέσο για μια σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στην αμερικανική κοινή γνώμη.
Πρόκειται για την πρώτη φορά από την ψήφιση του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών του 1973, που τόσο η Γερουσία όσο και η Βουλή των Αντιπροσώπων εγκρίνουν κοινό ψήφισμα ζητώντας από έναν πρόεδρο να αποσύρει τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις από ενεργές εχθροπραξίες.
ΗΠΑ: Ρωγμές στο Ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο
Παρότι το ψήφισμα θεωρείται κυρίως συμβολικό και η πρακτική του εφαρμογή παραμένει αμφίβολη, η ψηφοφορία αποτελεί σαφές πολιτικό πλήγμα για τον Τραμπ. Μέχρι πρόσφατα, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος απολάμβανε σχεδόν καθολική στήριξη από το κόμμα του στο Κογκρέσο.
Στη Γερουσία, τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι, οι γερουσιαστές Σούζαν Κόλινς, Ραντ Πολ, Μπιλ Κάσιντι και Λίζα Μουρκόφσκι, συντάχθηκαν με σχεδόν όλους τους Δημοκρατικούς υπέρ του ψηφίσματος.
Από την άλλη πλευρά, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Φέτερμαν καταψήφισε το μέτρο, ενώ δύο Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές απουσίαζαν από την ψηφοφορία.
Το αποτέλεσμα καταγράφει τις αυξανόμενες εντάσεις στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών, λίγους μήνες πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου που θα καθορίσουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο.
Η κοινή γνώμη στρέφεται κατά του πολέμου
Η πίεση προς τον Λευκό Οίκο ενισχύεται και από το εσωτερικό πολιτικό κλίμα. Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, μόλις ένας στους τέσσερις Αμερικανούς θεωρεί ότι ο πόλεμος με το Ιράν άξιζε το κόστος του, ενώ η πλειοψηφία εκφράζει αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα οποιασδήποτε εκεχειρίας με την Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να ζητήσει από το Κογκρέσο την έγκριση επιπλέον δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κάλυψη του κόστους της σύγκρουσης, γεγονός που προμηνύει νέες σκληρές πολιτικές συγκρούσεις στην Ουάσιγκτον.
Συνταγματική μάχη για τις πολεμικές εξουσίες
Παρά τη διπλή έγκριση από το Κογκρέσο, παραμένει ασαφές εάν το ψήφισμα μπορεί να επιβληθεί στην πράξη.
Ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών του 1973 προέβλεπε ότι ένα κοινό ψήφισμα της Βουλής και της Γερουσίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο περιορισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων του προέδρου.
Ωστόσο, μεταγενέστερη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου το 1983 δημιούργησε σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο ένα τέτοιο μέτρο μπορεί να έχει νομική ισχύ χωρίς προεδρική υπογραφή ή δυνατότητα άσκησης βέτο.
Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι ο νόμος είναι αντισυνταγματικός και συνεπώς μη δεσμευτικός. Αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε την ψηφοφορία «χωρίς πρακτική σημασία», επιμένοντας ότι οι εχθροπραξίες έχουν ήδη τερματιστεί μετά την κατάπαυση του πυρός της 7ης Απριλίου.
Νομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το ζήτημα είναι πιθανό να καταλήξει στα δικαστήρια. Ο αναλυτής του Ινστιτούτου Brookings, Σκοτ Άντερσον, σημείωσε ότι η εκτελεστική εξουσία είναι πιθανό να αγνοήσει το ψήφισμα για συνταγματικούς λόγους και ότι παραμένει ασαφές ποιος θα μπορούσε να κινηθεί νομικά για να επιβάλει την εφαρμογή του, όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά το Reuters.
Νέο πεδίο σύγκρουσης για την πολιτική απέναντι στο Ιράν
Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να διατηρήσουν την πίεση προς τον πρόεδρο, προαναγγέλλοντας νέες ψηφοφορίες για τις πολεμικές εξουσίες, με στόχο να αναγκάσουν τους Ρεπουμπλικάνους να τοποθετηθούν δημόσια για τη σύγκρουση.
Παράλληλα, το Κογκρέσο διατηρεί το δικαίωμα να εξετάσει και να ψηφίσει οποιαδήποτε τελική συμφωνία με την Τεχεράνη εφόσον αυτή αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, βάσει νομοθεσίας του 2015.
Ο επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία, Τζον Θουν, δήλωσε ήδη ότι αναμένει το Κογκρέσο να κληθεί να αποφανθεί για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία επιτευχθεί.
Η ψηφοφορία της Τρίτης ίσως να μην σταματά άμεσα τον πόλεμο, αλλά σηματοδοτεί κάτι εξίσου σημαντικό: ότι για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες το αμερικανικό Κογκρέσο επιχειρεί συλλογικά να επαναδιεκδικήσει τον λόγο του στις αποφάσεις για πόλεμο και ειρήνη, σε μια περίοδο κατά την οποία η στήριξη προς τη στρατηγική του Λευκού Οίκου απέναντι στο Ιράν δείχνει να φθίνει ακόμη και μέσα στο ίδιο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
