Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, είχε ένα μήνυμα προς την Ευρώπη, καθώς αυτή την εβδομάδα πλήττεται από ρεκόρ καύσωνα: «Σταματήστε να γκρινιάζετε».
«Πάντα περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν τον χειμώνα από ό,τι το καλοκαίρι, επειδή το κρύο είναι πολύ μεγαλύτερος φονιάς από τη ζέστη», δήλωσε αυτή την εβδομάδα σε βιντεοσκοπημένες δηλώσεις του στο Συνέδριο της Συμμαχίας για την Υπεύθυνη Πολιτότητα, μια συγκέντρωση επιδραστικών συντηρητικών προσωπικοτήτων, πολλές από τις οποίες αμφισβητούν τα δεδομένα της κλιματικής αλλαγής.
ΥΠΕΝ ΗΠΑ: «Το κρύο σκοτώνει περισσότερο από τη ζέστη»
Ο Ράιτ αναφέρθηκε στους θανάτους στην Ευρώπη, τον χειμώνα του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε σε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, λέγοντας ότι «οι επιπτώσεις στη θνησιμότητα ήταν καταστροφικές».
Όπως σημειώνει το POLITICO, οι δηλώσεις του έγιναν την ώρα που κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη προειδοποιούσαν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες-ρεκόρ της εβδομάδας εγκυμονούν κινδύνους για τη ζωή, υπενθυμίζοντας τους κινδύνους ενός κύματος καύσωνα το 2022 που προκάλεσε περισσότερους από 60.000 θανάτους στην ήπειρο.
Μεταξύ των συμμετεχόντων στο Συνέδριο ήταν ο Νάιτζελ Φάρατζ, ηγέτης του λαϊκιστικού δεξιού κόμματος της Βρετανίας Reform UK, και ο Στιβ Κούνιν, τον οποίο ο Ράιτ είχε επιλέξει για τη συν-συγγραφή έκθεσης της αμερικανικής κυβέρνησης που, σύμφωνα με επικριτές, παραποιούσε την κυρίαρχη επιστήμη για το κλίμα.
Ο Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Μάικ Τζόνσον απηύθυνε επίσης βιντεοσκοπημένο μήνυμα, σε ένα ακροατήριο στο οποίο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρώην Πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Bayer, Μπιλ Άντερσον.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ράιτ παρουσιάζει το κρύο ως μεγαλύτερο κίνδυνο από τη ζέστη. Η ανεπαρκής θέρμανση αποτελεί σοβαρό παράγοντα θνησιμότητας τον χειμώνα στην Ευρώπη, οι θάνατοι από το κρύο υπερβαίνουν σήμερα εκείνους από τη ζέστη, σε αναλογία περίπου 8 προς 1.
Ωστόσο, η ζέστη συνιστά μια οξεία και αυξανόμενη απειλή, καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει και παρατείνει τα θανατηφόρα κύματα καύσωνα, τα οποία έχουν προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία. Στις ΗΠΑ, η ζέστη αποτελεί τη βασική αιτία θανάτων που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, ξεπερνώντας το κρύο.
Οι δηλώσεις του Ράιτ έγιναν ενώ οι θερμοκρασίες του Ιουνίου εκτοξεύονταν σε νέα υψηλά στο Λονδίνο, και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, μιας ηπείρου που θερμαίνεται με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, και διαθέτει περιορισμένη υποδομή κλιματισμού.
Ευρώπη: Κλειστά σχολεία και πίεση στα δίκτυα
Το κύμα καύσωνα προκάλεσε κλεισίματα σχολείων, προβλήματα στις μετακινήσεις και διαταραχές στην ηλεκτροδότηση. Αρκετές εκδηλώσεις στο πλαίσιο της Εβδομάδας Δράσης για το Κλίμα στο Λονδίνο ακυρώθηκαν λόγω των ακραίων θερμοκρασιών, μεταξύ αυτών και δράσεις για την αντιμετώπιση της υπερβολικής ζέστης. Στη Γαλλία, περίπου 40 άνθρωποι πνίγηκαν, προσπαθώντας να δροσιστούν.
Η εικόνα θυμίζει αντίστοιχα κύματα καύσωνα που είχαν πλήξει τις ΗΠΑ νωρίτερα μέσα στη χρονιά, με τις πολιτικές αντιδράσεις στις δύο πλευρές του Ατλαντικού να παραμένουν έντονα διαφορετικές.
«Πιστέψτε με, όταν ήμουν παιδί, δεν είχε 35 βαθμούς Φαρενάιτ στο Λονδίνο τον Ιούνιο. Αυτό που βλέπουμε, όχι μόνο στη Βρετανία, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, μάς αναγκάζει να δράσουμε», δήλωσε την Τρίτη ο Βρετανός Υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ.
Καθώς οι διεθνείς εξελίξεις στην ενέργεια επηρεάζουν τον παγκόσμιο εφοδιασμό, η Ευρώπη εντείνει τη στροφή της από τα ορυκτά καύσιμα προς τις ανανεώσιμες πηγές, δεχόμενη ταυτόχρονα πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ να αυξήσει τις εισαγωγές αμερικανικού LNG.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τις ευρωπαϊκές επιλογές, χαρακτηρίζοντας «χαμένες» τις επενδύσεις στην αιολική και ηλιακή ενέργεια.
«Κατανοήστε την κλιματική αλλαγή για αυτό που είναι: ένα αργό φαινόμενο που τελικά θα αντιμετωπιστεί με καλύτερες τεχνολογίες. Ο μεγαλύτερος παράγοντας που επηρεάζει σήμερα είναι μακράν το φυσικό αέριο», δήλωσε ο Ράιτ, ο οποίος πριν εισέλθει στην κυβέρνηση Τραμπ είχε διατελέσει επικεφαλής της Liberty Energy.
Στην ουσία, οι ΗΠΑ στέλνουν μήνυμα στην Ευρώπη να μην υπερβάλλει για την κλιματική αλλαγή, την ώρα που η ήπειρος δοκιμάζεται από τις ίδιες τις επιπτώσεις της.
Η επιστημονική αντιπαράθεση για τη ζέστη και το κρύο
«Δεν μπορείς να συγκρίνεις τους θανάτους από ζέστη και κρύο», δήλωσε μέσω email η Friederike Otto, Καθηγήτρια Κλιματικής Επιστήμης στο Imperial College London, επισημαίνοντας ότι η σύνδεση της ζέστης με τη θνησιμότητα, είναι πολύ πιο άμεση από εκείνη του κρύου. «Οι θάνατοι από το κρύο αφορούν κυρίως χώρες όπου επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες, και υπάρχουν τα καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα. Αντίθετα, οι θάνατοι από καύσωνα αυξάνονται ραγδαία, ιδίως στον Νότο και στην Αφρική».
Ο κλιματισμός εμφανίζεται ως βασικό μέτρο αντιμετώπισης, όμως προκαλεί και πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ευρώπη.
Ορισμένοι περιβαλλοντικοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχίες για την ενεργειακή του επιβάρυνση και τις επιπτώσεις στο δίκτυο, ενώ άλλοι τονίζουν ότι απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές.
Στη Γαλλία, η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση ζητά καθολική πρόσβαση σε κλιματισμό.
Τραμπ: «Τα ορυκτά καύσιμα έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές»
Ο ίδιος ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει ότι ο κλιματισμός σώζει ζωές, όταν τροφοδοτείται από ορυκτά καύσιμα, στο πλαίσιο της γενικότερης κριτικής του στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και των αποφάσεων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
«Τα ορυκτά καύσιμα έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές και έχουν βγάλει δισεκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια», δήλωσε, αποδίδοντας στις ανανεώσιμες πηγές ευθύνη για διακοπές ρεύματος και υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Για πολλούς Ευρωπαίους, το νέο κύμα καύσωνα αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι οι πολιτικές για το κλίμα δεν είναι απλώς ιδεολογικές επιλογές, αλλά ζήτημα άμεσης επιβίωσης. Η ΕΕ έχει ήδη θέσει στόχο μείωσης των εκπομπών κατά 90% έως το 2040, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο στοχεύει σε μείωση 87% έως το 2042.
Όπως σημείωσε ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, στο περιθώριο της Εβδομάδας Δράσης για το Κλίμα στο Λονδίνο, «η ουσία είναι ότι η κλιματική κρίση δεν εξαφανίζεται, είναι ο λόγος που πρέπει να δράσουμε».
Υπεύθυνος ο άνθρωπος για την κλιματική αλλαγή
Ανάλυση του World Weather Attribution κατέληξε ότι η ακραία ζέστη που πλήττει την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν «σχεδόν αδύνατη», χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Από περισσότερες από 850 πόλεις που εξετάστηκαν, το 45% έχει ήδη φτάσει, ή αναμένεται να ξεπεράσει, τα υψηλότερα επίπεδα θερμικής καταπόνησης για τον Ιούνιο.
Η συζήτηση για την ψύξη και τον κλιματισμό αναζωπυρώνεται, την ώρα που η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι η προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες γίνεται πλέον εξίσου κρίσιμη με τη μείωση των εκπομπών.
Η ζέστη παραμένει η Νο1 αιτία θανάτων που σχετίζονται με τον καιρό στις ΗΠΑ, παρότι ο κλιματισμός είναι πολύ πιο διαδεδομένος από ό,τι στην Ευρώπη. Το 2023 καταγράφηκαν τουλάχιστον 2.300 θάνατοι από καύσωνα, σύμφωνα με ομοσπονδιακά στοιχεία.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει περιορίσει Προγράμματα Προστασίας από τη ζέστη, ενώ καθυστερούν μέτρα για την ασφάλεια εργαζομένων σε υψηλές θερμοκρασίες και προτείνονται περικοπές σε προγράμματα ενεργειακής βοήθειας για χαμηλά εισοδήματα.
Στην Ευρώπη, παράλληλα, συνεχίζεται η συζήτηση για τη χαλάρωση ορισμένων κλιματικών ρυθμίσεων, υπό την πίεση ενεργειακών συμφερόντων και της εξάρτησης από το αμερικανικό φυσικό αέριο.
Παρά τις πιέσεις και τις αντιπαραθέσεις, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η πορεία προς την απανθρακοποίηση δεν αναστρέφεται. «Όσοι λένε ότι πρέπει να αγνοήσουμε το πρόβλημα κάνουν λάθος», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μίλιμπαντ.
