Ο Δρ. Μιχαήλ Κ. Βικελής, Νευρολόγος με εξειδίκευση στην ημικρανία, Επιστημονικός Σύμβουλος του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος και μέλος της Greek Research Alliance for the Study of Headache and Pain μας μιλά για την ημικρανία το καλοκαίρι, γιατί μπορεί να μας χαλάσει τις διακοπές και πως μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε ή και να την προλάβουμε.
Συνέντευξη στον Θάνο Ξυδόπουλο
Κύριε Βικελή, γιατί η ημικρανία μπορεί να μας επηρεάζει περισσότερο το καλοκαίρι;
Το καλοκαίρι υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που μπορεί να πυροδοτούν πιο συχνά τις κρίσεις της ημικρανίας. Η έντονη ζέστη και η υγρασία, σε συνδυασμό με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, μπορεί να φέρουν μια κρίση ημικρανία σε ένα προδιατεθειμένο άτομο. Επίσης, η αφυδάτωση λόγω της εφίδρωσης είναι από τους πιο βασικούς λόγους που μπορεί ξεκινάει ένας ημικρανικός πονοκέφαλος. Τέλος, το γεγονός ότι το καλοκαίρι αλλάζει συχνά το πρόγραμμα του ύπνου μας, ότι κοιμόμαστε πιο αργά και ίσως είναι πιο πιθανό στις διακοπές να καταναλώσουμε πιο συχνά αλκοόλ ή αλλάζουν οι ώρες που τρώμε, επηρεάζει τους βιορυθμούς του σώματος και γινόμαστε πιο ευάλωτοι.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα για να αντιμετωπίσουμε την ημικρανία, ειδικά στο καλοκαίρι;
Το πρώτο και κυριότερο είναι η πρόληψη των παραγόντων που μας επηρεάζουν. Πρέπει να πίνουμε άφθονο νερό (τουλάχιστον 2-3 λίτρα τη μέρα) και, κατά περίπτωση, να αποφεύγουμε τον ήλιο και να φοράμε γυαλιά ηλίου και καπέλο έξω. Καλό είναι να κρατάμε σταθερές τις ώρες του ύπνου και των γευμάτων μας. Αν νιώσουμε την κρίση να έρχεται, βοηθάει να κάτσουμε σε ένα σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο με μια κρύα κομπρέσα στο μέτωπο, και φυσικά να πάρουμε έγκαιρα το κατάλληλο αναλγητικό ή την τριπτάνη που μας έχει γράψει ο γιατρός μας. Μάλιστα, ο Σύλλογος Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος έχει αναρτήσει αναλυτικές συστάσεις για τα μέλη του.
Ποια είναι τα νεότερα δεδομένα στην πρόληψη της ημικρανίας;
Εδώ και λίγους μήνες είναι επιτέλους διαθέσιμο και στην Ελλάδα, με συνταγογράφηση υπό προϋποθέσεις μέσω ΕΟΠΥΥ, και το φάρμακο με το όνομα atogepant και την εμπορική ονομασία Aquipta. Ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων, τα οποία ονομάζονται “gepants”. Τα δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για μια πολύ σπουδαία εξέλιξη, το συγκεκριμένο φάρμακο είναι το πρώτο διαθέσιμο μέσω ΕΟΠΥΥ από του στόματος χάπι (λαμβάνεται μία φορά τη μέρα) που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την πρόληψη της ημικρανίας και όχι για την ώρα της κρίσης. Μπλοκάρει τον υποδοχέα του CGRP (ενός πεπτιδίου που ευθύνεται για τον πόνο) και οι μελέτες δείχνουν ότι μειώνει σημαντικά τις ημέρες ημικρανίας το μήνα, ακόμα και σε άτομα που δεν είχαν δει προκοπή με παλιότερες θεραπείες. Η αλήθεια είναι πως στην Ελλάδα ήρθε με καθυστέρηση, αφού στις Η.Π.Α. κυκλοφορεί εδώ και χρόνια, όπως και σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, είναι διαθέσιμο από το 2025.
Πόσο ασφαλές είναι το atogepant;
Το atogepant έχει δείξει πολύ καλό προφίλ ασφάλειας στις κλινικές μελέτες, ειδικά αν το συγκρίνουμε με τα παλιά προληπτικά φάρμακα (όπως κάποια αντικαταθλιπτικά ή αντιεπιληπτικά) που είχαν -είναι αλήθεια- αρκετές παρενέργειες. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν καταγραφεί είναι μια ελαφριά ναυτία και η δυσκοιλιότητα, καθώς σε λίγες περιπτώσεις και κάποιο αίσθημα κόπωσης. Γενικά θεωρείται ασφαλές για μακροχρόνια χρήση. Στην Greek Research Alliance for the Study of Headache and Pain έχουμε ήδη αρχίσει συλλογή στοιχείων, για να τεκμηριώσουμε την ασφάλεια και σε ελληνικό πληθυσμό ασθενών με ημικρανία που θα το λάβει.
Κύριε Βικελή, τι διαφορετικό προσφέρουν τα μονοκλωνικά αντισώματα;
Τα μονοκλωνικά αντισώματα για την ημικρανία άλλαξαν τελείως το τοπίο, γιατί στοχεύουν απευθείας στο CGRP, το μόριο δηλαδή που προκαλεί τον πόνο της ημικρανίας. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι ότι είναι πιο αποτελεσματικά αλλά και πιο ασφαλή από τις παλαιότερεες θεραπείες, ενώ γίνονται με υποδόρια ένεση και έχουν ελάχιστες παρενέργειες, κυρίως μόνο λίγο κοκκίνισμα ή κάτι τοπικό στο σημείο της ένεσης. Το fremanezumab (εμπορική ονομασία Ajovy) ξεχωρίζει γιατί προσφέρει και τεράστια ευελιξία στη δόση: ο ασθενής μπορεί να επιλέξει να κάνει είτε μία ένεση κάθε μήνα, είτε τρεις ενέσεις μαζί (μεγαλύτερη δόση) κάθε τρεις μήνες. Αυτό βοηθάει πάρα πολύ στο να μην ξεχνάει κανείς τη θεραπεία του.
Επίσης, διαθέσιμο για χορήγηση ανά 3 μήνες, αλλά ενδοφλέβια, στο νοσοκομείο, είναι και το Eptinezumab. Και τα δύο αυτά αντισώματα κυκλοφορούν ευρέως και έχουν μελετηθεί, με καλά αποτελέσματα, από την Greek Research Alliance for the Study of Headache and Pain.
