Ρεπορτάζ: Αντώνης Ζήβας
Οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκονται στο πιο τεταμένο σημείο τους εδώ και χρόνια, με τον Ντόναλντ Τραμπ να συνδυάζει σκληρή ρητορική και στρατιωτική εμπλοκή με την ανοιχτή δυνατότητα διπλωματικών συνομιλιών, αλλά υπό όρους που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει απαράδεκτους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα καλέσει το Ιράν να «καθίσει στο τραπέζι» των διαπραγματεύσεων για μια νέα συμφωνία που θα απαγορεύει την απόκτηση πυρηνικών όπλων και θα βάζει τέλος στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Παράλληλα, θέτει ως προϋπόθεση το τέλος της καταστολής διαδηλωτών στο εσωτερικό της χώρας, χαρακτηρίζοντας αυτή την κατάσταση ως μέρος της γενικότερης αμερικανικής στρατηγικής πίεσης.
Ο Τραμπ μάλιστα ανακοίνωσε ότι μια «τεράστια αρμάδα» αμερικανικών πολεμικών πλοίων, με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και συνοδευτικά σκάφη, πλέει προς την περιοχή, ως μήνυμα αποτροπής αλλά και προειδοποίησης ότι «ο χρόνος τρέχει» για το Ιράν.
Την ίδια στιγμή, κορυφαίος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δηλώνει ότι το Πεντάγωνο είναι έτοιμο να ενεργήσει με «όλα τα μέσα» (σ.σ. στρατιωτικά και διπλωματικά) για να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Τεχεράνη: «Συζητήσεις μόνο με αμοιβαίο σεβασμό, όχι υποταγή»
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Άμπας Αραγκίτσι μιλώντας από την Κωνσταντινούπολη και σε συνομιλίες με Τούρκους αξιωματούχους, επανέλαβε ότι το Ιράν είναι έτοιμο για διαπραγματεύσεις μόνο αν αυτές είναι δίκαιες, ισότιμες και χωρίς απειλές.
Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει προς το παρόν καμία συμφωνημένη συνάντηση με τις ΗΠΑ, ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για συνομιλίες, και ότι οι αμυντικές και βαλλιστικές δυνατότητες της χώρας δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Ο Αραγκίτσι έχει επίσης προειδοποιήσει ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν είναι έτοιμες να ανταποκριθούν άμεσα και δυναμικά σε οποιαδήποτε στρατιωτική επίθεση από τις ΗΠΑ ή συμμάχους τους.
Διπλωματία σε εντατική πίεση
Στο παρασκήνιο, η Τουρκία έχει αναλάβει ενεργό ρόλο ως μεσολαβητής, φιλοξενώντας συνομιλίες συντονισμού και δηλώνοντας ότι καλεί τις δύο πλευρές να έρθουν σε επικοινωνία με στόχο την αποκλιμάκωση.
Κατά τις επαφές αυτές, έχουν επισημανθεί οι δυσκολίες στον ορισμό κοινού πλαισίου για οποιαδήποτε διαπραγμάτευση, ενώ αξιωματούχοι από άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής — από το Κατάρ μέχρι τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο — προσπαθούν να ενισχύσουν τη διπλωματική ώθηση για ειρηνική λύση.
Παράλληλα με τις διμερείς τριβές, η Ε.Ε. προχώρησε στην επίσημη κατάταξη της Ισλαμικής Φρουράς (IRGC) ως «τρομοκρατική οργάνωση», με στόχο να ενισχύσει τις πιέσεις στην Τεχεράνη για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καταστολής διαδηλώσεων.
Αυτές οι κινήσεις αυξάνουν τη γεωπολιτική και οικονομική αβεβαιότητα: ειδικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό πλήγμα των ΗΠΑ στο Ιράν, ακόμα και περιορισμένο, θα μπορούσε να διαταράξει την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, καθώς η περιοχή είναι κρίσιμη για τις ενεργειακές ροές.
Με πληροφορίες από: Reuters
