Οι Ηνωμένες Πολιτείες την Τετάρτη (17/6) ενημέρωσαν τους δημοσιογράφους σχετικά με το κείμενο του μνημονίου κατανόησης που συμφωνήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο με το Ιράν, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η μη δημοσιοποίησή του.
Σύμφωνα με το BBC, ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης παρουσίασε το έγγραφο των 14 σημείων, το οποίο περιγράφει αναλυτικά τις διατάξεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τη χαλάρωση ορισμένων οικονομικών περιορισμών σε βάρος του Ιράν και το πλαίσιο αντιμετώπισης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος στο πλαίσιο μελλοντικών τεχνικών διαπραγματεύσεων.
Το έγγραφο 14 σημείων προβλέπει, μεταξύ άλλων, το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τη σταδιακή άρση οικονομικών περιορισμών κατά της Τεχεράνης και τη διεξαγωγή τεχνικών διαπραγματεύσεων για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
«Πρόκειται ουσιαστικά για μια συμφωνία που μας επιτρέπει να ανοίξουμε αμέσως τα Στενά του Ορμούζ, να δεσμεύσουμε τους Ιρανούς να καταστρέψουν το πυρηνικό υλικό υψηλού εμπλουτισμού και να δημιουργήσουμε έναν μηχανισμό μέσω του οποίου, όσο το Ιράν βελτιώνει τη συμπεριφορά του, εμείς θα ανταποκρινόμαστε με μεγαλύτερη οικονομική και ελάφρυνση των κυρώσεων, ώστε να μπορέσει να γίνει μια πιο ευημερούσα χώρα», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Το πρακτορείο Reuters, από την πλευρά του, παρουσίασε αναλυτικά τα 14 σημεία της συμφωνίας, όπως εμφανίζονται στο προσχέδιο, το οποίο όμως δεν αποκλείεται να αλλάξει μέχρι να «πέσουν» οι τελικές υπογραφές.
Διαβάστε το πλήρες προσχέδιο του εγγράφου με τα 14 σημεία που δημοσίευσε το Reuters
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δηλώνουν με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συναντίληψης τον άμεσο και οριστικό τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην εξαπολύσουν καμία εχθρική ενέργεια ο ένας εναντίον του άλλου και να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας ο ένας εναντίον του άλλου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώνει τις διατάξεις του παρόντος Άρθρου και των υπόλοιπων Άρθρων.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης και να απέχουν από κάθε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός μέγιστης περιόδου 60 ημερών, η οποία μπορεί να παραταθεί με αμοιβαία συναίνεση.
- Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες αίρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και αποτρέπουν οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρεμπόδιση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και αποκαθιστούν την κυκλοφορία εντός μέγιστης προθεσμίας 30 ημερών στην πλήρη της δυναμικότητα. Η κυκλοφορία των πλοίων θα είναι ανάλογη με τον προπολεμικό όγκο κυκλοφορίας εκ μέρους της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν επίσης την υποχρέωση να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
- Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει αμέσως μέτρα για να διασφαλίσει ότι η κίνηση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα θα επαναληφθεί εντός 30 ημερών στον προπολεμικό όγκο, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης των τεχνικών εμποδίων και την εξουδετέρωση των ναρκών από το Ιράν.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, μαζί με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να δημιουργήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα συμφωνηθεί και από τα δύο μέρη για την αποκατάσταση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διασφαλίζοντας παράλληλα χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο μηχανισμός εφαρμογής αυτού του σχεδίου, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα διαμορφωθεί εντός 60 ημερών.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί ως μέρος της τελικής συμφωνίας, όλα τα είδη κυρώσεων που αντιμετωπίζει επί του παρόντος η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), και όλες τις μονομερείς κυρώσεις των ΗΠΑ, τόσο πρωτογενείς όσο και δευτερογενείς.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα παράγει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού και η τύχη όλων των άλλων αμοιβαία συμφωνημένων ζητημάτων που σχετίζονται με την πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα αντιμετωπιστούν επαρκώς σε μια τελική συμφωνία· η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, εν αναμονή μιας τελικής συμφωνίας, θα διατηρήσουν το status quo: Το Ιράν θα διατηρήσει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις στο Ιράν ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις του στην περιοχή.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και μέχρι την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών θα εκδίδει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και όλων των συναφών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών εργασιών, των ασφαλειών, των μεταφορών και των συναφών.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι, υπό το πρίσμα της προόδου των διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευτούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Αυτά τα κεφάλαια, είτε τηρούνται στον κύριο λογαριασμό είτε μεταφέρονται, θα χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε πληρωμή τελικού δικαιούχου που καθορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα για χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εκδίδουν όλες τις απαραίτητες άδειες και άδειες σε αυτή τη βάση.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα συσταθεί μηχανισμός εφαρμογής για την επίβλεψη της επιτυχούς εφαρμογής και της μελλοντικής δέσμευσης σε σχέση με την Τελική Συμφωνία.
- Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και μετά την παραλαβή διαβεβαιώσεων σχετικά με την έναρξη εφαρμογής των Άρθρων 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και τη συνέχιση της εφαρμογής αυτών των βημάτων, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια Τελική Συμφωνία αποκλειστικά όσον αφορά τα υπόλοιπα Άρθρα.
- Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικής απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
BBC: Στη δημοσιότητα τμήμα του επίσημου κειμένου
Όπως αποκάλυψε το BBC, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ βρισκόταν στο βήμα, ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι προχωρούσαν σε ενημέρωση των δημοσιογράφων σχετικά με τις λεπτομέρειες της συμφωνίας με το Ιράν.
Σύμφωνα με τα βασικά σημεία του εγγράφου των 14 παραγράφων, στα οποία είχε πρόσβαση το γνωστό μέσο ενημέρωσης, η συμφωνία φέρνει ριζικές ανατροπές στο μέτωπο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, των κυρώσεων και της οικονομίας της Μέσης Ανατολής.
1. Άμεση κατάπαυση του πυρός – Συμπεριλαμβάνεται ο Λίβανος
Η συμφωνία διακηρύσσει την «άμεση και μόνιμη λήξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
2. Ορίζοντας 60 ημερών για την τελική συμφωνία
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν στην τελική συμφωνία σε μέγιστο διάστημα 60 ημερών», με δυνατότητα παράτασης κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης.
3. Άρση του ναυτικού αποκλεισμού και απόσυρση δυνάμεων των ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ πρόκειται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν εντός 30 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κίνηση των πλοίων θα αποκατασταθεί αναλογικά με τα προπολεμικά επίπεδα από την πλευρά της Τεχεράνης. Επιπλέον, οι ΗΠΑ «δεσμεύονται να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την εγγύτητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας».
4. Επαναλειτουργία στα Στενά του Ορμούζ
Το στρατηγικής σημασίας πέρασμα θα παραμείνει ελεύθερο από τέλη για διάστημα 60 ημερών. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο, μετά το πέρας αυτού του διαστήματος «το Ιράν θα συνεργαστεί όχι μόνο με το Ομάν, αλλά και με τα κράτη του Κόλπου, προκειμένου να θεσπιστεί μια ευρύτερη, μακροπρόθεσμη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ».
5. Πακέτο μαμούθ 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση
Οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, αναλαμβάνουν τη δημιουργία ενός ταμείου ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων (£224 δισ.) με σκοπό «την ανασυγκρότηση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν».
6. Πλήρης κατάργηση των κυρώσεων
Η Ουάσιγκτον «δεσμεύεται να τερματίσει κάθε είδους κυρώσεις εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», βάσει ενός χρονοδιαγράμματος που μένει να συμφωνηθεί.
7. Μπλόκο στα πυρηνικά όπλα
Η πυρηνική δέσμευση: Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Για τον σκοπό αυτό, θα συνεργαστούν για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού του Ιράν, μέσω της διαδικασίας της «ανάμειξης επί τόπου (blending on site), υπό την αυστηρή επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA)».
Axios: Ενδεχομένως να υπογραφεί εντός των επομένων ωρών η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Το ενδεχόμενο να υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης ηλεκτρονικά και εξ αποστάσεως ακόμη και σήμερα, Τετάρτη 17 Ιουνίου, εξετάζουν οι ΗΠΑ, το Ιράν και οι μεσολαβήτριες χώρες, μεταθέτοντας την αρχικά προγραμματισμένη δια ζώσης συνάντηση της Παρασκευής (19/6).
Την πληροφορία αυτή μετέδωσε νωρίτερα την Τετάρτη το Axios, επικαλούμενο διπλωματική πηγή από διαμεσολαβήτρια χώρα, καθώς και δεύτερη πηγή με γνώση των διαβουλεύσεων.
Αν προκριθεί αυτό το σενάριο, η ψηφιακή υπογραφή του μνημονίου θα φέρει δύο άμεσα αποτελέσματα. Αρχικά, θα τεθούν σε άμεση ισχύ οι προβλέψεις της συμφωνίας για τα Στενά του Ορμούζ και έπειτα, η Ουάσιγκτον ενδέχεται να προχωρήσει στην άμεση δημοσιοποίηση ολόκληρου του κειμένου της συμφωνίας.
Σύμφωνα με τη διπλωματική πηγή, η προσπάθεια να επιταχυνθούν οι διαδικασίες γίνεται με σκοπό να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ νωρίτερα από την Παρασκευή, καθώς στο συγκεκριμένο κομμάτι υπάρχει ήδη πλήρης ταύτιση απόψεων ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Επιπλέον, ένας ακόμη καταλυτικός παράγοντας για τις εξελίξεις φαίνεται να είναι η έντονη πολιτική πίεση που ασκείται στον Λευκό Οίκο, προκειμένου να δώσει το κείμενο στη δημοσιότητα.
Η δεύτερη πηγή που παρακολουθεί από κοντά τις συζητήσεις παρουσίασε μια διαφορετική διάσταση, υποστηρίζοντας ότι το αίτημα να μην κυκλοφορήσει το κείμενο πριν πέσουν οι επίσημες υπογραφές προήλθε από την πλευρά της Τεχεράνης. Με αυτόν τον τρόπο απέρριψε την εκδοχή ότι ο Λευκός Οίκος ενεργεί αποκλειστικά υπό το βάρος εγχώριων πολιτικών πιέσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η διπλωματική πηγή εκτίμησε ότι το περιεχόμενο της συμφωνίας είναι πολύ πιθανό να δοθεί στη δημοσιότητα εντός της Τετάρτης.
